Hradečná

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hradečná
Ilustracja
Widok na szczyt góry Hradečná
Państwo  Czechy
Położenie Malá Morávka
Pasmo Wysoki Jesionik
(czes. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Wysokość 1057 m n.p.m.
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Hradečná
Hradečná
Ziemia50°04′07,2″N 17°17′26,1″E/50,068667 17,290583

Hradečná (historyczna nazwa niem. Gritz Berg[1]) – szczyt (góra) o wysokości 1057 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1056 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Śląsku, w obrębie gminy Malá Morávka, oddalony o około 4,6 km na południowy wschód od szczytu góry Pradziad (czes. Praděd)[2][3][4].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Hradečná jest górą położoną przy miejscowości uzdrowiskowej Karlova Studánka[5], w centrum pasma Wysokiego Jesionika oraz przy węźle szlaków turystycznych wychodzących z pobliskiej przełęczy Hvězda[2]. Jest górą dobrze rozpoznawalną, widoczną z Karlovej Studánki. Przez jej stok przebiega pierwszy, około 1,4 km długości odcinek wąskiej, bardzo popularnej i jedynej asfaltowej drogi prowadzącej z Hvězdy na Pradziad tzw. (czes. Ovčárenská silnice), na której w związku z jej szerokością odbywa się ruch wahadłowy, sterowany podnoszonym szlabanem i sygnalizacją świetlną oraz droga nr 450 Bělá pod PradědemBruntál i nr 445 RýmařovZlaté Hory, które krzyżują się na przełęczy Hvězda[2].

Ma kształt kopulasty, który z perspektywy lotniczej wygląda jak „guz” na przedłużeniu stoku góry Vysoká hole, ciągnącym się do przełęczy Hvězda[3]. Góra ta położona jest w części (mikroregionie) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Pradziada i Wysokiej Holi (czes. Pradědská hornatina) na bocznym odgałęzieniu głównego grzbietu (grzebieniu) Masywu Pradziada i Wysokiej Holi, a jednocześnie leży ona przy granicy z kolejnym mikroregionem Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Orlíka (czes. Medvědská hornatina).

Jest szczytem pojedynczym. Górę ogranicza od zachodu przełęcz o wysokości 1019 m n.p.m. w kierunku góry Vysoká hole, od północy potok Bílá Opava, płynący przez miejscowość Karlova Studánka oraz jej niewielki południowy dopływ, od wschodu przełęcz Hvězda i od południowego wschodu przełęcz położona na wysokości 830 m n.p.m. w kierunku góry U Pecí[2].

W otoczeniu góry znajdują się szczyty: od zachodu Petrovy kameny, od północnego zachodu Ostrý vrch, od północnego wschodu Skalnatý vrch, od wschodu Hřeben-Z i od południowego wschodu: Prostřední skála, Prostřední skála-JZ i U Pecí[2].

Widok ze szczytu góry Hradečná na stok góry Vysoká hole z tzw. Kamiennym morzem (Suť).

Stoki[edytuj | edytuj kod]

Stoki zalesione są lasem świerkowym[6], z nielicznym drzewostanem liściastym, szczególnie w niektórych najniższych partiach stoków (Karlova Studánka) oraz z nielicznymi ogołoceniami i dwoma trójkątnymi polanami położonymi blisko przełęczy Hvězda, w odległości około 800 m i 950 m na południowy wschód od szczytu[2]. Na południowy zachód od szczytu, w odległości około 50 m położone jest skalisko, będące punktem widokowym. Roztaczają się z niego perspektywy m.in. w kierunku szczytu Temná oraz stoku Vysoká hole z występującym na jego stoku tzw. Kamiennym morzem o nazwie Suť. Nieco niżej na tym stoku w odległości około 250 m i 260 m położone są jeszcze dwa inne skaliska[3]. Poza tym na stoku południowo-zachodnim i południowo-wschodnim występują obszary mniejszych skalisk i głazów[7]. Na stokach poza wytyczonymi drogami znajdują się nieliczne dróżki i ścieżki m.in. Půlnoční cesta i Kapitánská cesta[8].

