I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi

I Państwowe Liceum
i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka
w Kołomyi
	gimnazjum / liceum ogólnokształcące
	; Widok budynku w 2009
Państwo	Polska
Miejscowość	Kołomyja
Adres	ul. Adama Mickiewicza 3
Data założenia	1875 (jako c.k. gimnazjum)
Data zamknięcia	1939
Patron	Kazimierz IV Jagiellończyk
	Położenie na mapie hromada Kołomyja I Państwowe Liceum; i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka; w Kołomyi
	Położenie na mapie Ukrainy I Państwowe Liceum; i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka; w Kołomyi
	Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego I Państwowe Liceum; i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka; w Kołomyi
	Położenie na mapie rejonu kołomyjskiego I Państwowe Liceum; i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka; w Kołomyi
	48°31′N 25°02′E/48,516667 25,033333
	Multimedia w Wikimedia Commons

Tablica poświęcona St. Vincenzowi na budynku (2009)

I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi – polska szkoła z siedzibą w Kołomyi w okresie II Rzeczypospolitej, od 1938 o statusie gimnazjum i liceum ogólnokształcącego.

Historia

W okresie zaboru austriackiego gimnazjum zostało założone w 1861^[1]. W 1871 kosztem gminy rozpoczęto budowę nowego budynku^[2], do którego w 1875 zostało przeniesione gimnazjum^[3]. Stanął on na miejscu dawnego zamku^[4]. W 1875 zorganizowano pierwszy egzamin dojrzałości^[1].

7 września 1892 C. K. Rada Szkolna Krajowa na podstawie zgody cesarza Franciszka Józefa, poleciła stworzyć w C.K. Gimnazjum równorzędną klasę pierwszą z językiem ruskim jako wykładowym. Przeprowadzono dodatkowy nabór i 21 września nastąpiło uroczyste otwarcie. Wziął w nim udział marszałek Rady Powiatowej kniaź Roman Puzyna^[5]. Opiekunem otwartej w 1892 pierwszej klasy ruskiej został były wychowanek kołomyjskiego gimnazjum, prof. Ludwik Salo^[5]. W roku szkolnym 1899/1900 było osiem klas z językiem ruskim jako wykładowym. Reskryptem z 9 marca 1900 roku przekształcono je w osobne gimnazjum^[6]. Rozpoczęło ono pracę 3 września 1900. Pierwszym dyrektorem został Sofron Niedzielski^[7]. Mieściło się w sąsiednim budynku i uczniowie tej szkoły wspólnie z uczniami gimnazjum z polskim językiem wykładowym korzystali z boiska i sali gimnastycznej, która mieściła się w osobnym budynku obok szkoły^[8].

1918-1939

W 1918 roku szkoła rozpoczęła pracę 23 września^[8]. 1 listopada Kołomyja została zajęta przez wojska ukraińskie^[8]. Przed świętami Bożego Narodzenia władze ukraińskie zarządzały od nauczycieli podpisania przyrzeczenia na wierność Ukrainie, jako warunek otwarcia szkoły po zakończeniu ferii^[8]. Ponieważ większość nauczycieli nie wyraziła zgody 11 stycznia 1919 roku szkoła została zajęta przez wojska ukraińskie, a 21 stycznia wprowadziło się tam gimnazjum ukraińskie^[8]. 20 lutego także tamta szkoła musiała opuścić budynek, gdyż umieszczono w nim szpital wojskowy^[8]. Polscy nauczyciele, aby uczniowie nie stracili roku zorganizowali tajne kursy, które prowadzono do maja 1919 roku^[8]. 24 maja 1919 Kołomyja została zajęta przez wojska rumuńskie, a te zezwoliły na otwarcie szkoły 1 czerwca^[8]. Pod koniec czerwca odbyły się egzaminy maturalne, a rok szkolny zakończono 1 lipca 1919 roku^[8].

