Holk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Holk (lub hulk) – rodzaj dużego średniowiecznego żaglowca północnoeuropejskiego z ok. XV-XVI w. Używany był do celów handlowych na Morzu Północnym i Bałtyku, początkowo obok mniejszej kogi, z której się wywodził.

Początkowo nazwą tą określano duże kogi, jedno- i trójmasztowe. Następnie, pod wpływem południowoeuropejskiej karaki przyjął formę odrębną. Posiadał przedni i tylny kasztel (tylny w formie długiej nadbudówki), poszycie klepkowe łączone na zakładkę i ster zawiasowy. Poszycie wzmacniane było pionowymi zewnętrznymi belkami. Trójmasztowe holki zwykle posiadały dwa maszty z ożaglowaniem rejowym i ostatni maszt z ożaglowaniem łacińskim. W tym względzie podobne były kogom, a różniły się od noszących także marsle karak[1]. Innymi różnicami były ścięta rufa i duża, prostokątna nadbudówka na rufie[2].

W drugiej połowie XV wieku budowano większe holki, o nośności nawet 800 ton, co oznacza, że wzorem okrętów południowej Europy, musiały mieć one poszycie karawelowe (poszycie klinkierowe jest zbyt mało wytrzymałe, by można było budować tak duże jednostki). Statki te wykorzystywano także do działań wojennych, uzbrajając w kilkanaście dział na śródokręciu i kasztelach. W XVI w. wyparte zostały przez galeony[1].

Ze względu na fakt, że handel bałtycki zdominowany był w owym czasie przez miasta hanzeatyckie, w których posługiwano się głównie dialektami dolnoniemieckimi, żaglowiec ten najczęściej znany był w Polsce pod jego dolnoniemiecką nazwą, czyli hulk (nie należy mylić z hulkiem jako wycofanym z eksploatacji statkiem).

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Štefan Guláš: Żaglowce. Warszawa: Sport i Turystyka, 1985. ISBN 8321725295. (ang.)
  2. Hulk. W: Mała encyklopedia wojskowa. T. I. Warszawa: MON, 1967, s. 533.