Hotel Bazar w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hotel Bazar
b. Posener Hof (1939-1945)
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. Paderewskiego 8, Al. Marcinkowskiego 10
Typ budynku hotel
Styl architektoniczny neoklasycyzm, neobarok
Architekt Ernst Steudener
Inwestor Spółka Akcyjna Bazar
Rozpoczęcie budowy 1838
Ukończenie budowy 1842
Ważniejsze przebudowy 1898–1899
Zniszczono 1945
Odbudowano 1950
Pierwszy właściciel Spółka Akcyjna Bazar
Kolejni właściciele Orbis (1950-1990)
Obecny właściciel Bazar Poznański S.A. (od 1990)
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Hotel Bazar b. Posener Hof (1939-1945)
Hotel Bazar
b. Posener Hof (1939-1945)
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Hotel Bazar b. Posener Hof (1939-1945)
Hotel Bazar
b. Posener Hof (1939-1945)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Hotel Bazar b. Posener Hof (1939-1945)
Hotel Bazar
b. Posener Hof (1939-1945)
Ziemia52°24′28″N 16°55′47″E/52,407778 16,929722
Strona internetowa
Starsze skrzydło - elewacja północna od ul. Paderewskiego

Hotel Bazar – prestiżowy hotel w Poznaniu na skraju Starego Miasta; od 1987 w odbudowie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

24 czerwca 1838 została powołana "Spółka Akcyjna Bazar", a w skład jej komitetu wykonawczego weszli: lekarz i społecznik - Karol Marcinkowski, ziemianie: Józef Łubieński, Józef Szułdrzyński, Maciej Mielżyński oraz sędzia Gregor, mistrz ciesielski Antoni Krzyżanowski i kupiec Stanisław Powelski, a większość akcjonariuszy stanowili ziemianie.

Statutowym zadaniem spółki było popieranie pożytecznych inicjatyw, co oznaczało w efekcie rezygnację przez akcjonariuszy z całości lub części zysku, który przekazywany był na cele społeczne. Inną zasadą było wydzierżawianie sklepów jedynie Polakom.

W 1838 komitet zatwierdził projekt Ernsta Steudenera i w tym samym roku ruszyła budowa pod kierownictwem architekta E. Steudenera i A. Krzyżanowskiego.

Gmach hotelu zaczęto wznosić przy nowo powstałej ul. Nowej (dziś Paderewskiego), która łączyła Rynek z Al. Wilhelmowskimi (dziś Al. Marcinkowskiego). Kamień węgielny wmurowano 21 listopada 1839[1]. Budowa zakończyła się w 1842. Początkowo hotel nie dochodził do Al. Wilhelmowskich, dopiero wtedy, gdy wykupiono przyległą narożną kamienicę, możliwe było zbudowanie w latach 1898–1899 drugiego skrzydła, według projektu Rogera Sławskiego. Był to wówczas największy świecki budynek w mieście (do czasu wzniesienia Zamku Cesarskiego).

W "Bazarze" swoją siedzibę miały takie inicjatywy jak Centralne Towarzystwo Gospodarskie, Bank Włościański (do 1898), Towarzystwo Naukowej Pomocy dla Młodzieży Wielkiego Księstwa Poznańskiego, Towarzystwo Ludoznawcze, Towarzystwo Wykładów Ludowych, Kasyno Towarzyskie (później Koło Towarzyskie), a także przez pewien okres Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.

Tu powstały takie tytuły prasowe jak: Dziennik Poznański, Kurier Poznański i Orędownik. Obradował tu Centralny Komitet Wyborczy, który przygotowywał polskie listy kandydatów do Sejmu Pruskiego i Parlamentu Rzeszy. Miał tu swój "sklep żelazny" Hipolit Cegielski.

Koło towarzyskie skupiało polskich patriotów (w 1858 według danych policji na 295 członków 78 uznano za "skompromitowanych politycznie") ze wszystkich klas społecznych, od hrabiów Augusta Cieszkowskiego oraz Tytusa i Jana Działyńskich po młynarza Józefa Essmana. Dobrym przykładem solidaryzmu społecznego było usunięcie przez członków Koła z sali Marcina Kasprzaka, który usiłował zakłócić zebranie nawołując do rewolucji komunistycznej jedynie przy użyciu własnych sił.

W 1848 miał tu siedzibę Komitet Narodowy - rząd podczas powstania w 1848 - Wiosny Ludów; w hotelu nocował również Ignacy Jan Paderewski, którego przemówienie z okna w dniu 26 grudnia 1918 uruchomiło kaskadę zdarzeń, które doprowadziły do wybuchu powstania wielkopolskiego.

W okresie międzywojennym Hotel Bazar pełnił funkcję luksusowego hotelu słynącego z restauracji o olbrzymim wyborze win.

