Hufiec ZHP Warszawa-Praga-Północ

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hufiec ZHP Warszawa-Praga-Północ im. Wigierczyków
Organizacja harcerska Związek Harcerstwa Polskiego
Rodzaj jednostki hufiec
Jednostka nadrzędna Chorągiew Stołeczna ZHP
Jednostki podległe szczepy, gromady, drużyny, kręgi
Rok powstania
pierwszych drużyn
1911?
Komendant (przewodniczący) hm. Przemysław Łaciński
Adres siedziby ul. św. Wincentego 85
03-291 Warszawa
http://www.pragapolnoc.zhp.pl
Harcerze hufca Praga-Północ na Powązkach w rocznicę powstania warszawskiego

Hufiec ZHP Warszawa-Praga-Północ im. Wigierczyków – jednostka organizacyjna działająca na terenie Chorągwi Stołecznej im. Bohaterów Warszawy, działająca na terenie warszawskich dzielnic: Praga-Północ, Targówek i Białołęka oraz miasta Marki.

Struktura i działalność bieżąca hufca[edytuj]

Hufiec liczy ponad 600[1] zuchów, harcerzy, wędrowników, instruktorów, starszyzny i seniorów harcerstwa, skupionych w jednostkach organizacyjnych: drużynach, gromadach i klubach oraz kręgach instruktorskich, działających na terenie warszawskich dzielnic: Praga-Północ, Targówek i Białołęka oraz w mieście Marki. Od lat 70. jednostki hufca działały okresowo również w gminie Nieporęt.

Hufcem kieruje pięcioosobowa komenda hufca. Jej działania wspierają: namiestnictwo zuchowe „Strych”, harcerskie „Granaty”, starszoharcerskie „Skrzyżowanie” i wędrownicze, zespół kadry kształcącej, krąg szczepowych, Harcerskie Biuro Informacyjne, pełnomocnicy komendanta hufca: ds. harcerskiej akcji letniej i zimowej, ds. współpracy zagranicznej, ds. akcji zarobkowych oraz zespół kwatermistrzowski. Przy hufcu działa komisja stopni instruktorskich z uprawnieniami prowadzenia prób na stopnie przewodnika i podharcmistrza, kapituła stopni starszoharcerskich i wędrowniczych, retmanat drużyn wodnych hufca, Harcerski Klub Żeglarski „Lewa Knaga” i Harcerski Klub Kajakowy, Harcerski Ośrodek Techniki i Modelarstwa im. gen. Stanisława Maczka oraz Harcerska Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Wigry”.

Zuchy, harcerze, wędrownicy i instruktorzy hufca biorą udział w ciągu roku w różnorodnych działaniach swoich własnych gromad, drużyn, szczepów i kręgów. Co roku kilkuset z nich uczestniczy w stałych obozach pod namiotami, obozach wędrownych, koloniach zuchowych, zimowiskach oraz innych formach wypoczynku letniego i zimowego.

Jesienią każdego roku odbywa się zbiórka polowa hufca lub zlot hufca. Harcerze uczestniczą w dzielnicowych i stołecznych uroczystościach patriotycznych: m.in. w rocznicach obrony Pragi w 1794 roku oraz w rocznicach wybuchu powstania warszawskiego. Przez wiele lat organizowali w Domu Kultury Świt na Bródnie praskie finały Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.

Aktualne informacje o podejmowanych działaniach prezentowane są na stronie internetowej hufca[2] oraz na Facebooku[3].

Historia[edytuj]

Kamień pamiątkowy poświęcony poległym harcerkom-sanitariuszkom niosącym pomoc rannym podczas bombardowań Dworca Wschodniego we wrześniu 1939

Pierwsze zastępy harcerzy na Pradze powstały najprawdopodobniej już w 1911, niedługo później powstała Pierwsza Praska Drużyna Skautowa (męska) – późniejsza 17 Warszawska Drużyna Harcerska. Jesienią 1918 utworzony zostaje odrębny okręg wizytacyjny Praga, a później Hufiec Praski Harcerzy, z kilkunastoma drużynami (wśród nich były działające do dziś na Pradze-Północ 17 WDH i 26 WDH oraz 22 WDH z obecnej dzielnicy Praga-Południe.

Hufiec Praski Harcerzy obejmował w okresie międzywojennym obszar całej ówczesnej prawobrzeżnej Warszawy – od dalekiego Grochowa i Saskiej Kępy przez Pragę Centralną po Annopol na Bródnie.

