Huta Szklana (województwo świętokrzyskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Huta Szklana
Huta Szklana
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat kielecki
Gmina Bieliny
Strefa numeracyjna (+48) 41
Kod pocztowy 26-004
Tablice rejestracyjne TKI
SIMC 0228157
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Huta Szklana
Huta Szklana
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Huta Szklana
Huta Szklana
Ziemia50°51′00″N 20°54′34″E/50,850000 20,909444
Osada Średniowieczna

Huta Szklana – zwana wcześniej Szklaną Hutą wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Bieliny[1][2].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Przez wieś przechodzi szlak turystyczny czerwony Główny Szlak Świętokrzyski im. Edmunda Massalskiego z Gołoszyc do Kuźniaków.

22 kwietnia 1943 roku oddział żandarmerii niemieckiej dokonał pacyfikacji wsi i mordu jej mieszkańców. W wyniku tego rozstrzelano 10 osób[3].

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Huta (z niem. Hǔte) jest to zwykle budynek urządzony do produkcji bądź metali z odpowiednich rud, bądź szkła. Nazwa wskazuje, iż niemieccy osadnicy rozkrzewili u nas tę gałąź przemysłu. Huty zakładano zawsze śród lasów, by tą drogą ciągnąć dochody z wielkich obszarów leśnych. Obok ogólnej nazwy Huta noszą one zwykle drugą od wsi, na której gruntach powstały a rzadziej od założyciela. Jako sposób użytkowania z lasów przedstawiają one pewien postęp w stosunku do budynków i majdanów. Hucisko natomiast jest to miejsce po zniesionej hucie. (opis etymologii nazwy dał Bronisław Chlebowski w tomie III str.229 Słownika geograficznego Królestwa Polskiego)

Historia[edytuj | edytuj kod]

Huta Szklana w roku 1819 Szklana Huta, 1827 Huta Szklana – wieś 10 km na północny zachód od Łagowa, nad rzeką Belnianką, pod Przełęczą Hucką; około 3 km na W od klasztoru świętokrzyskiego.
Historycznie osadzona w 1827 w powiecie opatowskim parafii Nowa Słupia[4].

W wieku XIX wieś stanowiła własność klasztoru świętokrzyskiego, w roku 1819 wieś Szklana Huta z karczmą należy do stołu konwentu świętokrzyskiego [4] Spis z roku 1827 podaje 12 domów i 73 mieszkańców Dziesięcina w wymiarze 12 florenów należy w roku 1819 do stołu konwentu[4]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

Nie wiadomo do końca, czy do tej konkretnie osady odnosi się zapis o hucie szkła (officina vitrearia sub Calvo Monte), która w 1529 r. należała do uposażenia konwentu świętokrzyskiego i płaciła mu 3 grzywny czynszu (Liber Retaxationum 350). W tym okresie do stołu konwentu rzeczywiście należały tereny położone u południowych stoków Łysej Góry, na zachód od Wólki Milanowskiej i Paprocic[5]. Liczba i rozmieszczenie hut szklanych w Małopolsce w XIV -XVII w., łączy zapis z 1529 r. z późniejszą wsią Szklana Huta.

D. Bienias w badaniach nad nowożytnymi hutami szkła w kieleckim[6] datuje jej powstanie ogólnie na XVI-XVII w.

Zabytki i obiekty turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Pomnik „Golgota Wschodu” – pomnik upamiętniający ofiary Katynia, Charkowa i Miednoje
  • Kapliczka świętej Barbary
  • „Osada Średniowieczna” – jeden z obiektów Centrum Tradycji i Turystyki Gór Świętokrzyskich – składająca się z kilkunastu zrekonstruowanych chat wiejskich z wyposażeniem[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-08-21].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2015-08-05]. 
  3. Upamiętnili pomordowanych w Hucie Szklanej (pol.). Radio Kielce. [dostęp 2018-05-13]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  4. a b c Marek Derwich: Materiały do słownika historyczno-geograficznego dóbr i dochodów dziesięcinnych benedyktyńskiego opactwa św. Krzyża na Łysej Górze do 1819 r.. Wrocław 2000: Pracownia Badań nad Dziejami Zakonów i Kongregacji Kościelnych (LARHCOR) w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego. ISBN 83-904219-4-1.
  5. Józef Gacki. Benedyktyński klasztor na Łysej Górze. „Benedyktyński klasztor na Łysej Górze”. Kielce 2006. 
  6. Bienias. Środowisko geograficzne nowożytnych hut szkła w województwie kieleckim,. „[w:] Studia z archeologii, historii i geografii historycznej, red. J. Olczak (Archeologia Historica Polona, 6),”. Toruń 1997, s.261-262.. 
  7. Osada Średniowieczna – zwiedzanie (pol.). Centrum Tradycji i Turystyki Gór Świętokrzyskich. [dostęp 2012-07-30].