Impeachment
| Ten artykuł od 2014-03 wymaga zweryfikowania podanych informacji. Należy zamieścić przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. |
Impeachment (usunięcie z urzędu) – termin pochodzący z anglojęzycznej tradycji parlamentarnej. Jest to procedura służąca realizacji odpowiedzialności konstytucyjnej prezydenta, wiceprezydenta i funkcjonariuszy cywilnych w USA. Procedura usunięcia z urzędu np. senatora bądź prezydenta wszczynana jest przez parlament lub inne ciała legislacyjne państwa. Odwołanie nie musi być równoważne z automatycznym odsunięciem ze stanowiska oskarżanej osoby, ani z odebraniem jej immunitetu.
Procedura usunięcia z urzędu polega zwykle na powołaniu specjalnej komisji parlamentarnej, która przeprowadza dochodzenie. Komisja uzyskuje zazwyczaj prawo przesłuchiwania świadków oraz wglądu w materiały źródłowe. Wyniki dochodzenia ogłaszane są na forum parlamentu, który podejmuje decyzję o ewentualnym odsunięciu oskarżonego od urzędu i pozbawienia go immunitetu. W takim wypadku możliwe staje się postawienie oskarżonego przed zwykłym sądem.
Ze względu na to, że usunięcie z urzędu dotyczy zwykle osób, które zostały powołane na stanowisko w wyniku demokratycznych procedur jak wybory, jest on stosowany bardzo ostrożnie i tylko w sytuacji, gdy istnieją dobrze potwierdzone zarzuty, że dana osoba, sprawując swój urząd, w bardzo poważny sposób naruszyła prawo.
Usunięcie funkcjonariusza publicznego z urzędu ma swoje źródło w brytyjskiej tradycji prawnej, jednak rozpowszechnił się on także w innych krajach, m.in. w USA, Australii, Irlandii, Filipinach, Korei Południowej, Litwie (Rolandas Paksas) i Rumunii (Traian Băsescu).
W polskiej tradycji parlamentarnej nie istnieje procedura, którą można by nazwać impeachmentem, czyli usunięciem osób wybranych w demokratycznych wyborach przez parlament. Specjalne komisje parlamentarne, według Konstytucji RP mają prawo badać naruszenie prawa przez obieralnych polityków wszystkich szczebli, jednak nie posiadają prawa wszczynania procedury ich usuwania.
Zamiast tego w Polsce istnieje stały Trybunał Stanu, który jest rodzajem sądu i którego zadaniem jest rozstrzyganie kwestii naruszeń prawa przez osoby piastujące najwyższe stanowiska w Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli te naruszenia mają charakter ciężkiego nadużycia władzy. Procedura wezwania przed Trybunał Stanu jest czasami przez środki masowego przekazu niepoprawnie określana mianem impeachmentu.
Zobacz też[edytuj]
Literatura[edytuj]
- Kazimierz Baran, Impeachment a początki odpowiedzialności politycznej ministrów w Anglii, „Zeszyty Naukowe UJ. Prace Prawnicze” 1971, z. 51, s. 7–30.