Howhannes Tumanian

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Howhannes Tumanian
Հովհաննես Թադևոսի Թումանյան
ilustracja
Data urodzenia 19 lutego 1869
Data śmierci 23 marca 1923
Narodowość ormiańska
Dziedzina sztuki literatura (poezja)
podpis

Howhannes Tumanian (ur. 19 lutego 1869, zm. 23 marca 1923) – ormiański poeta i tłumacz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w rodzinie księdza. Od 1887 pracował w ormiańskiej kurii biskupiej w Tbilisi, a następnie w biurze Armeńskiego Towarzystwa Wydawniczego (do 1893). Zaczął pisać w połowie lat 80 XIX wieku, współpracując z ormiańskimi gazetami i czasopismami. Wraz z wydaniem pierwszych zbiorów wierszy jego poezja zyskała publiczne uznanie. W swojej twórczości prezentował konflikty społeczne i psychologiczne, zwyczaje i tradycje ludu, walkę z uciskiem feudalnym, inspirując się ormiańskim folklorem i legendami. Przełom XIX i XX wieku uznany jest za dojrzały okres w twórczości Tumaniana,co reprezentują wiersze „Maro” (1887, opublikowane 1892), „Lorreci Sakon” (1889, opublikowany 1890), a zwłaszcza „Anusz” (1890, opublikowany 1892, 2. wydanie 1901-02, opublikowany 1903). Pod jego kierownictwem w Tbilisi zorganizowane zostało koło literackie „Wernatun” („Poddasze”), do którego przystąpili czołowi pisarze ormiańscy. W latach 1912–1921 był przewodniczącym Kaukaskiego Towarzystwa Pisarzy Armeńskich.

Po 1900 Tumanian poświęcił się również literaturze dziecięcej – redagował magazyn dla dzieci Hasker (założony w 1905).

Angażował się również społecznie i politycznie: w latach 1905–1907 czynnie sprzeciwiał się krwawym starciom międzyetnicznym pomiędzy Ormianami i Tatarami. Za swoją działalność był dwukrotnie aresztowany – w 1908 i 1911. Poparł rewolucję październikową i sowiecką władzę w Armenii. Był przewodniczącym Komitetu Pomocy Armenii (1921–1922).

Wywarł duży wpływ na literaturę ormiańską. Jego dzieła doczekały się tłumaczeń na wiele języków, licznych adaptacji filmowych i teatralnych.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]