Huastekowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Figura huastecka z okresu XIV/XV w.

Huastekowie - Indianie z grupy Majów, zamieszkujący terytoria obecnych meksykańskich stanów: Veracruz, San Luis Potosí i Tamaulipas. Huastekowie różnią się znacznie od innych Majów i są od nich oddzieleni geograficznie. Zajmują się głównie rolnictwem (uprawa kukurydzy, kawy, owoców) i hodowlą. Oprócz tego wykonują wyroby włókiennicze i ceramiczne. Większość praktykuje katolicyzm. Posiadają swój własny język huastek (grupa maja-kicze), sami Huastekowie nazywają go teenek. Szacuje się, że populacja Huasteków liczy ok. 80 tys. osób.

Struktura społeczna[edytuj]

Huastekowie przed podbojem hiszpańskim tworzyli szereg małych, wojujących ze sobą państewek, zorganizowanych wokół miast (bichou) z kamiennymi budowlami, będących centrami ceremonialnym i administracyjnymi. Miasta te podzielone były na dzielnice, zwane quachmal. Każde takie państewko rządzone było przez władcę, noszącego tytuł tzalleinic. Władcom towarzyszyli zwykle uzdrawiacze (zitom), (huytom lub zobnax), kupcy (nuhulinc) i rzemieślnicy (zacum). Niektórzy krewni władcy nie przebywali na dworze, ale rezydowali w mniejszych miasteczkach, zwanych quamchalab. Osoby takie mogły nosić tytuł ahjatic ("rządzący miasteczkiem"). Tylko tzalleinic mógł posiadać i dziedziczyć ziemię po swoim ojcu. Część ziemi mógł darowywać bliskim krewnym, wydzierżawiać lub przekazywać w użytkowanie wolnym chłopom. Prywatne ziemie władcy były uprawiane przez niewolników[1]. Żyjący w celibacie kapłani zaliczani byli do arystokracji i otrzymywali daninę od poddanych[2]. Jednym z zadań kapłanów była kontrola upływu czasu według 365-dniowego kalendarza słonecznego (tamub) i 260-dniowego kalendarza rytualnego (tzobnalaqui)[3].

Sztuka i architektura[edytuj]

Architektura Huasteków różni się od pozostawionej przez inne cywilizacje Mezoameryki - piramidy posiadały często zaokrąglone narożniki. W szczytowym okresie rozwoju ich cywilizacji, miasta Huasteków zajmowały obszary nawet do 220 ha, a niektóre z nich zostały ufortyfikowane. Rezydencje władców budowane były na platformach zaś świątynie - na postumentach lub piramidach. Część budynków zdobiona była muralami. Miasta zaopatrywane były w wodę za pomocą studni artezyjskich[4]. Huastekowie słynęli również z monumentalnej rzeźby[5], produkcji bogato zdobionych, bawełnianych koców, a także z metalurgii, wykorzystywanej zwłaszcza do wyrobu dzwonków z miedzi[6].

Historia polityczna[edytuj]

W 1458 Huastekowie zostali pokonani przez Azteków[7], którym od tego czasu musieli płacić trybut, zachowali przy tym duży zakres autonomii. Kres jakiejkolwiek samodzielności Huasteków położyli Hiszpanie, którzy najechali ich kraj w 1521[8]. Wojownicy Huasteków uczestniczyli w walkach, jakie wywiązały się między poszczególnymi przywódcami hiszpańskich konkwistadorów, wśród których wyróżniali się Francisco de Garay, Nuño Beltrán de Guzmán i Hernán Cortés[9]. Po nieudanej rebelii, Cortés wysłał przeciwko Huastekom hiszpańsko-indiańską armię pod dowództwem Gonzalo de Sandovala. Składała się ona m.in. z 15 000 mieszkańców Texcoco, pod dowództwem Yyontzina, 15 000 Azteków, którymi dowodził bratanek Cuauhtémoca i 8000 Tlaxcallan. Po dwóch bitwach odzyskali oni kontrolę nad krajem Huasteków i - podzieleni na trzy grupy - rozpoczęli plądrowanie podbitego regionu. Huasteccy władcy i arystokraci zostali uwięzieni, osądzeni i straceni poprzez spalenie na stosie lub powieszenie. W rezultacie Huastecy zostali całkowicie pozbawieni przywódców, co rozpoczęło rozpad ich społeczeństwa[10].

Przypisy

  1. Alan R. Sandstrom, Enrique Hugo Garcia Valencia: Native Peoples of the Gulf Coast of Mexico. Tucson: University of Arizona Press, 2005, s. 335. ISBN 9780816524112. s. 42
  2. Alan R. Sandstrom, Enrique Hugo Garcia Valencia: Native Peoples of the Gulf Coast of Mexico. Tucson: University of Arizona Press, 2005, s. 335. ISBN 9780816524112. s. 41
  3. Alan R. Sandstrom, Enrique Hugo Garcia Valencia: Native Peoples of the Gulf Coast of Mexico. Tucson: University of Arizona Press, 2005, s. 335. ISBN 9780816524112. s. 42-43
  4. Alan R. Sandstrom, Enrique Hugo Garcia Valencia: Native Peoples of the Gulf Coast of Mexico. Tucson: University of Arizona Press, 2005, s. 335. ISBN 9780816524112. s. 41
  5. Katherine A. Faust, Kim N. Richter: The Huasteca: Culture, History, and Interregional Exchange. Norman: University of Oklahoma Press, 2015, s. 256. ISBN 9780806147048. s. 9
  6. Alan R. Sandstrom, Enrique Hugo Garcia Valencia: Native Peoples of the Gulf Coast of Mexico. Tucson: University of Arizona Press, 2005, s. 335. ISBN 9780816524112. s. 42
  7. Lorenzo Ochoa: Huaxtecos y totonacos. Mexico City: CONACULTA, 1990. ISBN 968-29-2466-9.
  8. Alan R. Sandstrom, Enrique Hugo Garcia Valencia: Native Peoples of the Gulf Coast of Mexico. Tucson: University of Arizona Press, 2005, s. 335. ISBN 9780816524112. s. 69
  9. Alan R. Sandstrom, Enrique Hugo Garcia Valencia: Native Peoples of the Gulf Coast of Mexico. Tucson: University of Arizona Press, 2005, s. 335. ISBN 9780816524112. s. 72
  10. Alan R. Sandstrom, Enrique Hugo Garcia Valencia: Native Peoples of the Gulf Coast of Mexico. Tucson: University of Arizona Press, 2005, s. 335. ISBN 9780816524112. s. 70