III bitwa nad Aisne

III bitwa nad Aisne

I wojna światowa, front zachodni, część ofensywy wiosennej
Front zachodni w lipcu 1918
Czas	27 maja – 6 czerwca 1918
Miejsce	nad rzeką Aisne w rejonie Paryża
Terytorium	Francja
Przyczyna	ofensywa niemiecka 1918
Wynik	zatrzymanie niemieckiej ofensywy po początkowych sukcesach
Strony konfliktu
Francja Wielka Brytania Stany Zjednoczone Włochy  Cesarstwo Niemieckie
Dowódcy
Denis Auguste Duchêne Alexander Hamilton-Gordon Erich Ludendorff Wilhelm Hohenzollern
Straty
127 000 130 000
Położenie na mapie Francji miejsce bitwy
49°23′N 3°44′E

Żołnierze Pułku Worcestershire broniący południowego brzegu rzeki Aisne w Maizy, 27 maja 1918

Francuska piechota powracająca przez Passy-sur-Marne mija brytyjski oddział pułkowy odpoczywający przy drodze, 29 maja 1918

Brytyjska haubica 8-calowa Mk VI holowana przez ciągnik Holt, podczas odwrotu przed niemiecką ofensywą tuż za wsią Romain w drodze do Fismes, 27 maja 1918

III bitwa nad Aisne (fr. 3e Bataille de l'Aisne) – starcie zbrojne stoczone na froncie zachodnim I wojny światowej, którego celem było zdobycie pasma Chemin des Dames, zanim Amerykański Korpus Ekspedycyjny w całości dotrze do ​​Francji. Była to cześć ofensywy znanej jako Kaiserschlacht, prowadzonej przez Niemców wiosną i latem 1918 roku.

Tło

Zmasowany atak z zaskoczenia (nazwany Blücher-Yorck na cześć dwóch pruskich generałów z czasów wojen napoleońskich) trwał od 27 maja do 4 czerwca 1918 roku.

Niemcy utrzymywali pasmo Chemin des Dames od I bitwy nad Aisne we wrześniu 1914 do 1917 roku, kiedy to gen. Charles Mangin zdobył je podczas II bitwy nad Aisne (w ramach ofensywy Nivelle’a).

Operacja Blücher-Yorck została zaplanowana głównie przez gen. Ericha Ludendorffa, pierwszego kwatermistrza generalnego armii niemieckiej, który był przekonany, że sukces nad Aisne doprowadzi armie niemieckie do Paryża jednym uderzeniem. Ludendorff nie miał jednak zamiaru zdobywać Paryża, zamiast tego wierzył on, że sukces skłoni aliantów do przerzucenia sił z Flandrii, aby pomóc w obronie stolicy Francji, ułatwiając Niemcom kontynuowanie planowanej ofensywy na Flandrię. Zatem ofensywa nad Aisne była w istocie dużym atakiem dywersyjnym.

Obrona rejonu Aisne znajdowała się w rękach gen. Denisa Auguste Duchêne, dowódcy francuskiej 6 Armii. Ponadto cztery dywizje brytyjskiego IX Korpusu, dowodzone przez gen. por. Alexandra Hamiltona-Gordona, utrzymywały pasmo Chemin des Dames.

Bitwa

Rankiem 27 maja 1918 roku Niemcy rozpoczęli ostrzał linii frontu aliantów, używając ponad 4000 dział. Brytyjczycy ponieśli ciężkie straty, ponieważ Duchêne nie chciał opuścić pasma Chemin des Dames, zdobytego z takim poświęceniem w poprzednim roku, i nakazał swoim żołnierzom zgromadzenie się w pierwszej linii okopów, wbrew instrukcjom francuskiego dowódcy naczelnego Philippe’a Pétaina. Silnie stłoczeni, brytyjscy żołnierze stanowili łatwy cel dla niemieckiej artylerii.

Po bombardowaniu nastąpił atak gazami bojowymi. Gdy gaz się rozrzedził, rozpoczął się główny atak piechoty 17 niemieckich dywizji Sturmtruppen, wchodzących w skład Grupy Armii nominalnie dowodzonej przez Wilhelma, niemieckiego następcę tronu, najstarszego syna cesarza Wilhelma II. Cesarz przybył na front, aby osobiście nadzorować przebieg bitwy. Przesłuchał pojmanego brytyjskiego generała brygady Huberta Reesa (dowódcę 150 Brygady, wchodzącej w skład 50 Dywizji). Cesarz z rozbawieniem dowiedział się, że Rees jest Walijczykiem, tej samej narodowości co brytyjski premier David Lloyd George.

Całkowicie zaskoczeni i z rozproszoną obroną, alianci nie byli w stanie powstrzymać ataku, a armia niemiecka nacierała przez 40-kilometrową lukę w liniach alianckich. Docierając do Aisne w niecałe sześć godzin, Niemcy rozbili osiem dywizji alianckich na linii między Reims a Soissons, spychając aliantów z powrotem do rzeki Vesle i zyskując dodatkowe 15 km terytorium do zapadnięcia zmroku.

Szybki postęp niemieckiej ofensywy doprowadził do schwytania ponad 50 000 żołnierzy alianckich i zdobycia ponad 800 dział do 30 maja 1918 roku, co skłoniło Ludendorffa do zmiany celu operacyjnego z odciągnięcia sił wroga od prawego skrzydła armii niemieckiej na przyspieszenie ataku 7 Armii. Te ambicje Ludendorffa, sprzeczne z pierwotnym celem operacji, okazały się jednak zbyt wygórowane, a po zbliżeniu się na odległość 56 km od Paryża 3 czerwca armie niemieckie zostały wyhamowane przez liczne problemy, w tym duże straty w ludziach, brakiem rezerw, zmęczeniem i niedoborami zaopatrzenia.

Ostatecznie, po wielu kontratakach aliantów, niemieckie natarcie zatrzymało się 6 czerwca.

Następstwa

Pomimo przełamania linii alianckich o około 55 km i zbliżenia się do Paryża bardziej niż kiedykolwiek od 1914 roku, Niemcy zostali skutecznie zatrzymani przez aliantów bitwie o Belleau Wood w czerwcu 1918 roku. Do końca bitwy Niemcy stracili 130 000 żołnierzy, podczas gdy łączna liczba ofiar po stronie aliantów sięgnęła 127 000.

Za nieudolne dowodzenie wojskami brytyjskimi i francuskimi, gen. Duchêne został zwolniony przez francuskiego głównodowodzącego Philippe’a Pétaina i zastąpiony na stanowisku dowódcy 6 Armii przez gen. Jeana Degoutte’a.

Ludendorff, zachęcony sukcesami nad Aisne, kontynuował działania ofensywne, których kulminacją była ostateczna porażka w II bitwie nad Marną.

Bibliografia

• M. M. Evans: Battles of World War I. Select Editions, 2004. ISBN 1-84193-226-4. (ang.).
• Peter Hart: 1918: A Very British Victory. London: Phoenix Books, 2008. ISBN 978-0-7538-2689-8. (ang.).
• Martin Marix Evans: 1918: The Year of Victories. London: Arcturus, 2002, seria: Arcturus Military History Series. ISBN 0-572-02838-5. (ang.).
• Julien Sapori: Les troupes italiennes en France pendant la Première Guerre mondiale. Parcay-sur-Vienne: Anovi, 2008. (fr.).
• Alec Ward: A Young Man's War. Medlar Press, 2008. ISBN 978-1-899600-84-7. (ang.).
• David Zabecki: The German 1918 Offensives: A Case Study in The Operational Level of War. Routledge, 2009. ISBN 978-0415558792. (ang.).