Drużyny okręgu (hufca) praskiego w okresie międzywojennym[4]
rejon wizytacyjny Bródno rejon wizytacyjny Praga rejon wizytacyjny Grochów
48, 51, 53, 75, 76, 81, 95 i 97 WDH 12, 17, 26, 47, 62, 67, 78, 83 i 102 WDH 8, 22, 39 i 98 WDH

Równolegle działał Hufiec Praski Harcerek. Działalność drużyn aktywnie wspierało koło przyjaciół harcerstwa „Ognisko Harcerskie na Pradze”, skupiające rodziców harcerzy i przyjaciół ruchu, m.in. wojskowych.

Podczas II wojny światowej powołano Okręg Praga Szarych Szeregów, podzielony na hufce: BR – Bródno, CP – Centrum Pragi i GR – Grochów. Część harcerzy działała poza Szarymi Szeregami, m.in. w Organizacji Harcerskiej „Wigry”.

Po wojnie drużyny harcerskie na Pradze i Grochowie wznowiły pracę już w październiku 1944. Uczestniczyły m.in. w odbudowie Warszawy. We wrześniu 1947 nastąpił podział dotychczasowego hufca Praga na 3 mniejsze: Praga Centralna, Praga Nowa i Grochów.

W okresie stalinizmu, kiedy zlikwidowano ZHP, na obszarze hufca działała II konspiracja harcerska.

W 1952 w Domu Harcerza na Pradze przy ul. Siedleckiej powstał dziecięco-młodzieżowy zespół kierowany przez Andrzeja Kieruzalskiego, późniejsza 170 Warszawska Drużyna Harcerska, która następnie przekształciła się w zespół artystyczny „Gawęda”. Nieco później, w 1958/1959 powstała 317 WDH „Kuźnica” im. Mieczysława Karłowicza prowadzona przez Jerzego Stadlera, kultywująca góralskie tradycje i rozwijająca zamiłowania muzyczne, która przekształciła się w Harcerski Zespół Artystyczny „Kuźnica” (od połowy lat 70. do 1988 w hufcu Mokotów).

Po reaktywowaniu ZHP w 1956 ponownie działały małe hufce dzielnicowe (osiedlowe): Praga Centralna, Praga Nowa, Targówek i Bródno.

Drużyny hufców praskich według spisu z 1958
hufiec Bródno hufiec Praga Centralna hufiec Praga Nowa hufiec Targówek
62 WDH-ek, 72 WDH-ek, 48 WDH-y, 51 WDH-y, 76 WDH-y, 199 WDH-y, 75 WDH-a, 139 WDH-a, 140 WDH-a 19 WDH-ek, 44 WDH-ek, 217 WDH-ek, 12 WDH-y, 219 WDH-y, 78 WDH-y, 170 WDH-y 171 WDH-ek, 200 WDH-ek, 17 WDH-y, 71 WDH-y, 63 WDH-y 131 WDH-ek, 26 WDH-y i 205 WDH-y

W okresie 1959-1961 hufce odgórnie połączono w jeden duży hufiec Praga, który w kolejnych latach przyjął nazwę Praga-Północ – nawiązującą do nazwy dużej dzielnicy.

W grudniu 1983 Rada Narodowa m.st. Warszawy przyznała hufcowi Złotą Odznakę Honorową „Za zasługi dla Warszawy”.

Komendanci hufca[edytuj]

Okręg wizytacyjny Praga

  • Stanisław Łopatecki (IX 1918 - III 1919)
  • Edward Muszalski (III-XI 1919)
  • Marian Łowiński (XI 1919 - X 1921)

Hufiec IV Praga

  • Marian Łowiński (X 1921 - VII 1925)
  • Lucjan Leśniewski (VII 1925 - II 1927)
  • Włodzimierz Skłodowski (II 1927 - I 1928)
  • Lech Makowski (I 1928 - IV 1929)

Hufiec XIII (szkoły powszechne)

  • Stanisław Trawiński (IV-XI 1929)
  • K. Olszewski (XI 1929 - XI 1930)

Hufiec XIV (szkoły gimnazjalne)

  • Włodzimierz Skłodowski (IV-XI 1929)
  • Jan Kiljan (XI 1929 - III 1930)
  • Jerzy Laskowski (III-XI 1930)

Hufiec Praga

  • hm. Czesław Tomasik (XI 1930 - II 1931)
  • hm. Kazimierz Papiński (II 1931 - III 1933)
  • phm. Zbigniew Domoradzki (III 1933 - IX 1934)
  • hm. Wincenty Klimaszewski (IX 1934 - IX 1936)
  • hm. Zbigniew Domoradzki (IX 1936 - XII 1938)
  • Tadeusz Ptaszycki (XII 1938 - V 1939)
  • phm. Marian Sledz (p.o. hufcowy, V-IX 1939)

