Ignacy Prądzyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ignacy Prądzyński
Ilustracja
Herb
Grzymała
Rodzina

Prądzyńscy

Data i miejsce urodzenia

20 lipca 1792
Sanniki (województwo wielkopolskie)

Data i miejsce śmierci

4 sierpnia 1850
Helgoland

Ojciec

Stanisław Prądzyński

Matka

Marianna z Bronikowskich

Żona

Emilia Rutkowska

Dzieci

Helena Prądzyńska
x Stanisław Herniczek
Sylwia Prądzynska
Emilia Prądzyńska
Władysław Prądzyński
Stanisław Prądzyński

Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari Kawaler Legii Honorowej (Francja) Order Świętej Anny (Imperium Rosyjskie)
Ignacy Prądzyński
Urna z prochami Ignacego Prądzyńskiego w Krypcie Zasłużonych Wielkopolan

Ignacy Pantaleon Prądzyński herbu Grzymała (ur. 20 lipca 1792 w Sannikach, zm. 4 sierpnia 1850 na wyspie Helgoland) – generał dywizji Wojska Królestwa Polskiego, wódz naczelny powstania listopadowego. Uznawany za jednego z najwybitniejszych polskich strategów pierwszej połowy XIX wieku[1][2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Stanisława i Marianny z Bronikowskich[3]. Z pochodzenia Wielkopolanin (urodzony w Sannikach, w Poznańskiem)[4], kształcił się w Dreźnie[5], od 1807 w wojsku Księstwa Warszawskiego, uczestnik kampanii 1809 i 1812 (Wyprawa Napoleona na Moskwę). Za udział w bitwie nad Berezyną odznaczony Złotym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Uczestniczył w bitwie narodów pod Lipskiem w 1813 oraz obronie Paryża w roku 1814. Został kawalerem Legii Honorowej.

W następnym roku w stopniu majora przeszedł do służby w armii Królestwa Polskiego i dał się poznać jako inżynier wojskowy, autor m.in. projektu budowy Kanału Augustowskiego 1822-1824. W armii Królestwa Polskiego w kwatermistrzostwie generalnym, następnie wykładowca taktyki i fortyfikacji. Był odznaczony Orderem św. Anny II klasy z brylantami[6]. W 1830 roku został nagrodzony Znakiem Honorowym za 20 lat służby[7].

Był współzałożycielem Towarzystwa Prawdziwych Polaków (oprócz niego w stworzeniu organizacji brali udział Klemens Kołaczkowski i Gustaw Małachowski)[8], członkiem Związku Kosynierów i jednym ze współzałożycieli Towarzystwa Patriotycznego (1821). Więziony (1826-1829) za przynależność do organizacji tajnych. W latach 1830-1831, podczas powstania listopadowego podkomendant Twierdzy Zamość, następnie kwatermistrz generalny Sztabu Głównego, dowódca korpusu inżynierów i – od 16 sierpnia do 19 sierpnia 1831 – wódz naczelny. Strateg, rzecznik zdecydowanych działań zaczepnych.

Autor planów wojny z Rosją, częściowo wykorzystanych przez generała Jana Zygmunta Skrzyneckiego. Był też autorem planu koordynacji działań partyzanckich w Królestwie Polskim. Dowodził w wygranej bitwie pod Iganiami (10 kwietnia 1831). Po upadku powstania w latach 1832-1833 na zesłaniu w Wiatce. W 1834 powrócił do Królestwa Polskiego. Po powrocie do Królestwa Polskiego osiadł w Przepiórowie. W 1848 roku powstańcy węgierscy zaproponowali mu objęcia przywództwa w powstaniu, ale Prądzyński odmówił[9][8].

Schorowany, leczył się między innymi na wyspie Helgoland. Tam utonął w trakcie kąpieli morskiej[10] i tam też został pochowany[11]. Od 1997 urna z prochem z miejsca jego pochówku znajduje się w Krypcie Zasłużonych w podziemiach poznańskiego kościoła św. Wojciecha[12].

Był jednym z najbardziej utalentowanych generałów polskich I połowy XIX wieku, autorem około 60 prac z dziedziny wojskowości oraz cennych dla historyka obszernych pamiętników[13] m.in. O sztuce wojennej – Kurs taktyki (1822-1823) oraz Czterej ostatni wodzowie polscy przed sądem historii[14] (1865).

