Igłosternik białogardły

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Igłosternik białogardły
Hirundapus caudacutus[1]
(Latham, 1801)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd krótkonogie
Rodzina jerzykowate
Podrodzina jerzyki
Plemię Chaeturini
Rodzaj Hirundapus
Gatunek igłosternik białogardły
Synonimy
  • Hirundo caudacuta Latham, 1801
Podgatunki
  • H. c. caudacutus (Latham, 1801)
  • H. c. nudipes (Hodgson, 1837)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Ciemnozielony – osiadły, jasnozielony – lęgowy, żółty – zimowiska

Igłosternik białogardły[3] (Hirundapus caudacutus) – gatunek małego ptaka z rodziny jerzykowatych (Apodidae). Występuje we wschodniej i południowej Azji oraz na południu azjatyckiej części Rosji; północna populacja wędrowna – zimuje na Nowej Gwinei i w Australii. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał John Latham w 1801 na podstawie holotypu z Nowej Południowej Walii. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Hirundo caudacuta[4]. Obecnie (2020) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza igłosternika białogardłego w rodzaju Hirundapus. Wyróżnia 2 podgatunki: igłosternika białogardłego[3] [H. c. caudacutus (Latham, 1801)] i igłosternika himalajskiego[3] [H. c. nudipes (Hodgson, 1837)][5]. Igłosterniki białogardłe i indochińskie (H. cochinchinensis) są ze sobą blisko spokrewnione, niegdyś uznawano je za jeden gatunek. Igłosterniki himalajskie zdają się różnić od białogardłych trasami wędrówek oraz w ciemnym kantarku i niebieskim (nie zielonym) połyskiem górnych partii upierzenia[4].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Igłosterniki białogardłe gniazdują na obszarze od centralnej Syberii na wschód po Sachalin i Wyspy Kurylskie, dalej na południe po północną i wschodnią Mongolię, północno-wschodnie Chiny, Koreę i Japonię. Zimują w południowej Nowej Gwinei i wschodniej Australii. Igłosterniki himalajskie gniazdują u podnóży Himalajów, nieregularnie od północnego Pakistanu, poprzez Asam i Arunachal Pradesh po północną Mjanmę i południowe Chiny (Syczuan na południe po Junnan). Zimowiska nie są zbyt dobrze udokumentowane; część populacji H. c. nudipes prawdopodobnie zimuje na Półwyspie Malajskim i na Jawie[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 19–20 cm; masa ciała samców 109–140 g, samic 101–125 g[4]. Nie występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. U dorosłych osobników głowa jest ciemnooliwkowa, na ciemieniu dostrzec można opalizację. Grzbiet jest jaśniejszy, szarawy. Skrzydła z wierzchu czarne, niekiedy wykazują zielonawy połysk. Przez czoło i kantarek biegnie biała linia; na brodzie i gardle występuje biała plama. Spód ciała w większości ciemnooliwkowy z wyjątkiem U-kształtnego pasa przechodzącego przez tył ciała po jego bokach, okolice kloaki i pokrywy podogonowe. Dziób czarny, tęczówka ciemnobrązowa. Nogi i stopy ciemnoszare, niekiedy z różowawym odcieniem. Osobniki młodociane są podobne do dorosłych, jednak są bardziej matowe, z mniejszą opalizacją; białe plamy w górnej części skrzydła i w okolicach pokryw podogonowych i kloaki są mniej widoczne[6].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Igłosterniki białogardłe prowadzą głównie powietrzny tryb życia, stąd nie ma dla nich zastosowania typowe opisywanie preferowanego środowiska. Najczęściej pojawiają się nad obszarami zadrzewionymi, w tym otwartymi lasami i lasami deszczowymi. Rzadziej latają nad obszarami bezdrzewnymi, takimi jak obszary trawiaste czy bagna. Na wybrzeżach widuje się je niekiedy ponad piaszczystymi plażami lub połaciami błota, często również w okolicach klifów. Żywią się owadami[6].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

U igłosterników himalajskich aktywność lęgową w północnych Indiach odnotowano w środku kwietnia. Igłosterniki białogardłe na Syberii i w Japonii znoszą jaja od końca maja do początku czerwca[4]. Gniazdo ulokowane jest w zagłębieniu w wysokim iglastym drzewie lub na pionowej ścianie skalnej. Utworzone jest z cienkich gałązek spojonych śliną, która przytwierdza bok gniazda do ścianki zagłębienia lub skały. Przeważnie zniesienie liczy dwa jaja. Inkubacja trwa zależnie od źródła 21 lub 40 dni. Wysiadują oba ptaki z pary. Młode są w pełni opierzone po 40–42 dniach życia[6].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje igłosternika białogardłego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2017)[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hirundapus caudacutus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Hirundapus caudacutus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Chaeturini Bonaparte, 1857 (wersja: 2020-01-10). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 9 czerwca 2020].
  4. a b c d e Chantler, P. & Kirwan, G.M.: White-throated Needletail (Hirundapus caudacutus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2017. [dostęp 4 marca 2017].
  5. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Owlet-nightjars, treeswifts, swifts (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-06-08].
  6. a b c Hirundapus caudacutus — White-throated Needletail. W: Species Profile and Threats Database [on-line]. Australian Government. Department of the Environment and Energy. [dostęp 4 marca 2017].
  7. White-throated Needletail Hirundapus caudacutus. BirdLife International. [dostęp 4 marca 2017].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]