Spłonął w 1945. Z polecenia władz państwowych miał przyjąć gości na targi międzynarodowe w końcu maja 1949, mimo braku jakichkolwiek planów budowlanych oprócz kopii planu geodezyjnego. Henryk Marcinkowski odbudował go głównie w oparciu o monografię spółki Bazar z 1938, zawierającą plany poszczególnych kondygnacji bez skali i wymiarowania. Na pierwszym piętrze powstała m.in. socrealistyczna polichromia zatytułowana Lech, Czech i Rus. Zespołem malarzy dekorujących hotel kierował Alfred Lenica. W 1950 przejęty przez Orbis, który nie był zainteresowany całkowitym sfinalizowaniem jego odbudowy[2]. W roku 1978 Orbis wycofał się całkowicie z budynku, przez co Bazar zaczął popadać w ruinę[3]. Orbis pozostał jednak jego formalnym właścicielem, a po 1990 roku wrócił w ręce przedwojennych akcjonariuszy, którzy prowadzą jego remont.

Opis budynku[edytuj | edytuj kod]

Fasada od ul. Paderewskiego w stylu neoklasycystycznym z podniesionym do poziomu dachu portykiem dzielonym pilastrami, a zwieńczona trójkątnym tympanonem, po bokach dwie czworoboczne wieże. Skrzydło od Al. Marcinkowskiego wykonano w stylu neobarokowym według projektu Rogera Sławskiego.

Goście[edytuj | edytuj kod]

W Bazarze nocowały, występowały, obradowały lub udzielały prelekcji m.in. następujące osoby:

Bazar w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Wizyta szachisty Aleksandra Alechina w Bazarze (1928), celem odbycia 32 pojedynków symultanicznych, jest kanwą powieści kryminalnej autorstwa Piotra Bojarskiego Arcymistrz (2015)[9] - grafika z budynkiem znalazła się na okładce książki.

Bazar jest również miejscem powieści kryminalnej autorstwa Katarzyny Kwiatkowskiej Zgubna trucizna (2017), rozgrywającej się w lutym 1901[10] (również i tu grafika z budynkiem znalazła się na okładce książki).

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Józef Modrzejewski, Antoni Krzyżanowski – architekt, budowniczy, przedsiębiorca (1808-1895), w: Kronika Miasta Poznania, nr 3/1989, s.118, ISSN 0137-3552
  2. Projekt - Miasto. Wspomnienia poznańskich architektów 1945-2005, Henryk Marcinkowski i inni, Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania, 2013, s. 42-43, ISBN 978-83-7768-069-8, OCLC 871701842.
  3. Informacja od Pawła Domachowskiego, zawarta w jednym z odcinków cyklu "Ulicami Poznania" omawiającym Bazar a emitowanym w Winogradzkiej Telewizji Kablowej.
  4. Daromiła Wąsowska-Tomawska, By z ziemi polskiej wygnać precz gadzinę złą..., w: Przegląd Wielkopolski, nr 3(77)/2007, s.55, ISSN 0860-7540
  5. Marek Zaradniak, Mistrz Wieniawski znów zagra w Bazarze, w: Głos Wielkopolski (Pasaż Poznański), 9.9.2016, s.3
  6. a b Piotr Grzelczak, Koniec balu, w: IKS, nr 9(323)/2018, Wydawnictwo Miejskie Posnania, Poznań, 2017, s.32, ISSN 1231-9139
  7. Witold Jakóbczyk, W poznańskim Bazarze 1838-1939, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1986, s. 20,23-24,34,36,42-43,58,61,68-69,71-73,75-76,89-91,96,98-99,115-116,128,136-139,151-159,161,163,168,178,181,183,185,187,191,193-195,200, ISBN 83-210-0580-2, OCLC 830217056.
  8. Roman Macyra, Tellus – szlachetne cele, smutny koniec, w: Kronika Miasta Poznania, nr 2/1997, s.56, ISSN 0137-3552
  9. Piotr Bojarski, Arcymistrz, Wyd. Miejskie Posnania, Poznań 2015, ​ISBN 978-63-7768-130-5
  10. Katarzyna Kwiatkowska, Zgubna trucizna, Wyd. Znak, Kraków 2017, ​ISBN 978-83-240-4577-8

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Julian Jaraczewski: Bazar w Poznaniu, Poznań 1855, [w:] [1]
  • Maria Wicherkiewiczowa: Bazar w Poznaniu, Poznań 1937
  • Mieczysław Adam Skałkowski: Bazar Poznański. Zarys stuletnich dziejów (1838-1938), Poznań 1938, [w:] [2]
  • Witold Jakóbczyk, W poznańskim Bazarze 1838-1939, Poznań 1986
  • Maciej Roman Bombicki: Bazar poznański: lata świetności, Poznań 1995
  • Jacek Wiesiołowski (red.): Bazar, Poznań 2008, [w:] [3]