Historia Tuvalu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Álvaro de Mendaña de Neyra

Historia Tuvalu rozpoczyna się około w 400 roku, kiedy wyspy zostały zamieszkane przez Polinezyjczyków[1]. Europejczycy odkryli wyspę w 1568 roku (wyspa Nui) przez Álvaro de Mendaña de Neyra. Nie została ona podbita ze względu na brak bogactw (głównie złota) na wyspach oraz dodatkowo przez 200 lat nie odnaleziono na nowo tych wysp ze względu na problemy nawigacyjne[2] Nie jest do końca pewne czy te wyspy zostały odkryte[3][4]. Do wyspy jako kolejni dotarli Samoańczycy, którzy okupowali Tuvalu[5]. Kolejne dotarcie przez Europejczyków nastąpiło w 1764 przez Brytyjczyków. Dopłynął wtedy J. Byron[6].

XIX wiek[edytuj]

Mieszkaniec Tuvalu w tradycyjnym stroju – rysunek powstał w 1841 roku
Rysunek przedstawiający mieszkańca wyspy pochodzący z 1831 roku

W 1861 rozpoczęło się nawracanie mieszkańców wysp na protestantyzm. W tym czasie (w 1892) peruwiańscy handlarze niewolników przeprowadzali akcję wywozu mieszkańców wysp do pracy przymusowej na plantacjach w Ameryce Południowej (wywieziono około 400 mieszkańców, stanowiących 15% populacji[6]). Akcja ta i choroby pochodzące z Europy spowodowały zmniejszenie ludności z ok. 20 000 do 3 000[5]. Wtedy ustanowiono Wyspy Lagunowe przez Anglię.

XX wiek[edytuj]

W 1915 Tuvalu stało się kolonią brytyjską. W czasie II wojny światowej była to ważna baza wojskowa Stanów Zjednoczonych (w latach 1942–1943). Z tego właśnie okresu pochodzi jedyne lotnisko w państwie[1]. Po wojnie duża liczba mieszkańców wyemigrowała w poszukiwanie lepszych warunków do życia. W 1969 Kościół Tuvalu uniezależnił się od Londyńskiego Towarzystwa Misyjnego. Od tego czasu wysyła on swoich misjonarzy do Fidżi, Nowej Zelandii, na Hawaje, do Australii oraz na Wyspy Marshalla[7]. W 1974 odbyło się referendum w sprawie utworzenia wspólnego państwa z Wyspami Gilberta (obecnymi wyspami Kiribati). W 1978 kraj otrzymał niepodległość i ogłosił konstytucję, jednakże głową państwa pozostała królowa Elżbieta II. Hymnem państwowym stała się pieśń Tuvalu mo te Atua (Tuvalu dla Wszechmogącego) napisana i skomponowana przez Afasea Manoa. W 1986 mieszkańcy odrzucili w drodze referendum projekt przekształcenia państwa w republikę [5]. W latach 80. XX wieku część mieszkańców Tuvalu została Świadkami Jehowy.

Flaga Tuvalu w latach 1995-1997

W 1995 wprowadzono nową flagę, bez Union Flag w kantonie. Ze względu na brak popularności została przywrócona stara wersja.

W 1989 premierem państwa został Bikenibeu Paeniu. W 1998 wedle raportu ONZ Tuvalu do 2050 roku miała zniknąć pod wodą. Kraj ten dołączył do ONZ w 2000. Z powodu groźby zatopienia państwa rząd Tuvalu poprosił Australię o pomoc w poszukiwaniu miejsca, gdzie kraj mógłby się przenieść[6]. Rok później Tuvalu wraz z Kiribati i Malediwami sprzeciwiły się stanowisku Stanów Zjednoczonych, które odmówiły podpisania protokołu o redukcji emisji gazów cieplarnianych do atmosfery (protokół z Kioto). Trzy lata później na czele rządu stanął Maatia Toafa[5].

Tuvalu na letnich igrzyskach olimpijskich w Pekinie[edytuj]

W 2008 Tuvalu po raz pierwszy wystartowało w igrzyskach olimpijskich w Chinach. Reprezentacja składała się z 3 sportowców z dwóch dyscyplin sportowych. Reprezentacja nie zdobyła żadnego medalu.

Premierzy[edytuj]

Wybory parlamentarne w 2010[edytuj]

Apisai Ielemia

16 września 2010 odbyły się wybory parlamentarne w Tuvalu. Miesiąc wcześniej (13 sierpnia) parlament został rozwiązany przez premiera Apisai Ielemia. 28 sierpnia rozpoczęła się rejestracja kandydatów. W wyniku wyborów parlamentarnych swoje mandaty zachowało 10 z dotychczasowych 15 deputowanych, w tym urzędujący premier Apisai Ielemia (zdobył 597 głosów) oraz przewodniczący Parlamentu Tuvalu Kamuta Latasi[8], który ponownie został wybrany na ten urząd 17 września 2010[9][10]. Mandaty utrzymali również ministrowie spraw zagranicznych, zdrowia i finansów[11]. Wśród osób, które utraciły mandat, znalazł się dotychczasowy wicepremier Tavau Tevii[12]. Wśród nowych deputowanych znalazł się Enele Sopoaga, który był ambasadorem Tuvalu przy ONZ[13].

Rok 2010[edytuj]

Tuvalu we wrześniu otrzymało od Gruzji 10 000 dolarów na opłatę kosztów przewozu medykamentów z USA do jedynego szpitala w państwie znajdującego się w Vaiaku[14].

Przypisy

  1. a b Atlas Świat w zasięgu ręki. , s. 24. Deagostini. 
  2. Carl Waldman: Encyclopedia of Exploration. Nowy Jork: 2003. ISBN 0-8160-4678-6.
  3. Tuvalu - Encyklopedia WIEM (pol.). [dostęp 2010-10-04].
  4. Różne źródła jednakże podają, iż prawdopodobnie odkryto te wyspy.
  5. a b c d Oxford Wielka Encyklopedia Świata tom 15. Oxford Educational, 2005, s. 298. ISBN 83-7325-881-7.
  6. a b c Tuvalu, Historia – Encyklopedia PWN (pol.). [dostęp 2010-01-28].
  7. Te Ekalesia Kelisiano Tuvalu
  8. Tuvalu PM, speaker retain seats as deputy PM crashes out (ang.). Radio Australia, 17 września 2010. [dostęp 2010-09-17].
  9. Tuvalu PM returns, five new MPs elected (ang.). PINA, 17 września 2010. [dostęp 2010-09-17].
  10. Tuvalu PM re-elected, seeks to form govt (ang.). smh.com.au, 17 września 2010. [dostęp 2010-09-17].
  11. Five new MPs for Tuvalu (ang.). Radio New Zealand International, 16 września 2010. [dostęp 2010-09-19].
  12. Brèves du Pacifique (fr.). 24hdanslepacifique.com, 17 września 2010. [dostęp 2016-08-03].
  13. Polls close in Tuvalu elections (ang.). AustraliaNetworkNews.com, 16 września 2010. [dostęp 2010-09-19].
  14. Rosja – Gruzja: starcie w tropikach rp.pl (pol.). [dostęp 2010-10-04].