Holandia Północna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Holandia Północna
Noord-Holland
prowincja
Ilustracja
Haarlem, miasto w Holandii Północnej
Herb Flaga
Herb Flaga
Hymn: Ik houd van het groen in je wei
Państwo  Holandia
Siedziba Haarlem
Komisarz królewski Johan Remkes
Powierzchnia 4091,76 km²
w tym ląd 2671 km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

2 813 466
• gęstość 1053,3 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Plan Holandii Północnej
Liczba gmin 48
Położenie na mapie Holandii
Położenie na mapie
Strona internetowa

Holandia Północna (nid. Noord-Holland, zachodniofryz. Noard-Holland) – prowincja w północno-zachodniej Holandii ze stolicą w Haarlem. Położona nad Morzem Północnym. Ma powierzchnię 4091,76 km² (ląd 2671 km²) i w 2017 r. liczyła 2 813 466 mieszkańców, będąc drugą co do liczby ludności prowincją Holandii[1]. Największym miastem jest Amsterdam, główny cel turystyczny i siedziba międzynarodowych organizacji w prowincji[1].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Holandia Północna położona jest głównie na szerokim półwyspie nad Morzem Północnym, z otwartym morzem na zachodzie, akwenem przybrzeżnym Morza Wattowego na północnym wschodzie i jeziorami powstałymi z przedzielenia dawnej zatoki Zuiderzee: Markermeer i IJsselmeer na wschodzie. Należą też do niej położona na północ od półwyspu wysepka Noorderhaaks oraz wyspa Texel z gminą miejską o tej samej nazwie, pierwsza od zachodu i największa w archipelagu Wysp Zachodniofryzyjskich: w ten sposób od północy Holandia Północna graniczy z fryzyjską wyspą Vlieland.

Od południa prowincja graniczy z Holandią Południową i prowincją Utrechtu, od wschodu przez wodę i tamę Houtribdijk z Flevolandem, a od północnego zachodu ponownie z prowincją Fryzji przez wodę i tamę Afsluitdijk.

Holandia Północna zawiera szereg regionów wydzielanych z powodów historycznych lub innych, wśród nich: Amstelland (region rzeki Amstel), obszar Gooi (Het Gooi), wydarty wodzie w XIX wieku polder Haarlemmermeer, region rzeki Zaan oraz fragment konurbacji Randstad[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prowincja Holandii Północnej obejmuje północną część historycznego Hrabstwa Holandii (z podbitą Fryzją Zachodnią) i jest wynikiem wielu przekształceń, podziałów i połączeń. Jej tereny wchodziły w skład Republiki Batawskiej (w przybliżeniu departamenty: Texel, Amstel i Delf) oraz Królestwa Holandii, po reformie administracyjnej 1807 roku odpowiadał im w przybliżeniu Departament Amstellandu. Po pokonaniu Francuzów, w 1814 roku została utworzona prowincja Holandii, posiadająca jednak dwóch gubernatorów, dla części północnej i południowej[3].

Holandia Północna jako prowincja o tej nazwie została utworzona w 1840 roku w wyniku podziału prowincji Holandii (będącej częścią Królestwa Zjednoczonych Niderlandów, a potem Królestwa Niderlandów) na Holandię Południową i Północną. W efekcie jednoczesnego przyłączenia do mniejszej części północnej terytoriów Fryzji Zachodniej powstała prowincja Holandii Północnej zawiera, obok części historycznej Holandii, część historycznej Fryzji[4][3]. Nie był to jednak koniec zmian, np. wyspy Vlieland i Terschelling zostały zwrócone Fryzji w 1942 roku, a w 1950 roku prowincji Overijssel oddano dawną wyspę Urk (obecnie w Flavolandzie)[3].

Gminy[edytuj | edytuj kod]

Holandia Północna podzielona jest na 48 gmin[5].

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Według oficjalnych statystyk, prowincję zamieszkiwało 2 813 466 mieszkańców (2017) w 1 300 093 domostwach (2016). W 2015 r. produkt prowincji brutto wyniósł 141 784 mln euro[6].

Religie w 2015 r. (od 18. roku życia)[7]:

Mimo unii kościołów, wielu wiernych wciąż nie zidentyfikowało się z nowym połączonym Kościołem Protestanckim w Holandii[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b NoordHolland, Province of Noord-Holland, www.noord-holland.nl [dostęp 2018-04-21] (ang.).
  2. Regions in North Holland, www.visitholland.nl [dostęp 2018-04-21] (ang.).
  3. a b c North Holland, www.visitholland.nl [dostęp 2018-04-21] (ang.).
  4. Holandia Północna, Holandia bez tajemnic, 11 listopada 2014 [dostęp 2018-04-21] (pol.).
  5. Overzicht gemeenten (niderl.). Provincie Noord-Holland. [dostęp 2018-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-08)].
  6. NoordHolland, Noord-Holland in cijfers, www.noord-holland.nl [dostęp 2018-04-21] (niderl.).
  7. a b Hans Schmeets, De religieuze kaart van Nederland, 2010–2015, CBS Centraal Bureau voor de Statistiek, 2016 (niderl.).