Widok na skalisko blisko szczytu góry Hradečná (odległość ok. 50 m) oraz górę Temná

Szczyt[edytuj | edytuj kod]

Szczyt góry znajduje się na niewielkiej polanie wśród zalesienia, z ograniczonymi widokami m.in. w kierunku góry Ostrý vrch. Zwiększająca się z czasem wysokość zalesienia znacznie ograniczy pole widzenia. Blisko niego znajdują się pozostałości funkcjonującej niegdyś altanki widokowej w postaci belek i zadaszenia (widoczne również na zdjęciach satelitarnych)[2][3]. Na szczycie znajduje się punkt geodezyjny o wysokości 1056,56 m n.p.m.[9] z widocznym koło niego stalowym słupkiem ostrzegającym przed jego zniszczeniem z tabliczką, z napisem Státní triangulace Poškození se trestá[a][7]. Dojście na szczyt możliwe jest dwoma sposobami: pierwszy – leśną, prosto biegnącą, około 1 km długości ścieżką rozpoczynającą się za budką (portiernią) przy szlabanie na przełęczy Hvězda oraz drugi – nieco dłuższy, lecz wygodniejszy, o następującym przebiegu: należy przebyć 1,5 km długości odcinek asfaltową drogą tzw. Ovčárenską cestą, po czym skręcić w lewo na również asfaltową dróżkę tzw. Půlnoční cestę rozpoczynającą się za szlabanem, przebywając odcinek długości około 360 m, a następnie należy skręcić ponownie w lewo na leśną, prosto biegnącą wśród zalesienia nieoznakowaną ścieżkę, dochodząc po około 380 m do szczytu z punktem geodezyjnym[7][4].

Punkt geodezyjny na szczycie góry Hradečná, w dali widoczna góra Ostrý vrch.

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Pod względem geologicznym masyw góry Hradečná należy do jednostki określanej jako warstwy vrbneńskie[10] i zbudowany jest ze skał metamorficznych, głównie fyllitów (biotytów, muskowitów, chlorytów) i kwarcytów oraz skał magmowych, głównie meta-diabazów[11]. Kształt góry oraz obecność diabazów sugerują jej wulkaniczne pochodzenie[12].

Wody[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie stoki należą do zlewni Morza Bałtyckiego do którego płyną wody m.in. z dorzecza Odry, będącej przedłużeniem płynących górskich potoków m.in. krótkich potoków płynących ze stoków góry Hradečná, wpadających do potoków: Bílá Opava i Bělokamenný p[2]. W odległości około 770 m na północny wschód od szczytu na wysokości 831 m n.p.m. przy drodze nr 450 występuje źródło oznaczone jako (czes. Studánka bez jména)[13].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Cała góra znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (czes. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt[2].

U podnóża stoku północno-wschodniego ma swój początek ścieżka edukacyjna (czes. NS Bílá Opava) o długości około 5,5 km, przebiegająca na trasie o przewyższeniu 550 m[14][15]:

Ścieżka edukacyjna zielona.svg Karlova Studánka, Hubert – góra Hradečná – dolina potoku Bílá Opava – góra Ostrý vrch – Praded-V – góra Pradziad – schronisko górskie Barborka (z 6 stanowiskami obserwacyjnymi).

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Widok na Pitný pavilon w Karlovej Studánce oraz górę Hradečná

U podnóża stoku północno-wschodniego góry, w odległości około 900 m od szczytu położona jest miejscowość turystyczna Karlova Studánka[5]. W części tej miejscowości położonej już na stoku góry Hradečná znajdują się następujące obiekty o charakterze pielgrzymkowym i turystycznym:

  • Kościół Najświętszej Marii Panny Uzdrowienia Chorych (czes. Kostel Panny Marie Uzdravení Nemocných), w stylu empire, zbudowany w latach 1838-1840 wg projektu arch. Antonína Onderky z obrazem Maryi z Dzieciątkiem w ołtarzu głównym[16][17];
  • Kaplica św. Huberta (czes. Kaple sv. Huberta), drewniana, barokowa, ośmioboczna z niewielką wieżyczką, zbudowana w latach 1757-1758, poświęcona patronowi myśliwych św. Hubertowi[18][19];
  • Pramen Petr, zabudowane źródło wód mineralnych[12], o głębokości 126 m, wydrążone w 1966 roku[20][21];
  • Pitný pavilon, zabytkowy drewniany niewielki pawilon, zbudowany w 1862 roku ze źródłem o nazwie (czes. Vilémův pramen)[22][23];
  • Hudební pavilon, zabytkowy drewniany pawilon muzyczno-koncertowy, zbudowany w latach 1836-1837 wg projektu arch. Antonína Onderky[24][25];
  • Geopark, stała ekspozycja założona w 1991 roku na wolnym powietrzu, występujących w Jesionikach (czes. Jeseníky) skał z 340 eksponatami[26][27].

