Hipoteza o wyższości mężczyzn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Hipoteza o wyższości mężczyzn – założenie o przewadze psychologicznej, zwłaszcza intelektualnej, mężczyzn nad kobietami, które miałoby mieć podłoże biologiczne.

Wykres zależności masy ciała od wyniku w rwaniu stu najlepszych sztangistów w 2010 roku pokazuje wyraźną przewagę fizyczną mężczyzn nad kobietami

Mężczyźni mają przewagę nad kobietami, jeżeli chodzi o siłę fizyczną, posiadają średnio większą masę ciała oraz zdecydowanie przewyższają kobiety pod względem takich cech antropometrycznych jak wzrost, szerokość ramion, stosunek obwodu talii do bioder[1].

W 1994 roku Richard Lynn z Uniwersytetu Ulsterskiego w Wielkiej Brytanii podważył istniejący konsensus o braku różnic w inteligencji ogólnej mężczyzn i kobiet mówiący też o tym, że odchylenie standardowe w populacji mężczyzn jest wyższe. Przeglądając dostępne badania zauważył, że dorośli mężczyźni mają wyniki średnio o 4 punkty IQ wyższe niż kobiety, przy czym różnica ta nie występuje w wieku do 14. roku życia, co Lynn tłumaczy faktem, że dziewczynki szybciej dorastają[2].

W 2004 roku Lynn przeprowadził obszerną metaanalizę badań dotyczących inteligencji wraz z Paulem Irwingiem z Uniwersytetu Manchesterskiego w Wielkiej Brytanii, która wykazała brak różnic w wynikach standardowych testów na inteligencję u dzieci w wieku 6-14 lat, natomiast u dorosłych mężczyzn zarysowała się wyraźna przewaga średniego IQ, rzędu 5 punktów[3]. Kolejna metaanaliza tych naukowców z roku 2005 wykazała, że mężczyźni mają średnie IQ wyższe od kobiet o 3,3 do 5 punktów, przy czym w około połowie dostępnych badań średnie odchylenie standardowe badanej populacji kobiet było wyższe niż mężczyzn, co podważyło założenia istniejącego konsensusu[4]. Kolejne duże badanie przeprowadzone w 2006 roku przez Douglasa Jacksona i Philippea Rushtona z Uniwersytetu Zachodniego Ontario w Kanadzie, obejmujące grupę około stu tysięcy nastolatków w wieku 17 i 18 lat, wykazało średnią przewagę chłopców 3,63 punktu IQ[5], natomiast Paul Irwing analizując w 2012 roku wyniki pomiarów IQ z USA dostrzegł, że mężczyźni mieli IQ średnio o 3 punkty wyższe niż kobiety[6]. Helmuth Nyborg badając w 2015 roku reprezentatywną grupę amerykańskich nastolatków odkrył brak różnic między chłopcami i dziewczętami w średnim IQ do 16 roku życia, oraz w wieku 17 lat przewagę chłopców wynoszącą 3,6 punkty u rasy białej, 6,82 punktów u Afroamerykanów, oraz 7,03 punktów u Latynosów.[7]

Debata[edytuj]

Różnice w budowie i rozmiarach mózgu[edytuj]

Lynn oraz część naukowców uzasadnia przewagę mężczyzn w wynikach badania inteligencji wyższym współczynnikiem encefalizacji mężczyzn, wyższymi współczynnikami określającymi pojemność i wielkość mózgoczaszki, a także wyższą zawartością neuronów w mózgu[8][9]. Według metaanalizy wykonanej w 2005 przez Michaela McDaniela z Uniwersytetu Virginia Commonwealth w Stanach Zjednoczonych wielkość mózgu jest skorelowana z inteligencją na poziomie 33%[10]. Wielu badaczy krytykuje zasadność podpierania się współczynnikiem encefalizacji, jako miarodajnym wyznacznikiem inteligencji w tak niewielkim zakresie. Przeciętnie ciało kobiety zawiera większą ilość nieunerwionej tkanki tłuszczowej, przez co proporcjonalne oszacowanie rzeczywistej wartości tego współczynnika jest bardzo utrudnione[11].

