Huta Różaniecka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Huta Różaniecka
Kościół pw. Chrystusa Króla
Kościół pw. Chrystusa Króla
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat lubaczowski
Gmina Narol
Liczba ludności (2011) 394[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-610[3]
Tablice rejestracyjne RLU
SIMC 0606731
Położenie na mapie gminy Narol
Mapa lokalizacyjna gminy Narol
Huta Różaniecka
Huta Różaniecka
Położenie na mapie powiatu lubaczowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lubaczowskiego
Huta Różaniecka
Huta Różaniecka
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Huta Różaniecka
Huta Różaniecka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Huta Różaniecka
Huta Różaniecka
Ziemia50°22′36″N 23°12′00″E/50,376667 23,200000

Huta Różanieckawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Narol[4].

Wieś starostwa niegrodowego lubaczowskiego w XVIII wieku[5].

Integralne części wsi Huta Różaniecka[6][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0606748 Gajówka część wsi
0606754 Maziarnia część wsi
0606760 Podsigła część wsi

We wsi znajduje się kapliczka z XIX w. i liczne kamieniołomy powstałe na zboczach Garbu Różanieckiego.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najpierw tereny te porastały lasy, które przetrzebili hutnicy, dymarze, maziarze i węglarze. Na tak pozostawionym terenie osiedlili się osadnicy Mazurscy i założyli wieś na początku XVIII wieku, na terenie Płazowa, która początkowo nazywała się Huta Płazowska lub Huta Prosta Płazowska. Był to ośrodek przemysłu leśnego (smolarstwa, węglarstwa i gonciarstwa). Początkowo wieś składała się z części centralnej i przysiółków: Banachy, Huta Stara, Korkosze, Maziarnia, Podsigły i Rebizanty. Nazwa „Rebizanty” pochodzi prawdopodobnie od nazwiska królewskiego leśniczego. Była to wieś królewska w obrębie starostwa lubaczowskiego, po 1772 roku w dobrach kameralnych. W 1818 roku wieś została sprzedana hr. Janowi Brunickiemu i należała do dóbr Ruda Różaniecka. W 1713 roku z inicjatywy hetmana wielkiego koronnego i starosty lubaczowskiego Adama Mikołaja Sieniawskiego założono Hutę szkła zwykłego[7].

24, 26, 29 czerwca i 3 lipca 1943 wieś pacyfikowali Niemcy. W wyniku tych czterech akcji wywieziono do obozów lub zamordowano większość mieszkańców. Śmierć poniosło ogółem 47 osób[8].

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Ruiny Cerkwi pw. św. Mikołaja w Hucie Różanieckiej z 1835 roku
Cerkiew Greckokatolicka.

Według tradycji pierwsza cerkiew została zbudowana przez mnichów z pobliskiego Monasteru Bazyliańskiego, po północnej stronie Tanwi. Gdy ok połowy XVIII wieku zgromadzenie zostało zlikwidowane, kilku mnichów wraz z obrazem św. Mikołaja przenieśli się na wzgórze „Cerkwisko”, gdzie później powstała parochia grekokatolicka. Od połowy XVIII wieku rozwijał się kult cudownej ikony św. Mikołaja. Kolejną cerkiew zbudowano w innym miejscu z fundacji ks. Leona Lebedyńskiego. Cerkiew ta już w 1825 roku była w złym stanie technicznym i rozebrano ją i na tym miejscu w 1836 roku z fundacji hr. Hermana Brunickiego została zbudowana murowana cerkiew pw. św. Mikołaja. Była to cerkiew filialna parochii w Płazowie. W 1875 i 1922 roku cerkiew była remontowana. Cerkiew wraz z drewniana dzwonnicą została 26 VI 1943 roku spalona przez Niemców podczas akcji pacyfikacyjnej, pozostały tylko ruiny z cmentarzem (z krzyżami z XVII i początku XIX wieku)[7][9].

Kościół Rzymskokatolicki.

Wieś należała do rzymskokatolickiej parafii w Płazowie. W 1913 roku rozpoczęto budowę kościoła, ale z powodu wybuchu I wojny światowej budowę przerwano. Budowę zakończono po wojnie i kościół oddano do użytku w 1926 roku, jako kaplicę dojazdową. W 1943 roku dobudowano zakrystię. Od 1945 roku na prośbę mieszkańców na został skierowany ks. Jan Jędrzejowski. W 1957 roku dobudowano przedsionek. W 1970 roku została erygowana parafia w Hucie Różanieckiej pw. Chrystusa Króla. W 1995 roku do parafii przydzielono Paary i Kocudzę[10].

Proboszczowie parafii.
1945–1995. ks. Jan Jędrzejowski[11].
1995–2000. ks. Stefan Kuk.
2000–2007. ks. Mieczysław Startek.
2007–2011. ks. Mirosław Sawka.
2011–2016. ks. Marek Barszczowski.
2016– nadal ks. Piotr Lizakowski.

Parafia przynależy do Dekanatu Narol w diecezji zamojsko-lubaczowskiej.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Początki szkolnictwa w Hucie Różanieckiej, są datowane na 1896 rok, gdy powstała szkoła ludowa jednoklasowa. Przydatnym źródłem archiwalnym do poznawania historii szkolnictwa w Galicji, są austriackie Szematyzmy Galicji i Lodomerii, które podają wykaz szkół ludowych, wraz z nazwiskami ich nauczycieli. Pierwszym nauczycielem został Teodor Biłous, a od 1905 roku szkoła posiadała pomocnice: Klementyna Michajłówna (1904-1905), Eugenia Pychówna (1907-1911), Anna Czerniewicz (1911-1914?).

Nauczyciele kierujący.
1896-1897. Teodor Biłous[12].
1897-1898. Maria Tarnawska[13].
1898-1903. Michał Perzyło[14].
1903-1904. Józefa Balcerówna[15].
1904-1907. Aniela Pawlikowska[16].
1907-1914(?). Stefania Pychówna[17].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-04].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  4. a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  5. Wiesław Bondyra, Własność ziemska w województwie bełskim w czasach saskich, Lublin 2015, s. 35.
  6. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  7. a b Huta Różaniecka
  8. Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981, s. 287.
  9. Apokryf Ruski/ Huta Różaniecka
  10. Opis parafii na stronie diecezji
  11. Tygodnik Katolicki „Niedziela” O, Panie, to Ty na mnie spojrzałeś
  12. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1897 (str. 509) [Dostęp 2017-04-25]
  13. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1898 (str. 509) [dostęp 2018-08-24]
  14. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1900 (str. 427) [Dostęp 2017-04-25]
  15. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1904 (str. 548) [dostęp 2018-08-24]
  16. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1905 (str. 548) [dostęp n2018-08-24]
  17. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1914 (str. 734) [Dostęp 2017-04-24]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]