IS-1 Sęp

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
IS-1 Sęp
Częściowo widoczny szybowiec IS-1 Sęp (SP-443) na lotnisku szybowcowym w Jeżowie Sudeckim, listopad 1950
Częściowo widoczny szybowiec IS-1 Sęp (SP-443) na lotnisku szybowcowym w Jeżowie Sudeckim, listopad 1950
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent Instytut Szybownictwa w Bielsku-Białej
Typ szybowiec wyczynowy
Konstrukcja górnopłat o konstrukcji drewnianej
Załoga 1
Historia
Data oblotu 1947
Lata produkcji 1947 – 1948
Wycofanie ze służby 1962
Egzemplarze 6
Dane techniczne
Wymiary
Rozpiętość 17,50 m
Wydłużenie 18
Długość 7,50 m
Wysokość 1,25 m
Powierzchnia nośna 17,00 m²
Profil skrzydła G-549 > M-12
Masa
Własna 276 kg
Startowa 353 kg
Osiągi
Prędkość minimalna 40 km/h
Prędkość dopuszczalna 225 km/h
Prędkość min. opadania 0,74 m/s przy 67 km/h
Doskonałość maks. 27 (dla V=72 km/h)
Współczynnik obciążenia konstrukcji 20,7 kG/m²
Dane operacyjne
Użytkownicy
Polska

IS-1 Sęppolski szybowiec wyczynowy, pierwszy szybowiec skonstruowany i budowany w Polsce po II wojnie światowej

Historia[edytuj]

Po zakończeniu II wojny światowej podjęto w Polsce działania zmierzające do odtworzenia sportu szybowcowego, a w celu zintensyfikowania tych działań w 1946 roku powołano w Bielsku-Białej Instytut Szybownictwa, który stał się pierwszym zakładem zajmującym się budową szybowców.

Już w 1947 roku konstruktorzy tego instytutu mgr inż. Władysław Nowakowski i inż. Józef Niespał opracowali projekt pierwszego powojennego szybowca wyczynowego, który oznaczono jako IS-1 Sęp. Oparty był na projekcie wstępnym Józefa Niespała z czerwca 1946 roku, wykonanym jako jego praca dyplomowa[1]. Prototyp, ze znakami SP-443, został oblatany w dniu 2 czerwca 1947 roku przez znanego szybownika inż. Piotra Mynarskiego na lotnisku w Bielsku-Białej. Podczas pierwszego lotu okazało się, że linki steru wysokości zostały odwrotnie podłączone, lecz oblatywacz zdołał wylądować; dalsze loty przebiegały bez przeszkód[1]. Już 1 lipca 1947 nieprzetestowany do końca szybowiec, pilotowany przez Adama Zientka, wziął udział w zawodach w Samedan w Szwajcarii, gdzie spotkał się z dużym zainteresowaniem jako jedna z nielicznych nowych konstrukcji[1][2].

Po wszechstronnych badaniach w 1948 roku wyprodukowano niewielką serię 5 szybowców tego typu oznaczonych jako IS-1 Sęp bis, które nieznacznie różniły się od prototypu (otrzymały znaki SP-549 do SP-553). Pierwszy był wykonany w maju 1948[1].

Użycie[edytuj]

Szybowce IS-1 Sęp były użytkowane w Aeroklubie w Bielsku-Białej do 1962 roku. Ostatni egzemplarz SP-552 znajduje się w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie[1].

Na szybowcu tym dokonano szereg wyczynów prędkościowych, czasowych i wysokościowych. Do największych należy zajęcie 8 miejsca w klasyfikacji ogólnej i 1 w wyścigu po trasie zamkniętej przez Adama Zientka na zawodach w Samedan w Szwajcarii 1 lipca 1947 roku, uznanych następnie za II Szybowcowe Mistrzostwa Świata[2]. Istotnym osiągnięciem był też przelot grupowy w lipcu 1948 roku zespołu dwóch szybowców IS-1 Sęp i jednego IS-2 Mucha z lotniska na górze Żar do Wiednia (pierwszy po wojnie przelot otwarty poza granice kraju)[1].

Opis konstrukcji[edytuj]

Szybowiec IS-1 Sęp to jednomiejscowy górnopłat o konstrukcji drewnianej. Kadłub półskorupowy. Kabina zakryta z nastawnymi pedałami i oparciem fotela, wyposażona w przyrządy do lotu w chmurach. Płat były wyposażone w klapy, klapolotki, hamulec aerodynamiczny IAW. Posiadał on zaczep przedni i tylny oraz dwuczłonowe zaczepy boczne w okolicy środka masy. Podwozie stałe w postaci płozy, do startu stosowano odrzucany wózek kołowy. Szybowiec przystosowany był do startu zarówno za samolotem jak również przy pomocy wyciągarki.

IS-1 Sęp miał hamulce aerodynamiczne które przy częściowym otwarciu generowały dźwięk zbliżony do buczenia, przy większych prędkościach dźwięk zmieniał się na potężny ryk[2]. Generowane podczas tego drgania były szkodliwe dla konstrukcji szybowca z powodu rezonansu[2] i doprowadziły nawet do tragicznego wypadku (pilot Dembski)[potrzebny przypis]. Po tym wypadku zakazano lotów z częściowym otwarciem hamulców.

Przypisy

  1. a b c d e f Wojciech Chudziński, Wojciech Sankowski, Zawodniczy Sęp, "Lotnictwo z szachownicą" nr 55 (2/2015), s.31-33
  2. a b c d Glass 1965 ↓, s. 29.

Bibliografia[edytuj]

  • Andrzej Błasik: IS-1 „Sęp”. W: Andrzej Glass (red.): Konstrukcje lotnicze Polski Ludowej. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1965, s. 28-31.
  • Piotr Piechowski: Modelarstwo lotnicze. IS-1 Sęp (pol.). [dostęp 10 listopada 2010].
  • Wojciech Chudziński, Wojciech Sankowski, Zawodniczy Sęp, "Lotnictwo z szachownicą" nr 55 (2/2015), s.31-33

Linki zewnętrzne[edytuj]