Był członkiem loży wolnomularskiej Bouclier du Nord w 1819 roku[15].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

W 1825 roku poślubił Emilię Rutkowską z Miedzechowa. Z pięciorga dzieci Ignacego i Emilii Prądzyńskich wieku dorosłego dożyły jedynie dwie córki: Helena (1826-1854), malarka, żona Stanisława Herniczka z Potoczka, oraz Sylwia (1831-1862), pisarka. Pozostałe dzieci: Władysław, Stanisław i Emilia, zmarły w dzieciństwie[16][17][18].

Patron[edytuj | edytuj kod]

Generał Ignacy Prądzyński był patronem jednostek Wojska Polskiego:

W Augustowie imię Prądzyńskiego nosi osiedle mieszkaniowe, Zespół Szkół Technicznych oraz ulica[20][21][22].

W Nowych Iganiach mieści się Szkoła Podstawowa im. gen. Ignacego Prądzyńskiego, a jego imię w nazwie szkoły pojawiło się w 1930 roku[23][24].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ignacy Prądzyński – niewykorzystany talent wojskowy, PolskieRadio24.pl [dostęp 2022-06-26].
  2. Prądzyński Ignacy, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2022-06-26].
  3. Jan Wysokiński, Generał Ignacy Prądzyński, KAW, 1985, s. 8
  4. Włodzimierz Łęcki: Gniezno i okolice. Wyd. I. Wydawnictwo Poznańskie, 1972, s. 110.
  5. Prądzyński Ignacy (1792-1850) • Odkryj Wielkopolskę • sprawdź ciekawe miejsca w Twojej okolicy, regionwielkopolska.pl [dostęp 2021-09-17] (pol.).
  6. Xsięga pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830 zawierająca spis imienny dowódzców i sztabs-oficerów, tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymż roku Krzyżem Wojskowym „Virtuti Militari” ozdobionych, Lwów 1881, s. 2.
  7. Przepisy o znaku honorowym niemniej Lista imienna generałów, oficerów wyższych i niższych oraz urzędnikow wojskowych, tak w służbie będących, jako też dymisjonowanych, znakiem honorowym ozdobionych w roku 1830, [b.n.s].
  8. a b Marek Ruszczyc, Generał Ignacy Prądzyński 1792-1850, BKD (Bitwy, Kampanie, Dowódcy), Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1968, s. 52.
  9. NASZ PATRON, 21 września 2017 [dostęp 2022-08-04] (pol.).
  10. E. Callier, Bitwy i potyczki stoczone przez wojsko polskie w roku 1831, Drukarnia Dziennika Poznańskiego, Poznań 1887, s. 120.
  11. Jego grób nie zachował się. Poświęcono mu na Helgolandzie tablicę pamiątkową.
  12. Prądzyński Ignacy (1792-1850) [dostęp 2019-03-27]
  13. Pamiętnik historyczny i wojskowy o wojnie polsko-rosyjskiej w roku 1831 napisany przez Ignacego Prądzyńskiego, wyd. 1894, polona.pl [dostęp 2018-06-28].
  14. Czterej ostatni wodzowie polscy przed sądem historji. T. 1 przez Ignacego Prądzyńskiego ; ze wstępem historycznym Ignacego Moszczeńskiego, wyd. 1907, polona.pl [dostęp 2018-06-28].
  15. Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 390.
  16. Ignacy Prądzyński [w:] Polski Słownik Biograficzny t. 28 s. 399
  17. Herniczek h. Kotwicz [w:] A. Boniecki, Herbarz polski, tom 7, s. 270-271
  18. Ignacy Prądzyński [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom 28
  19. 6blog. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-19)].
  20. Geoportal. [dostęp 2014-07-03].
  21. Zespół Szkół Technicznych im. Gen. Ignacego Prądzyńskiego w Augustowie. [dostęp 2014-07-03].
  22. Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-07-03].
  23. M-CMS, Zespół Oświatowy w Nowych Iganiach, www.iganie.gminasiedlce.pl [dostęp 2016-12-01].
  24. M-CMS, Historia szkoły - Zespół Oświatowy w Nowych Iganiach, www.iganie.gminasiedlce.pl [dostęp 2016-12-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]