Okręg Praga Szarych Szeregów

  • phm. Kazimierz Skibniewski ps. Ślepowron (komendant okręgu, XI 1939 - IX 1940)
  • hm. Kazimierz Skorupka ps. Dziad (komendant okręgu, X 1940 - IX 1941)
  • phm. Jerzy Jaczewski ps. Grot (komendant okręgu, X 1941 - II 1942)
  • phm. Henryk Ostrowski ps. Heniek (komendant okręgu, III-XI 1942)

Blok „Bazylika” Szarych Szeregów

  • phm. Wiktor Szeliński ps. Andrzej Pol (komendant bloku, III-VII 1944)
  • phm. Jerzy Jaczewski ps. Wilk (komendant bloku, VII-IX 1944)

Hufiec Praga

  • hm. Roman Modrzejewski (II 1945 - IX 1947)

Hufiec Bródno

  • phm. Zdzisław Górzyński (III 1957 - III 1961)

Hufiec Praga Centralna

  • phm. Jan Schaitter (1947 - 1948)
  • phm. Zdzisław Nowakowski (XII 1956 - XII 1957)
  • hm. Zygmunt Ciemior (II 1958 - III 1961)

Hufiec Praga Nowa

  • phm. Kazimierz Burchardt (1947 - 1948)
  • phm. Jan Pośpiech (XII 1957 - IX 1958)
  • hm. Ryszard Brykowski (IX 1958 - III 1961)

Hufiec Targówek

  • hm. Maria Köhler (IX 1945 - 1948)
  • hm. Jadwiga Czajka (1948 - IX 1949)
  • phm. Zbigniew Dobrowolski (XII 1957 - II 1959)
  • pwd. Wanda Janowicz (II 1959 - XII 1959)

Hufiec Praga Północ

  • hm. Ryszard Brykowski (III 1961 - VI 1961)
  • hm. Janusz Syrokomski (VI 1961 - XI 1962)
  • hm. Alicja Kędzierska (XI 1962 - II 1964)
  • hm. Zygmunt Wiełłowicz (II 1964 - II 1967)
  • hm. Stanisław Pańczyszyn (II 1967 - VI 1967)
  • hm. Barbara Klajn (VI 1967 - XI 1968)
  • hm. Andrzej Polak (XI 1968 - IX 1975)
  • hm. Lech Głogowski (IX 1975 - IV 1977)
  • hm. Marek Graf (IV 1977 - X 1980)
  • hm. Marek Bargiełowski (X 1980 - XI 1984)
  • hm. PL Jarosław Białkowski (XII 1984 - XI 1992)
  • hm. Wojciech Knyż (XII 1992 - I 1993, komendant komisaryczny)
  • hm. Izabella Górnikowska (I 1993 - X 1997)
  • hm. Piotr Chorąży (X 1997 - XI 1999)
  • hm. Grzegorz Chwiłoc-Fiłoc (XI 1999 - XII 2007)
  • hm. Bartosz Kowalewski (XII 2007 - X 2011)
  • hm. Michał Cyrkunowicz (I 2012 - XI 2015
  • phm. Katarzyna Murawska (XI 2015 - IV 2017)
  • hm. Przemysław Łaciński (od V 2017)

Bohater[edytuj]

Zachód słońca nad jeziorem Wigry

Przedwojenny Hufiec Harcerzy Praga 17 grudnia 1927 przyjął imię gen. Jakuba Jasińskiego[4].

Obecnemu hufcowi w 1967 decyzją ówczesnych władz dzielnicy nadano imię działacza socjalistycznego Stanisława Dubois, współzałożyciela Czerwonego Harcerstwa Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. Postać tego bohatera przez lata budziła w hufcu kontrowersje, w 2003 hufiec zrezygnował z jego imienia. W 2005 spośród kilkunastu propozycji wybrano kandydaturę Wigierczyków, a zjazd hufca zobowiązał komendanta hufca do wystąpienia do komendanta chorągwi o rozpoczęcie kampanii „bohater”[5][6]. Uroczyste nadanie hufcowi imienia Wigierczyków i sztandaru odbyło się wiosną 2007 w parku Praskim.

Imię Wigierczyków nawiązuje do tradycji i ducha kursów instruktorskich nad jeziorem Wigry, słynnych z wysokiego poziomu kształcenia, puszczańskiego charakteru i braterskiej atmosfery, a także do Batalionu Harcerskiego Wigry, w którego składzie było wielu harcerzy praskich drużyn i uczniów szkół z tej części Warszawy[5].