23 sierpnia do Kołomyi wkroczyły wojska polskie^[8]. Nowy rok 1919/20 rozpoczęto dopiero 15 września, bo budynek szkolny wymagał remontu^[8]. Reskryptem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z 3 października 1921 szkole nadano imię króla Kazimierza Jagiellończyka^[8]. W 1926 w gimnazjum w typie humanistycznym prowadzono osiem klas w 16 oddziałach, w których uczyło się 510 uczniów płci męskiej oraz 16 płci żeńskiej^[1]. Szkoła mieściła się w budynku przy ulicy Adama Mickiewicza 3^[9]

Zarządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Wojciecha Świętosławskiego z 23 lutego 1937 „I Państwowe Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi” zostało przekształcone w „I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi” (państwową szkołę średnią ogólnokształcącą, złożoną z czteroletniego gimnazjum i dwuletniego liceum), a po wejściu w życie tzw. reformy jędrzejewiczowskiej szkoła miała charakter męski, a wydział liceum ogólnokształcącego był prowadzony w typie humanistycznym i matematyczno-fizycznym^[10]. Szkoła istniała do 1939 roku.

Po II wojnie światowej

Obecnie w państwie ukraińskim w dawnym gmachu Gimnazjum mieści się Kołomyjska Specjalistyczna Szkoła I-III Stopnia nr 1 im. Wasyla Stefanyka^[11].

Dyrektorzy

Teodor Biłous^[1]
Ambroży Stankowski^[1]
Manuel Kiszakiewicz^[1]
Kalikst Kruczkowski^[1]
Aleksander Borkowski^[1]
Emanuel Wolff^[1] (1883-1891)
Józef Skupniewicz^[1] (1891-przynamniej 1914^[12])
Stanisław Boroń (od ? do lat 30.)^[8]^[13]^[14]^[15]

Nauczyciele

Wśród nauczycieli byli członkowie krakowskiej Akademii Umiejętności oraz krajowych i zagranicznych towarzystw naukowych, m.in.: Leopold Wajgiel, Bonawentura Graszyński^[16], a także Józef Piotrowski^[17], Ludwik Salo, Wacław Borzemski, Zygmunt Klinger.

Absolwenci, uczniowie

Łew Baczynski – ukraiński adwokat, polityk
Henryk Bezeg – oficer Wojska Polskiego
Marko Czeremszyna – ukraiński pisarz, prawnik, działacz społeczny
Leopold Dallinger – polski duchowny rzymskokatolicki
Stanisław Domański – polski lekarz, oficer, działacz społeczny
Zygmunt Hummer – żołnierz Legionów Polskich
Franciszek Kruszelnicki – polski prawnik
Włodzimierz Kulczycki – polski lekarz weterynarii, zoolog, anatom zwierząt
Mieczysław Nawarski – polski inżynier, urzędnik, oficer
Ludwik Salo – nauczyciel
Jan Scherff – prokurator
Wasyl Stefanyk – ukraiński poeta, polityk, poseł do Rady Państwa w Wiedniu
Alojzy Świątek – polski inżynier rolnik, profesor nadzwyczajny
Kyryło Trylowski – ukraiński działacz społeczny i polityczny, adwokat, publicysta
Stanisław Trzebunia – oficer Wojska Polskiego
Stanisław Vincenz – polski pisarz, znawca Huculszczyzny i Pokucia
Edmund Wełdycz – prawnik, oficer Wojska Polskiego

