Ignacy Antiocheński
| biskup Antiochii Ojciec Apostolski męczennik Boża Pszenica | |
Ikona przedstawiająca Ignacego (X wiek) | |
| Data i miejsce śmierci |
ok. 107/108/110 |
|---|---|
| Przyczyna śmierci | |
| Czczony przez | |
| Wspomnienie |
17 października (kat.), |
| Atrybuty |
lew u stóp, IHS na piersi |
Ignacy Antiocheński, zwany Teoforem (gr. Θεοφόρος, cs. Игна́тий Богоно́сец, епископ Антиохийский[a]; zm. ok. 107/108/110 w Rzymie) – biskup Antiochii, męczennik wczesnochrześcijański, święty wielu Kościołów (katolickiego, prawosławnego, orientalnych, anglikańskich, reformowanych), jeden z pierwszych Ojców Kościoła, wymieniany w Modlitwie Eucharystycznej Kanonu rzymskiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]
Niewiele wiadomo o jego młodości[1]. Około 68 roku został biskupem Antiochii[2.1]. Około 105 roku został aresztowany w Antiochii, podczas prześladowań chrześcijan za panowania cesarza Trajana[2.2]. Został wówczas skazany na śmierć przez pożarcie przez dzikie zwierzęta, która miała nastąpić w Rzymie[2.2]. Był eskortowany do Filadelfii i Smyrny, by dotrzeć do Troady[2.2]. Zatrzymując się w tych miastach spotykał się z miejscowymi biskupami, między innymi z Polikarpem ze Smyrny i wysyłał listy do gmin chrześcijańskich[2.2]. Z Troady został dostarczony do Macedonii, gdzie ślad po nim znika[2.2]. Według Euzebiusza z Cezarei i Hieronima ze Strydonu zginął śmiercią męczeńską w Rzymie około 107 albo 108 albo 110 roku[2.2][1].
Jako pierwszy wprowadził śpiew antyfonalny[3].
Poglądy i twórczość
[edytuj | edytuj kod]W czasie podróży do Rzymu Ignacy przygotował szereg listów do gmin chrześcijańskich, które dzielą się na trzy zbiory[2.2]:
- Wersja krótsza: do Efezjan, do Rzymian, do Polikarpa i do Smyrneńczyków
- Listy interpolowane: do Antiocheńczyków, do Filippian, do Herona, do Maryi, do Tarsyjczyków
- Wersja średnia: do Efezjan, do Filadelfian, do Magnezjan, do Polikarpa, do Rzymian, do Smyrneńczyków, do Trallan.
Ze względu na trudności z identyfikacją i wzajemnymi zależnościami istnieją spory w środowiskach naukowych co do autentyczności zbiorów, zwłaszcza biorąc pod uwagę trójpodział, który wówczas nie istniał[2.2]. Najbardziej prawdopodobna jest wersja średnia i zbiór 7 listów jest przyjmowany za autentyczny[2.3].
Jako teolog zwalczał doketyzm, kwestionujący wcielenie, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa[2.3]. Sprzeciwiał się obchodzeniu szabatu, czcząc go jako dzień zmartwychwstania i podkreślał konieczność jedności Kościoła i roli namiestnika Chrystusa[2.3].
Kult
[edytuj | edytuj kod]- Dzień obchodów
Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 17 października i ma rangę wspomnienia obowiązkowego (w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego 1 lutego o randze święta trzeciej klasy)[1].
Kościół prawosławny wspomina świętego męczennika dwukrotnie[3]:
- 20 grudnia/2 stycznia[b], tj. 2 stycznia w rocznicę śmierci według kalendarza gregoriańskiego,
- 29 stycznia/11 lutego, tj. 11 lutego w rocznicę przeniesienia relikwii.
- Ikonografia
W ikonografii Zachodu św. Ignacy ukazywany jest w szatach biskupich rytu wschodniego albo jako młody biskup z raną na piersi.
Jego atrybutami są lew u stóp oraz chrystogram (IHS) na piersi[1].
W ikonografii Wschodu przedstawiany jest na kilka różnych sposobów. Na każdym z wyobrażeń jest mającym na sobie szaty biskupie, łysiejącym starcem o długiej, siwej rozdwajającej się brodzie. Mimo tego, iż poniósł śmierć męczeńską, ikonografia nie przedstawia go z krzyżem, lecz zazwyczaj z Ewangelią w ręce. Niekiedy w lewej dłoni trzyma ikonę Zbawiciela lub zwój pisma, a prawą błogosławi[3].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Ojcowie Apostolscy
- święci i błogosławieni Kościoła katolickiego
- święci prawosławni
- wstawiennictwo świętych
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ „Bogonosiec” oznacza 'niosącego Boga'.
- ↑ podwójne datowanie
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Święty Ignacy Antiocheński, biskup i męczennik. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2026-04-16]. (pol.).
- ↑ Marek Starowieyski, Jan Szymusiak: Nowy słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. Poznań: Święty Wojciech Dom Medialny, 2022. ISBN 978-83-8065-459-4. (pol.).
- ↑ a b c Jarosław Charkiewicz: Ignacy Teofor, biskup Antiochii (107). [dostęp 2026-04-16]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Angielskie przekłady listów Ignacego ang.
- Katecheza Benedykta XVI o Ignacym Antiocheńskim – Audiencja generalna 14 marca 2007
- ISNI: 0000000383014274
- VIAF: 267432724, 2902149544582200490002
- LCCN: n50081749
- GND: 118555340
- LIBRIS: 42gjd0zn25l70n3
- BnF: 11908181w
- SUDOC: 026930072
- SBN: RAVV075412
- NLA: 44714199
- NKC: js20020122090
- BNE: XX985996
- NTA: 068869487
- BIBSYS: 90067000
- Open Library: OL203193A
- PLWABN: 9810654442305606
- NUKAT: n99034930
- J9U: 987007344155605171
- PTBNP: 73350
- NSK: 000560609
- CONOR: 130383971
- ΕΒΕ: 89020