W okresie płodowym dzięki większej ilości testosteronu w mózgach płodów męskich przeżywa więcej neuronów i tworzy się gęstsza sieć połączeń nerwowych, co może skutkować średnią większą liczbą neuronów w mózgach dorosłych mężczyzn[12]. Należałoby się więc spodziewać, że przewaga intelektualna chłopców będzie widoczna już w młodym wieku, jednakże w jednym z nowszych badań Lynna dziewczynki w wieku 7–11 lat osiągnęły nawet średnio o 1 punkt IQ więcej niż chłopcy rówieśnicy, po czym różnica ta dopiero w wieku szesnastu lat wynosiła już 1,8 punktu na korzyść chłopców[13].

Hipoteza o równości płci[edytuj]

W 2012 roku James Robert Flynn z University of Otago w Nowej Zelandii zaproponował alternatywne wyjaśnienie rozbieżności w średnich wynikach IQ kobiet i mężczyzn, tłumaczące także brak różnic między średnimi wskaźnikami inteligencji u dzieci do około 14. roku życia. Flynn przeanalizował dane, jakie Lynn i Irwin wykorzystali do swojej metaanalizy w 2005 roku i wyodrębnił z nich te wysokiej jakości, miarodajne i bieżące, obejmujące wyniki specyficznego testu IQ i tylko w krajach rozwiniętych, gdzie dyskryminacja kobiet w edukacji jest mniejsza. Dane objęte analizą zawierały 6230 pomiarów IQ z czterech różnych narodowości (Kanadyjczycy, Hiszpanie, Amerykanie, Afrykańczycy), ludzi w wieku studenckim z dziewięciu uniwersytetów, mających 17-22 lata. Dzięki takiemu zawężeniu próby Flynn wyeliminował możliwe zakłamania wyników, które wynikałyby z efektu Flynna, ponadto umożliwiło mu to zweryfikowanie jego hipotezy. Według otrzymanych wyników, średnie IQ młodych studentów jest wyższe o 2,73 punkty niż studentek, natomiast odchylenie standardowe próby kobiet stanowi 106% odchylenia standardowego próby mężczyzn.

Na podstawie innych dostępnych danych Flynn ustalił, że "próg" IQ, który warunkuje przyjęcie na studia, jest nieco niższy dla kobiet, dlatego pomiary IQ studentów dają średnie wyniki wyższe dla mężczyzn, natomiast wyższe odchylenie standardowe dla kobiet. Standaryzowane testy na inteligencję wykonuje się praktycznie tylko w szkołach, na różnych poziomach edukacji, dlatego średnie wyniki pomiarów IQ w grupach do około 15. roku życia, gdy w krajach rozwiniętych prawie cała populacja uczęszcza do szkół, daje prawie identyczne wyniki dla dziewczyn i chłopców. W późniejszym wieku część chłopców i dziewczyn nie dostaje się na studia, np. gdy kobiety mają większe trudności ze znalezieniem pracy, więcej dziewczyn o podobnym poziomie intelektualnym co chłopcy dostaje się na studia, podczas gdy oni idą do pracy. Działają tutaj także inne czynniki, które w efekcie skutkują tym, że na studiach jest bardziej elitarna grupa chłopców, natomiast mniej elitarna grupa dziewczyn, a ponieważ testy na inteligencję wykonuje się właściwie tylko w szkołach, regularne metaanalizy dają zafałszowane wyniki. Potwierdzają to niektóre wcześniejsze obserwacje[14].

Flynn przeanalizował dostępne dane z Argentyny, Australii, Nowej Zelandii, RPA oraz Estonii i dokonał estymacji na populację ogólną, co pozwoliło mu określić, że u rozwiniętych narodowości, gdzie kobiety nie są dyskryminowane na polu nauki, osiągają nieznacznie większe od mężczyzn wyniki w średnim IQ o 0,5-1 punkt. W próbie z Izraela mężczyźni mieli przewagę, co Flynn tłumaczy faktem dużej ortodoksyjności tamtejszych Żydówek i dyskryminowaniu kobiet przez judaizm[15].

Wpływy socjokulturowe[edytuj]