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. Rocznik II. Warszawa-Lwów: Książnica-Atlas, 1926, s. 159.
↑ Sprawozdanie c. k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w latach szkolnych 1875/1883. Cz. 1. Lwów, 1884, tab. 10.
↑ Leopold Wajgiel: Rys miasta Kołomyi. Kołomyja, 1877, s. 47.
↑ Aleksander Strojny, Krzysztof Bzowski, Artur Grossman: Ukraina zachodnia: tam szum Prutu, Czeremoszu.... Kraków: Wyd. Bezdroża, 2005, s. 311. ISBN 83-921981-6-6.
↑ ^a ^b Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższego Gimnazyum w Kołomyi za rok szkolny 1893. Kołomyja: 1893, s. 94.
↑ Sprawozdanie c. k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1899/1900. Lwów, 1900, s. 4.
↑ Sprawozdanie c. k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1899/1900. Lwów, 1900, s. 9.
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m Szczepan Żaczek: Państwowe Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi w pierwszem dziesięcioleciu odrodzonej Polski. W: Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1927/28. Kołomyja: 1928, s. 3-13.
↑ Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1927/28. Kołomyja: 1928, s. 14.
↑ Państwowe licea i gimnazja w Okręgu Szkolnym Lwowskim. „Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 6, s. 261, 30 czerwca 1938.
↑ Історія школи. Коломийська спеціалізована школа I-III ступенів №1 імені В. Стефаника [online], koloschool1.e-schools.info [dostęp 2019-01-22] .
↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1914. Lwów, 1914, s. 620.
↑ Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1927/28. Kołomyja: 1928, s. 14, 21.
↑ Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1928/29. Kołomyja: 1929, s. 3.
↑ Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1931/32. Kołomyja: 1932, s. 14.
↑ Odznaczenie polskiego uczonego, Kuryer Lwowski (Lemberger Courier), 1908-01-30, s. 4 [online], anno.onb.ac.at [dostęp 2019-01-22] .
↑ Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 53.

Bibliografia

Ukraina zachodnia: tam szum Prutu, Czeremoszu..., zespół red. A. Strojny, K. Bzowski, A. Grossman, Kraków, Wyd. Bezdroża, 2005, ISBN 83-921981-6-6, s. 311
Zabicie profesora w Kołomyi. „Kurjer Lwowski”. 54, s. 4, 1 lutego 1908.

Linki zewnętrzne

[ZZ-1] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. Rocznik II. Warszawa-Lwów: Książnica-Atlas, 1926, s. 159.

[2] Sprawozdanie c. k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w latach szkolnych 1875/1883. Cz. 1. Lwów, 1884, tab. 10.

[3] Leopold Wajgiel: Rys miasta Kołomyi. Kołomyja, 1877, s. 47.

[Kołomyja-4] Aleksander Strojny, Krzysztof Bzowski, Artur Grossman: Ukraina zachodnia: tam szum Prutu, Czeremoszu.... Kraków: Wyd. Bezdroża, 2005, s. 311. ISBN 83-921981-6-6.

[autonazwa1-5] Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższego Gimnazyum w Kołomyi za rok szkolny 1893. Kołomyja: 1893, s. 94.

[6] Sprawozdanie c. k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1899/1900. Lwów, 1900, s. 4.

[7] Sprawozdanie c. k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1899/1900. Lwów, 1900, s. 9.

[H1928-8] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m Szczepan Żaczek: Państwowe Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi w pierwszem dziesięcioleciu odrodzonej Polski. W: Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1927/28. Kołomyja: 1928, s. 3-13.

[9] Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1927/28. Kołomyja: 1928, s. 14.

[10] Państwowe licea i gimnazja w Okręgu Szkolnym Lwowskim. „Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 6, s. 261, 30 czerwca 1938.

[11] Історія школи. Коломийська спеціалізована школа I-III ступенів №1 імені В. Стефаника [online], koloschool1.e-schools.info [dostęp 2019-01-22] .

[12] Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1914. Lwów, 1914, s. 620.

[13] Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1927/28. Kołomyja: 1928, s. 14, 21.

[14] Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1928/29. Kołomyja: 1929, s. 3.

[15] Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1931/32. Kołomyja: 1932, s. 14.

[16] Odznaczenie polskiego uczonego, Kuryer Lwowski (Lemberger Courier), 1908-01-30, s. 4 [online], anno.onb.ac.at [dostęp 2019-01-22] .

[17] Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 53.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]