Hurmak olchowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hurmak olchowiec
Agelastica alni
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Rząd chrząszcze
Podrząd chrząszcze wielożerne
Rodzina stonkowate
Podrodzina Galerucinae
Plemię Sermylini
Rodzaj Agelastica
Gatunek hurmak olchowiec
Synonimy
  • Adimonia violacea Laicharting, 1781
  • Cryptocephalus violacea Geoffroy, 1762
  • Chrysomela alni Linnaeus, 1758

Hurmak olchowiec, hurmak olszowy[1] (Agelastica alni) – gatunek chrząszcza z rodziny stonkowatych.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten opisany został naukowo po raz pierwszy w 1758 roku przez Karola Linneusza na łamach dziesiątej edycji Systema Naturae pod nazwą Chrysomela alni[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Chrząszcz o ciele długości od 6 do 7[3] lub 8 mm[4], z wierzchu błyszczący, drobno punktowany, metalicznie niebieski lub granatowy, rzadziej zielony lub fioletowy[3]. Czułki, golenie i stopy są czarne[4]. Czoło ma wyraźny dołek za guzkami czołowymi. Przedplecze ma gładką, pozbawioną nierówności powierzchnię. Pokrywy są zauważalnie rozszerzone ku tyłowi, a ich boczne brzegi widoczne są od góry na całej długości[3].

Larwy mają walcowate, błyszczące, głównie czarne ciało i osiągają do 11 mm długości[4]. Na ich segmentach odwłokowych od pierwszego do ósmego znajdują się parzyste guzki, na których otwierają się w części grzbietowo-bocznej woreczkowate inwaginacje oskórka. Każda z tych inwaginacji może się wynicowywać i być wciąganą mięśniami, oraz zaopatrzona jest w pojedynczą, dużą komórkę gruczołową, która wydziela do niej płyn odstraszający napastników (np. wścieklice zwyczajne) i alarmujący inne larwy własnego gatunku[5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Larwa

Larwy i imagines żerują głównie na liściach olch, występując niekiedy masowo[6]. Ponadto żerować mogą na brzozach, grabie pospolitym, leszczynach czy jabłoniach[4].

Zimują osobniki dorosłe. Do rozrodu dochodzi wiosną. Jaja składane są w dużych grupach na liściach, a wylęg następuje po około 2 tygodniach od złożenia. Larwy żerują po obu stronach liści przez około 3 tygodnie, po czym opadają na podłoże celem przepoczwarczenia. Stadium poczwarki trwa około 1–2 tygodnie[4].

Rozprzestrzenienie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek rozprzestrzeniony prawie w całej Palearktyce, w XIX wieku zawleczony do Ameryki Północnej[6]. Na Wyspach Brytyjskich wymarły[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Roman Kuntze. Krytyczny przegląd szkodników z rzędu chrząszczy zarejestrowanych w Polsce w latach 1919—1933. „Rocznik Ochrony Roślin”. 3 (2), 1936. Warszawa. 
  2. C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 369. (łac.)
  3. a b c Andrzej Warchałowski: Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XIX Chrząszcze – Coleoptera. Zeszyt 94b Stonkowate – Chrysomelidae. Podrodziny: Chrysomelinae i Galerucinae. Warszawa: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, PWN, 1973.
  4. a b c d e f David V. Alford: Pests of Fruit Crops: A Colour Handbook, Second Edition. Wyd. II. CRC Press, s. 140.
  5. Martina Bünnige, Monika Hilker. Larval exocrine glands in the galerucine Agelastica alni L. (Coleoptera: Chrysomelidae): their morphology and possible functions. „Chemoecology”. 9 (2), s. 55–62, 1999. DOI: 10.1007/s000490050034. 
  6. a b Agelastica alni alni (Linnaeus, 1758). W: Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2017-02-12].