Huta Polańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Huta Polańska
wieś
Ilustracja
Odbudowany kościół św. Jana z Dukli i św. Huberta
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat jasielski
Gmina Krempna
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-232
Tablice rejestracyjne RJS
SIMC 0355520
Położenie na mapie gminy Krempna
Mapa lokalizacyjna gminy Krempna
Huta Polańska
Huta Polańska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Huta Polańska
Huta Polańska
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Huta Polańska
Huta Polańska
Położenie na mapie powiatu jasielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu jasielskiego
Huta Polańska
Huta Polańska
Ziemia49°27′15″N 21°32′18″E/49,454167 21,538333

Huta Polańskawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Krempna[1][2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś leży w obrębie Beskidu Niskiego, w odległości 4 km na południe od centrum Polan. Stanowi enklawę na terenie Magurskiego Parku Narodowego, połączoną z "cywilizacją" jedną dojazdową drogą (w kierunku Polan) otwartą dla ruchu kołowego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Huta Polańska powstała w XVI lub XVII w., a jej nazwa pochodzi od huty szkła, czynnej do II poł. XIX w. Jak inne wsie o podobnej genezie Huta Polańska - zamieszkiwana przez przybyszów z północnych podgórzy Karpat - stanowiła enklawę ludności polskiej wśród rusińskiego otoczenia.

W okresie konfederacji barskiej w 1772 r. major Fabri na czele huzarów austriackich wyparł jeden z oddziałów konfederatów w góry, nad granicę węgierską. Ci stacjonowali tu przez jakiś czas, po czym - według miejscowej tradycji - po upadku konfederacji część z nich miała się tu osiedlić. Do dziś niektóre pochodzące stąd rodziny kultywują pamięć o szlacheckim pochodzeniu, chociaż już w okresie międzywojennym nie różniły się one ani majątkiem ani trybem życia od innych mieszkańców wsi[3].

W 1904 r. powstała tu polska szkoła z czytelnią. Przed I wojną światową działał Związek Strzelecki, który zasilił Legiony.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Wieś na mapie z 1938 roku w skali 1:100 000

W sierpniu 1939 r. nieliczną placówkę Straży Granicznej w Krempnej (która obejmowała swym rejonem również Hutę Polańską) wzmocniła drużyna strzelców oraz niewielki oddział Obrony Narodowej. W czasie kampanii wrześniowej 1939 r. na terenie wsi miały miejsce walki. Już 2 września około południa wdarła się od strony słowackiej grupa bliżej nierozpoznanych dywersantów, która omijając linie polskich czat ostrzelała ubezpieczenia placówki Straży Granicznej we wsi, położone ok. 3 km od granicy. 7 września na teren wsi wtargnęły oddziały 1 Dywizji Górskiej gen. Kublera. Walki trwały do 9 września[4].

Podczas niemieckiej okupacji istniała tu komórka AK oraz punkt przerzutu na Węgry. Od końca września 1939 r. do końca lata 1944 r. kurierzy przeprowadzili przez granicę, z Huty Polańskiej do słowackiej wsi Nižná Pisaná ok. 400 osób, mimo że istniała w wiosce niemiecka placówka graniczna. Przewodnikami uciekinierów byli: Benedykt, Bronisław, Jan, Józef i Władysław Maciejczykowie oraz Jan Winiarski z Huty Krempskiej, a także bracia Jan i Władysław Adamscy i Jan Zięba z Huty Polańskiej[4].

Gdy 8 września ruszyło radzieckie natarcie w kierunku Przełęczy Dukielskiej, główne uderzenie w kierunku na Iwlę - Polany - Hutę Polańska prowadził radziecki 101 Korpus. 11 września duży oddział kawalerii gen. Baranowa wdarł się przez Głojsce na tyły obrony niemieckiej w rejonie Ciechani i Huty Polańskiej. Ponosząc ciężkie straty, walczył w okrążeniu przez dwa tygodnie, zaopatrywany zrzutami z powietrza. Dopiero kolejna faza natarcia 38 Armii radzieckiej, rozpoczęta 27 września, uwolniła resztki żołnierzy Baranowa z okrążenia.

Już wcześniej, bo 13 września, Niemcy przygotowując kontrnatarcie na pozycje 38 Armii wysiedlili całkowicie przyfrontowe wsie, między innymi Hutę Polańską. Gdy więc 30 września rozpoczynająca kolejne natarcie 38 Armia gen. Moskalenki skierowała zmasowany ogień artyleryjski na Hutę Polańską i Ciechanię, pociski spadły na opustoszałe zabudowania. Dzieła zniszczenia dokonali wycofujący się Niemcy, paląc prawie całkowicie Hutę i równając z ziemią Ciechanię. (...) W wyniku działań wojennych w Hucie Polańskiej na 67 budynków ocalało zaledwie 4 i to uszkodzone (...)[4].

Na terenie Huty Polańskiej znajduje się przedwojenny kościół pw. św. Jana z Dukli i św. Huberta, filialny w parafii Matki Bożej Częstochowskiej w Polanach. Świątynia była zniszczona w czasie II wojny światowej i odbudowana w latach 90. Niedaleko kościoła, w budynku dawnej strażnicy WOP, mieści się schronisko turystyczne "Hajstra".

Galeria[edytuj | edytuj kod]


Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Z Huty Polańskiej prowadzi łącznik do Przełęczy Mazgalica.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  2. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. Krukar Wojciech, Kryciński Stanisław, Luboński Paweł, Olszański Tadeusz A. i in.: Beskid Niski. Przewodnik, wyd. II poprawione i aktualizowane, Oficyna Wydawnicza "Rewasz", Pruszków 2002, s. 296-297 ​ISBN 83-85557-98-9
  4. a b c Pawluś Jan: Materiały do historii Huty Polańskiej, w: "Magury 93", s. 51-58, ​ISBN 83-85258-07-8

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]