Holm (pierwiastek)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego. Zobacz też: inne znaczenia symbolu Ho.
Holm
dysproz ← holm → erb
Wygląd
srebrzysty
Holm
Widmo emisyjne holmu
Widmo emisyjne holmu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. holm, Ho, 67
(łac. holmium)
Grupa, okres, blok –, 6, f
Stopień utlenienia III
Właściwości metaliczne lantanowiec
Właściwości tlenków słabo zasadowe
Masa atomowa 164,930328(7) u[3][a]
Stan skupienia stały
Gęstość 8795 kg/m³
Temperatura topnienia 1472 °C[1]
Temperatura wrzenia 2700 °C[1]
Numer CAS 7440-60-0
PubChem 23988[4]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Holm (Ho, łac. holmium) – pierwiastek chemiczny z grupy lantanowców w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od zlatynizowanej nazwy stolicy SzwecjiSztokholmu (Holmia), nadał ją jeden z odkrywców holmu – szwedzki uczony Per Teodor Cleve. Pierwiastek ten został niezależnie odkryty przez Cleve'a i wspólnie przez Marca Delafontaine'a i Jacques'a Louisa Soreta w 1878 r. Cleve wyodrębnił ten pierwiastek pracując nad oczyszczaniem tlenku erbu, zaś Delafontaine i Soret wykryli go metodami spektroskopowymi.

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Uzyskuje się go jako produkt uboczny podczas przerobu rud lantanowców, zwłaszcza monacytu i bastnazytu. Związki otrzymane z rudy rozdziela się i przeprowadza w halogenki[5]. Metaliczny holm można otrzymać przez redukcję fluorku lub chlorku holmu aktywnym metalem, np. wapniem[5][6]:

3Ca + 2HoF
3
→ 2Ho + 3CaF
2

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Jest srebrzystym, błyszczącym metalem. Jest dość miękki - podobnie jak ołów; można go rozklepywać lub rozwalcowywać na bardzo cienką blachę. W normalnych warunkach jest dość trwały, w wysokiej temperaturze i wilgotnym powietrzu pokrywa się jednak matową, żółtawą warstewką tlenku Ho
2
O
3
[6][7].

Jest paramagnetykiem, jego masowa podatność magnetyczna wynosi 5490×10−9 m3 kg−1[7].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Holm ma niewiele zastosowań praktycznych, wykazuje jednak interesujące właściwości magnetyczne[6][7] i można go stosować w elektromagnesach nadprzewodzących[7].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Holm występuje w skorupie ziemskiej w ilości 1,3 ppm[8]. Minerałami zawierającymi hol są monacyt, gadolinit, ksenotym, euksenit, fergusonit i bastnazyt. Występuje w nich w niewielkich ilościach, np. w monacycie jest go 0,05%[5].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wartość w nawiasie oznacza niepewność związaną z ostatnią cyfrą znaczącą.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R. Lide (red.), wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-17, ISBN 978-1-4200-9084-0.
  2. Holm (pierwiastek) (nr 457957) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych (ze względu na zmianę sposobu wywołania karty charakterystyki, aby pobrać kartę dla obszaru USA, na stronie produktu należy zmienić lokalizację na "United States" i ponownie pobrać kartę). [dostęp 2011-10-04].
  3. Standard Atomic Weights of 14 Chemical Elements Revised. „Chemistry International”. 40 (4), s. 23–24, 2018-10-29. DOI: 10.1515/ci-2018-0409. ISSN 1365-2192 (ang.). 
  4. Holm (pierwiastek) (CID: 23988) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  5. a b c Pradyot Patnaik, Handbook of Inorganic Chemicals, London: McGraw-Hill, 2003, s. 338–339, ISBN 0-07-049439-8.
  6. a b c David L. Heiserman: Księga pierwiastków chemicznych. 1992, ​ISBN 83-7180-123-8​, Strony 278 - 281.
  7. a b c d Per Enghag, Encyclopedia of the Elements, Wiley, 2004, s. 414-417, ISBN 978-3-527-61233-8.
  8. Per Enghag, Encyclopedia of the Elements, Wiley, 2004, s. 17, ISBN 978-3-527-61233-8.