Hipotezę o intelektualnej wyższości mężczyzn potwierdzać ma też niski wkład kobiet w rozwój nauki, widoczny choćby w dużej dysproporcji między liczbą otrzymanych nagród Nobla lub stosunkowo niewielkim udziałem kobiet w dyscyplinach wymagających zaangażowania intelektualnego, jak szachy. Część współczesnych badaczy doszła do wniosku, że za dysproporcje w osiągnięciach kobiet i mężczyzn na polu nauki, a być może także za średnie niższe wyniki kobiet w pomiarze IQ w krajach rozwijających się, odpowiedzialne jest właśnie zjawisko Matyldy i błędne przeświadczenie o występowaniu znaczących różnic psychologicznych między osobnikami odmiennych płci człowieka, wynikające z religii[16]. Współczesna psychologia nie potwierdziła jednak występowania znaczących różnic międzypłciowych, także w zakresie seksualności[17]. Jednak niekorzystna stereotypizacja sprzyja podświadomemu preferowaniu przez kobiety dziedzin niematematycznych, zgodnie ze zjawiskiem samospełniających się oczekiwań, co może mieć wpływ na różnice w osiągnięciach mężczyzn i kobiet w naukach ścisłych.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Natalia Frankowska: Mężczyźni są z Marsa, a kobiety z Wenus?. luty 2013. [dostęp 07.02.2013].
  2. Richard Lynn. Sex differences in intelligence and brain size: A paradox resolved. „Personality and Individual Differences”. 17 (2), s. 257-271, 1994. DOI: 10.1016/0191-8869(94)90030-2. 
  3. Richard Lynn, Paul Irwing. Sex differences on the progressive matrices: A meta-analysis. „Intelligence”. 32 (5), s. 481-498, 2004. DOI: 10.1016/j.intell.2004.06.008 (ang.). 
  4. Paul Irwing, Richard Lynn. Sex differences in means and variability on the progressive matrices in university students: A meta-analysis. „British Journal of Psychology”. 96 (4), s. 505-524, 2005. DOI: 10.1348/000712605X53542 (ang.). 
  5. Douglas N. Jackson, J. Philippe Rushton. Males have greater g: Sex differences in general mental ability from 100,000 17- to 18-year-olds on the Scholastic Assessment Test. „Intelligence”. 34 (5), s. 479–486, 2006. DOI: 10.1016/j.intell.2006.03.005 (ang.). 
  6. Paul Irwing. Sex differences in g: An analysis of the US standardization sample of the WAIS-III. „Personality and Individual Differences”. 53 (2), s. 126-131, 2012. DOI: 10.1016/j.paid.2011.05.001. 
  7. Helmuth Nyborg, Sex differences across different racial ability levels: Theories of origin and societal consequences, „Intelligence”, 52, 2015, s. 44-62, DOI10.1016/j.intell.2015.04.005 [dostęp 2016-01-16].
  8. Richard Lynn. Sex differences in intelligence and brain size: a developmental theory. „Intelligence”. 27 (1), s. 1-12, 1999. DOI: 10.1016/S0160-2896(99)00009-4. 
  9. Jackson Douglas, Philippe Rushton. Males have greater g: Sex differences in general mental ability from 100,000 17- to 18-year-olds on the Scholastic Assessment Test. „Intelligence”. 34 (2006), s. 479-486, 2006. DOI: 10.1016/j.intell.2006.03.005 (ang.). 
  10. Michael A. McDaniel. [www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160289604001357 Big-brained people are smarter: A meta-analysis of the relationship between in vivo brain volume and intelligence]. „Intelligence”. 33 (4), s. 337–346, 2005. DOI: 10.1016/j.intell.2004.11.005 (ang.). 
  11. Osvaldo Cairo. External Measures of Cognition. „Frontiers in Human Neuroscience”. 5 (108), 2011. DOI: 10.3389/fnhum.2011.00108. 
  12. Henryk Różański: Zioła, których nie należy stosować podczas ciąży i karmienia – laktacji. 2009. [dostęp 07.02.2013].
  13. Richard Lynn, Satoshi Kanazawab. A longitudinal study of sex differences in intelligence at ages 7, 11 and 16 years. „Personality and Individual Differences”. 51 (3), s. 321-324, 2011. DOI: 10.1016/j.paid.2011.02.028. 
  14. Dominika Dykiert, et al.. Are apparent sex differences in mean IQ scores created in part by sample restriction and increased male variance?. „Intelligence”. 37 (1), 2008. DOI: 10.1016/j.intell.2008.06.002. 
  15. James Flynn: Are We Getting Smarter?. Cambridge University Press, 2012, s. 132-158. ISBN 978-1-107-60917-4. (ang.)
  16. Sandra Bem Lipsitz: Męskość i kobiecość. O różnicach wynikających z płci. Gdańsk: GWP, 2000. ISBN 83-87957-12-7.
  17. Bobby Carothers, Harry Reis. Men and women are from Earth: Examining the latent structure of gender. „Journal of Personality and Social Psychology”. 104 (2): 385. DOI: 10.1037/a0030437. 

Linki zewnętrzne[edytuj]