Hufcowe eksponaty historyczne na wystawie w Domu Kultury Praga w 2007

Izba Pamięci i Tradycji[edytuj]

W hufcu od 17 września 2003 działa unikatowa w skali chorągwi Izba Pamięci i Tradycji Harcerskich stworzona przez byłego kwatermistrza hufca, członka chorągwianej komisji historycznej hm. Wita Jozenasa. Zgromadzono w niej pamiątki harcerskie prezentujące wielopokoleniowy dorobek praskiego harcerstwa, przekazane lub wypożyczone przez kilkuset dawnych i obecnych harcerzy i ich rodziny. Eksponaty z izby były prezentowane na kilku wystawach, za co w 2005 Naczelnik ZHP przyznał hufcowi honorową nagrodę im. hm. Olgierda Fietkiewicza w kategorii archiwizowania harcerskich dziejów oraz inicjatyw muzealnych. W 2011 część eksponatów z Izby zaprezentowano na wystawie Czuwaj, Prago! Stulecie harcerstwa w prawobrzeżnej Warszawie, zorganizowanej wspólnie z Muzeum Warszawskiej Pragi.

Izba Pamięci i Tradycji składa się z dwóch części, w których można obejrzeć osobno pamiątki harcerskie i pamiątki zuchowe. Jest ona jednocześnie miejscem zbiórek i kursów, spotkań dawnych i obecnych harcerzy.

Izba Pamięci i Tradycji wydaje publikacje dotyczące historii praskiego harcerstwa oraz od 2005 cykliczne „Zeszyty Historyczne”.

Środowiska działające w hufcu[edytuj]

dzielnica Praga-Północ

dzielnica Targówek

dzielnica Białołęka

miasto Marki

Warsaw district Praga coa.png
POL Targówek COA.svg
POL gmina Białołęka COA.svg
POL Marki COA.svg

Środowiska nieistniejące:

  • 62 Szczep Harcerski „Polanie” im. Bolesława Chrobrego
  • Szczep 71 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Gromad Zuchowych im. Pułku AK „Baszta”
  • Szczep 72 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Gromad Zuchowych „Ostoja”
  • Szczep 73 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Gromad Zuchowych „Grot”
  • Szczep 84 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Gromad Zuchowych „Knieja”
  • Szczep 205 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Gromad Zuchowych im. gen. Mariusza Zaruskiego
  • Harcerski Klub Turystyczny nr 12

Środowiska nieistniejące:

  • Szczep 26 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Gromad Zuchowych im. Batalionu Harcerskiego „Zośka”
  • 83 Warszawska Drużyna Harcerska „Drepce"
  • Szczep 232 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Gromad Zuchowych „Rezerwat”
  • Szczep 272 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Gromad Zuchowych im. Batalionu „Ruczaj”
  • Szczep 285 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Gromad Zuchowych „Grodzisko”
  • Klub Łącznościowy SP52PN
  • Klub Paintballowy
  • Krąg Instruktorski „Źródło”
  • 64 Warszawskie Drużyny Harcerskie i Wędrownicze
  • Szczep 71 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Gromad Zuchowych im. Pułku AK „Baszta”
  • 351 Warszawskie Drużyny Harcerskie i Starszoharcerskie
  • Harcerski Ośrodek Techniki i Modelarstwa

Środowiska nieistniejące:

  • 51 Warszawska Drużyna Harcerska „Venturi”
  • 82 Warszawskie Drużyny Harcerskie i Wędrownicze
  • Szczep 272 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Gromad Zuchowych im. Batalionu „Ruczaj”
  • Szczep 276 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Gromad Zuchowych „Włóczykije”

Wybitni instruktorzy praskiego harcerstwa[edytuj]

Przypisy

  1. Dane z ewidencji ZHP w 2014 r.
  2. Hufiec Warszawa Praga-Północ im. Wigierczyków. [dostęp 2012-05-20].
  3. Hufiec Warszawa-Praga-Północ im. Wigierczyków. [dostęp 2017-10-01].
  4. a b Grzegorz Nowik: Straż nad Wisłą. Warszawa: Wydawnictwo Rytm, 2002, s. 99. ISBN 83-88794-55-8.
  5. a b Witold Pietrusiewicz. Imienia... czyli jak pewien hufiec bohatera wybierał. [czuwaj.pl „Czuwaj”], 2006. Warszawa: GK ZHP. ISSN 0867-2024. [dostęp 2011-09-10]. 
  6. Uchwała Zjazdu Nadzwyczajnego Hufca Warszawa Praga-Północ w sprawie wyboru bohatera hufca (pol.). [dostęp 2017-10-01].

Linki zewnętrzne[edytuj]