Idiolekt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Idiolekt (gr. ἴδιος idios „własny, swoisty” + λέξις leksis „mowa”), język osobniczy[1][2]forma mowy charakterystyczna dla danego użytkownika języka w danym okresie jego rozwoju, stanowiąca odzwierciedlenie wpływów wywartych przez otoczenie w procesie przyswajania języka[3]. Różnice dotyczą w mniejszym stopniu systemu gramatycznego, w większym cech leksykalnych i fonetycznych[4]. Mowa jednostkowa kształtuje się pod wpływem przynależności użytkownika do grupy społecznej, tradycji rodzinnych, wykształcenia, osobistego gustu stylistycznego. Każdy użytkownik języka posługuje się własnym idiolektem. Idiolekt może być nieświadomy, bądź też efektem celowych zabiegów językowych mówiącego, np. w celu zdystansowania się od otoczenia[5]. Na idiolekt mogą się składać zarówno środki znane biernie, jak i używane aktywnie[6].

Język osobniczy odgrywa ważną rolę w dialektologii, która często uznaje idiolekty poszczególnych użytkowników za punkt wyjścia do opisu jakiejś gwary. Od badania własnego idiolektu rozpoczynają badania ojczystego języka zwolennicy gramatyki generatywnej[4]. Niektórzy badacze pojmują język jako zespół idiolektów, nie zaś jako właściwy byt[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. j [w:] Słownik słów kluczowych językoznawstwa slawistycznego [online], Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk [dostęp 2018-11-02].
  2. idiolekt [w:] Dobryslownik.pl — słownik języka polskiego i poradnia językowa [online], dobryslownik.pl [dostęp 2018-11-02].
  3. Krčmová 2017 ↓.
  4. a b Polański 1999 ↓, s. 243.
  5. Har alla svenskar en egen personlig dialekt? [w:] Institutet för språk och folkminnen [online] [dostęp 2017-12-13] (szw.).
  6. Mistrík 1993 ↓, s. 186.
  7. Қалиев 2005 ↓, s. 137–138.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Polański (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław: Ossolineum, 1999, ISBN 83-04-04445-5.
  • Marie Krčmová, IDIOLEKT [w:] Petr Karlík, Marek Nekula, Jana Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (cz.).
  • Ғабдолла Қалиев, Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігі, Ałmaty: Сөздік-Словарь, 2005, ISBN 9965-409-88-9 (kaz.).
  • Jozef Mistrík, Encyklopédia jazykovedy, wyd. 1, Bratysława: Obzor, 1993, ISBN 80-215-0250-9, OCLC 29200758 (słow.).
  • Словарь социолингвистических терминов, Moskwa: Российская академия наук. Институт языкознания. Российская академия лингвистических наук, 2006 (ros.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]