Ibis płowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ibis płowy
Theristicus caudatus[1]
(Boddaert, 1783)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd pelikanowe
Podrząd ibisowce
Rodzina ibisy
Rodzaj Theristicus
Gatunek ibis płowy
Synonimy
  • Scolopax caudatus Boddaert, 1783
Podgatunki
  • T. c. caudatus (Boddaert, 1783)
  • T. c. hyperorius Todd, 1948
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Ibis płowy[3] (Theristicus caudatus) – gatunek ptaka z rodziny ibisów (Threskiornithidae). Występuje w Ameryce Południowej, na południe po północną Argentynę i Urugwaj. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Pieter Boddaert w 1783. Holotyp pochodził z Kajenny. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Scolopax caudatus[4]. Obecnie (2019) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza ibisa płowego w rodzaju Theristicus. Wyróżnia 2 podgatunki[5], podobnie jak autorzy Handbook of the Birds of the World. Dawniej niektórzy autorzy uznawali ibisa płowego za jeden gatunek wraz z ibisem maskowym (T. melanopis) i ibisem Branickiego (T. branickii)[6], przykładowo w monografiach Manual of Neotropical Birds (t. 1, 1977)[7] i Storks, Ibises and Spoonbills of the World (1992)[8]. Wśród ibisów z tej grupy występuje duża zmienność w rozmiarach ciała i upierzeniu. Choć między ptakami z niektórych populacji występują znaczące różnice w wyglądzie, zasięgi występowania poszczególnych populacji i wzajemne ich przeplatanie się są słabo poznane. Prawdopodobnie zmienność ma charakter klinowy, kwestia możliwości lepszego podzielenia T. caudatus i T. melanopis na poszczególne taksony jest niejasna[8].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

IOC wyróżnia następujące podgatunki[5]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 71–76 cm, masa ciała u dwóch zbadanych osobników: 1466 i 1550 g[6]. Obszar wokół oka i po bokach szyi pokrywa naga czarna skóra[7], u niektórych osobników z brodawkami. Wierzch ciała jest szary z nieznacznym zielonawym połyskiem. Pokrywy skrzydłowe barwy od jasnoszarej po białą, w locie widać je jako jasną plamę na skrzydle. Głowa i szyja wyraźnie odcinają się kolorystycznie. W okresie zalotów przybierają kolor żółty o głębokim odcieniu, z czasem bieleją, być może wskutek stopniowego niszczenia piór. Wierzch głowy rdzawocynamonowy, podobnie jak i czasami pióra na szyi. Spód ciała ciemny, odwrotnie niż u ibisów maskowych; ibisy płowe odróżnia też brak przepaski na piersi[8]. U przedstawicieli podgatunku nominatywnego spód ciała jest smoliście czarny. Ogółem ich upierzenie wyróżnia ciemniejsza tonacja niż u reprezentantów T. c. hyperiorus, które mają spód ciała bardziej brązowawy[7]. Lotki szare z zielonym połyskiem. Kuper i pokrywy podogonowe ciemne[8]. Sterówki czarne, u T. c. caudatus z połyskiem raczej niebieskim, u T. c. hyperiorus – zielonym. Tęczówka i nogi czerwone[7].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowiskiem życia ibisów płowych są otwarte tereny – sawanny, pola uprawne, rancha i lasy świetliste, ponadto zasiedlają niewielkie mokradła i obszary zalewowe[6]. W Kolumbii występowały niegdyś (według stanu wiedzy w 1986) do 1600 m n.p.m., współcześnie – do 1000 m n.p.m.[10] W Wenezueli do 300 m n.p.m.[11] Izolowana populacja podgatunku T. c. hyperiorus żyje w Argentynie na wysokości 2000 m n.p.m. w Sierra de Córdoba w okolicy Córdoby[8]. Ibisy płowe żywią się głównie owadami, jedzą również pajęczaki, pareczniki, płazy i małe gady, czasami też ssaki[6]. Żerują samotnie, w parach lub luźnych grupach. Odpoczywają w izolowanych skupiskach drzew. Mogą być hałaśliwe, szczególnie w locie i nad ranem po grupowym spoczynku nocnym[11].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Na wenezuelskim Llanos ibisy płowe gniazdują w porze suchej częściej niż większość przedstawicieli swojego rzędu[6]. Inne źródło mówi, że w Llanos aktywne gniazda notuje się cały rok, choć najczęściej w marcu i październiku – pod koniec pory suchej i w porze deszczowej[8]. W kolumbijskim departamencie Huila jedną samicę w kondycji lęgowej pozyskano na początku kwietnia[10]. Ibisy płowe gniazdują w luźnych grupach. Gniazdo ma formę platformy z gałęzi. Umieszczone jest wysoko na drzewie blisko końca gałęzi. Zniesienie liczy 2 lub 3 jaja. Mają zielonawą skorupkę pokrytą brązowymi plamami[11]. Przynajmniej w 1992 nie były dostępne informacje na temat inkubacji i rozwoju młodych[8].

Status i zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje ibisa płowego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2019)[12]. Globalny trend liczebności populacji jest uznawany za stabilny, choć brak jakichkolwiek dokładnych szacunków[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Theristicus caudatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Theristicus caudatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Threskiornithidae Poche, 1904 - ibisy - Ibises (Wersja: 2019-10-12). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 23 lutego 2020].
  4. Boddaert, Pieter: Table des planches enluminéez d'histoire naturelle de M. D'Aubenton. 1783, s. 57.
  5. a b F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.): Ibis, spoonbills, herons, hamerkop, shoebill, pelicans (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-02-23].
  6. a b c d e f g h Matheu, E., del Hoyo, J., Garcia, E.F.J. & Boesman, P.: Buff-necked Ibis (Theristicus caudatus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-11)].
  7. a b c d e Emmet Reid Blake: Manual of Neotropical Birds. T. 1. University of Chicago Press, 1977, s. 193–194.
  8. a b c d e f g James A. Hancock & James A. Kushan: Storks, Ibises and Spoonbills of the World. Princeton University Press, 1992, s. 183–187, 311. ISBN 978-0-12-322730-0.
  9. Alexander Wetmore: The Birds of the Republic of Panamá. T. Tinamidae (tinamous) to Rynchopidae (skimmers). Smithsonian Institution, 1965, s. 127.
  10. a b Steven L. Hilty, William L. Brown, Bill Brown: A Guide to the Birds of Colombia. Princeton University Press, 1986, s. 72.
  11. a b c Steven L. Hilty: Birds of Venezuela. Princeton University Press, 2002, s. 216. ISBN 978-1-4008-3409-9.
  12. Buff-necked Ibis Theristicus caudatus. BirdLife International. [dostęp 20 lipca 2019].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]