Do bazy turystycznej z hotelami górskimi w okolicy góry Pradziad jest od szczytu około 4 km w kierunku północno-zachodnim. Znajdują się tam następujące hotele górskie i schroniska turystyczne[2]:

Poza tym przy przełęczy Hvězda znajduje się pensjonat Penzion na Hvězdě, położony u podnóża stoku o nazwie U Hvězdy[33].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Z miejscowości Karlova Studánka wytyczono cztery szlaki turystyczne, przebiegające w niewielkim fragmencie przez stok góry Hradečná[2]:

Szlak czerwony Karlova Studánka, Hubert – góra Hradečná – Hvězda – góra Kopřivový vrch – góra Železný vrch – Malá Morávka;
Szlak niebieski Karlova Studánka – góra Hradečná – dolina Údolí Bílé Opavy – góra Ostrý vrch – schronisko Barborka[34] – przełęcz Sedlo Barborka – góra Petrovy kameny – Ovčárna – góra Vysoká hole – Velká kotlina – dolina rzeki MoraviceKarlov pod Pradědem – Malá Morávka;
Szlak zielony Karlova Studánka – góra Hradečná – Ovčárna – góra Petrovy kameny – przełęcz Sedlo Barborka – góra Pradziad – schronisko Švýcárna – góra Velký Jezerník – Kamzík – góra Nad Petrovkou – góra HřbetyKouty nad Desnou;
Szlak żółty Karlova Studánka – góra Hradečná – dolina Údolí Bílé Opavy – góra Ostrý vrch – vodopády Bílé Opavy – góra Petrovy kameny – Ovčárna – góra Vysoká hole – góra Temná – góra Kopřivná – Karlov pod Pradědem;

oraz dwa szlaki spacerowe:

Stripe-marked localtrail red.svg Karlova Studánka – Hvězda – góra Hradečná – Karlova Studánka;
Stripe-marked localtrail yellow.svg ulicami Karlovej Studánki.

Szlaki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

Przez stoki góry Hradečná przebiegają również trzy szlaki rowerowe na trasach:

CZ-IS21b Směrová tabulka pro cyklisty.jpg (nr 6029) Bruntál – Rudná pod PradědemSuchá Rudná – Hvězda – góra Hradečná – Karlova Studánka – Sedlo nad Karlovou Studánkou (Kóta)VidlyVrbno pod Pradědem[35];
CZ-IS21b Směrová tabulka pro cyklisty.jpg (nr 553) Rýmařov – góra Harrachovský kopec – Dolní Moravice – Malá Morávka – góra Hradečná – Hvězda – Karlova Studánka – Vrbno pod Pradědem – Drakov[36];
Stripe-marked biketrail blue.svg Hvězda – góra Hradečná – Ovčárna – góra Petrovy kameny – przełęcz Sedlo Barborka – góra Pradziad – schronisko Švýcárna – przełęcz Sedlo Velký Jezerník – góra Velký Jezerník – Kamzík – góra Výrovka – góra Velký KlínovecČervenohorské sedlo[37].

Podjazdy drogowe[edytuj | edytuj kod]

Szlakami rowerowymi na stokach góry Hradečná biegnie również część czterech podjazdów drogowych chętnie pokonywanych przez rowerzystów na trasach:

12% stoupání (cz).svg Podjazdy drogowe
L.p. Trasa Oznaczenie Długość km Różnica wysokości m Średnie nachylenie % Ilość pętlic drogowych
1 Hvězda – szczyt Pradziad[38] Stripe-marked biketrail blue.svg Szlak niebieski 9,1 632 6,9 0
2 Hvězda – Sedlo nad Karlovou Studánkou (Kóta) 450 4,0 143 3,6 1
3 Rýmařov – Hvězda 445 16,6 265 1,6 0
4 Vrbno pod Pradědem – Hvězda 445 8,9 308 3,5 0

Trasy narciarskie[edytuj | edytuj kod]

W okresach ośnieżenia na stokach góry wytyczono dwie trasy narciarstwa biegowego[8]:

SkiTrailRedČR.png Hvězda – góra Hradečná – góra Temná – Jelení cesta;
SkiTrailBlueČR.png Hvězda – góra Hradečná – góra Temná – góra Kopřivná – Karlov pod Pradědem.

W obrębie góry nie poprowadzono żadnej trasy narciarstwa zjazdowego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W języku polskim: Państwowa sieć triangulacyjna. Uszkodzenie podlega karze.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hradečná (Gritz B.) (1057 m) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-02-24].
  2. a b c d e f g h i j k Hradečná (1057 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2015-11-19].
  3. a b c d Hradečná – 1057 m n.m. (cz.). Geocaching.com. [dostęp 2015-11-19].
  4. a b Hradečná – 1057 m n.m. (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-11-19].
  5. a b Kočí, Skuhravá. Karlova Studánka ↓.
  6. Hradečná – Jeseníky (cz.). Zajimavamista.cz. [dostęp 2015-11-19].
  7. a b c Hradečná. Tisicovky.cz ↓.
  8. a b Jeseníky sever (mapa) ↓.
  9. Základní mapa (ČÚZK). geoportal.cuzk.cz ↓.
  10. Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
  11. Geologická mapa. (geologická jednotka 957 i 976) ↓.
  12. a b Luděk Habrda: Hydrogeologické poměry zřídelní struktury v Karlově Studánce (cz.). W: Masarykova Univerzita. Přírodovědecká fakulta [on-line]. Is.muni.cz, 2010. [dostęp 2015-11-19].
  13. Svatomír Šelong: Studánka bez jména (1691) (cz.). Estudanky.eu, 2009-08-10. [dostęp 2015-11-19].
  14. Bílá Opava naučná stezka (cz.). Ejeseniky.com. [dostęp 2015-11-19].
  15. Č. 1. Bílá Opava - Jeseníky (cz.). Msregion.cz. [dostęp 2015-11-19].
  16. Karlova Studánka – kostel Panny Marie Uzdravení Nemocných (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-11-19].
  17. Kočí, Skuhravá. Karlova Studánka ↓, s. 57-58.
  18. Karlova Studánka – kaple sv. Huberta (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-11-19].
  19. Kočí, Skuhravá. Karlova Studánka ↓, s. 56-57.
  20. Jan Otčenášek: Pramen Petr (2568) (cz.). Estudanky.eu, 2010-01-03. [dostęp 2015-11-19].
  21. Kočí, Skuhravá. Karlova Studánka ↓, s. 29.
  22. Karlova Studánka – pitný pavilon (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-11-19].
  23. Kočí, Skuhravá. Karlova Studánka ↓, s. 28, 49.
  24. Karlova Studánka – hudební pavilon (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-11-19].
  25. Kočí, Skuhravá. Karlova Studánka ↓, s. 48.
  26. Geopark v Karlově Studánce (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-11-19].
  27. Kočí, Skuhravá. Karlova Studánka ↓, s. 93-94.
  28. Hotel Praděd (cz.). Hotelpradedvysilac.cz. [dostęp 2015-11-19].
  29. Sporthotel Kurzovní (cz.). Kurzovni.eu. [dostęp 2015-11-19].
  30. Chata Barborka. Jeseníky. Praděd (cz.). Barborka-praded.cz. [dostęp 2015-11-19].
  31. Horský hotel Figura (cz.). Figura.cz. [dostęp 2015-11-19].
  32. Chata Sabinka (cz.). Chatasabinka.cz. [dostęp 2015-11-19].
  33. Penzion Restaurace Na Hvězdě – Karlova Studánka, Hvězda (cz.). Jeseniky.net. [dostęp 2015-11-19].
  34. Góry bliskie sercu. U Pradziada (pol.). Sudeckiedrogi.wordpress.com, 2010-10-05. [dostęp 2015-11-19].
  35. Trasy rowerowe – Z Vrbna pod Pradědem do Bruntalu (pol.). Czeskiegory.pl. [dostęp 2015-11-19].
  36. Cyklotrasa č.553 Drakov – Vrbno pod Pradědem – Karlova Studánka – Rýmařov (cz.). Nasecesko.cz. [dostęp 2015-11-19].
  37. Trasy rowerowe – Z Hvězdy na Czervenogórskie Sedlo (pol.). Czeskiegory.pl. [dostęp 2015-11-19].
  38. Michał Książkiewicz: Rowerowa baza podjazdów. Praděd 1495 m (pol.). Genetyk.pl, 2007-2008. [dostęp 2015-11-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-01-15)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]