Inflacja w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Inflacja w Polsce - proces wzrostu cen w gospodarce polskiej. Jest mierzona przez GUS i prezentowana w formie wskaźników cen. Inflacja najczęściej jest rozumiana jako średnie zmiany cen konsumpcyjnych towarów i usług nabywanych przez przeciętne gospodarstwo domowe[1].

Za utrzymanie inflacji w Polsce na optymalnym poziomie odpowiada Narodowy Bank Polski, zaś przepisy ustawy o NBP mówią, że „podstawowym celem działalności Narodowego Banku Polskiego jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP”[2].

Zgodnie z opracowaną przez Radę Polityki Pieniężnej Strategią Polityki Pieniężnej po 2003 roku, celem NBP jest ustabilizowanie inflacji na poziomie 2,5 proc. z dopuszczalnym przedziałem wahań +/− 1 punkt procentowy[3]. Jest to w ocenie RPP optymalny poziom inflacji dla rozwoju gospodarczego i społecznego Polski.

Metodyka[edytuj | edytuj kod]

Koszyk inflacyjny w 2021[4]

Bieżące dane na temat stopy inflacji w Polsce podaje Główny Urząd Statystyczny w ujęciu rocznym[5], półrocznym[6], kwartalnym[7] oraz miesięcznym[8]. Wskaźniki te są obliczane na podstawie:

  • badania cen towarów i usług konsumpcyjnych na rynku detalicznym,
  • badania budżetów gospodarstw domowych, dostarczającego danych o przeciętnych wydatkach na towary i usługi konsumpcyjne; dane te wykorzystywane są do opracowania systemu wag, tzw. koszyka inflacyjnego[9].

Koszyk inflacyjny miał w 2021 roku następujący skład[4]:

Pozycja Waga w koszyku inflacyjnym (%)
Żywność i napoje bezalkoholowe 27,77
Napoje alkoholowe i wyroby tytoniowe 6,91
Odzież i obuwie 4,21
Użytkowanie mieszkania lub domu i nośniki energii 19,14
Wyposażenie mieszkania i prowadzenie gospodarstwa domowego 5,83
Zdrowie 5,39
Transport 8,88
Łączność 5,00
Rekreacja i kultura 5,78
Edukacja 1,02
Restauracje i hotele 4,56
Inne towary i usługi 5,51

W pierwszej kolejności GUS oblicza, jak zmieniły się ceny w danej kategorii. Następnie na tej podstawie oblicza zagregowany wskaźnik inflacji biorąc pod uwagę system wag z koszyka inflacyjnego. Na przykład, gdy ceny żywności i napojów stanowią 27% koszyka i ceny żywności wzrosną o 10%, to jeśli wszystkie inne ceny pozostaną bez zmian, wskaźnik inflacji wyniesie 2.7%. W związku z tym, że wagi poszczególnych pozycji w koszyku zmieniają się z roku na rok, wpływ poszczególnych pozycji na wskaźnik również się zmienia[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia przeciwdziałania hiperinflacji w Polsce ma dwa szczególne momenty, w których gospodarka kraju znalazła się przez nią na skraju bankructwa. Było to na początku lat 20. XX wieku oraz w latach 1989–1990[10].

W lipcu 2014 r., po raz pierwszy od czasu transformacji systemowej, Główny Urząd Statystyczny odnotował deflację – wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI) spadł o 0,2% licząc rok do roku[11].

Roczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych od roku 1950 w ujęciu procentowym[5]:

Inflacja w Polsce w latach 1950–2020
Inflacja w Polsce w latach 2001–2020
Rok Inflacja
1950 7,5%
1951 9,6%
1952 14,4%
1953 41,9%
1954 -6,3%
1955 -2,4%
1956 -1,0%
1957 5,4%
1958 2,7%
1959 1,1%
1960 1,8%
1961 0,7%
1962 2,5%
1963 0,8%
1964 1,2%
1965 0,9%
1966 1,2%
1967 1,5%
1968 1,6%
1969 1,4%
1970 1,1%
1971 -0,1%
1972 0,0%
1973 2,8%
1974 7,1%
1975 3,0%
1976 4,4%
1977 4,9%
1978 8,1%
1979 7,0%
1980 9,4%
1981 21,2%
1982 100,8%
1983 22,1%
1984 15,0%
1985 15,1%
1986 17,7%
1987 25,2%
1988 60,2%
1989 251,1%
1990 585,8%
1991 70,3%
1992 43,0%
1993 35,3%
1994 32,2%
1995 27,8%
1996 19,9%
1997 14,9%
1998 11,8%
1999 7,3%
2000 10,1%
2001 5,5%
2002 1,9%
2003 0,8%
2004 3,5%
2005 2,1%
2006 1,0%
2007 2,5%
2008 4,2%
2009 3,5%
2010 2,6%
2011 4,3%
2012 3,7%
2013 0,9%
2014 0,0%
2015 −0,9%
2016 −0,6%
2017 2,0%
2018 1,6%
2019 2,3%[12]
2020 3,4%[12]
2021 5,1%[13]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ewa Adach-Stankiewicz, Jacek Białek, Renata Bielak, Anna Bobel, Alina Dominiczak-Astin, Dorota Turek, Bohdan Wyżnikiewicz: Co warto wiedzieć o inflacji. Warszawa: 2019.
  2. Art. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o Narodowym Banku Polskim, Dz. U. z 2013 r., poz 908, z późn. Zmianami, tekst ujednolicony: https://web.archive.org/web/20201020035626/https://www.nbp.pl/akty_prawne/ustawa_o_nbp/ustawa_o_nbp.pdf.
  3. Działalność Narodowego Banku Polskiego. nbp.pl. [dostęp 2014-08-29].
  4. a b c Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w lutym 2021 roku. GUS, 15-03-2021.
  5. a b Roczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych od 1950 roku. stat.gov.pl. [dostęp 2018-04-29].
  6. Półroczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych od 1989 roku. stat.gov.pl. [dostęp 2018-04-29].
  7. Kwartalne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych od 1995 roku. stat.gov.pl. [dostęp 2018-04-29].
  8. Miesięczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych od 1982 roku. stat.gov.pl. [dostęp 2018-04-29].
  9. Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych (pot. inflacja). stat.gov.pl. [dostęp 2014-08-29].
  10. Polska - Wskaźnik cen dóbr konsumpcyjnych (CPI) (r/r), Investing.com Polska [dostęp 2019-09-12] (pol.).
  11. Deflacja w Polsce. Historyczne dane GUS. onet.pl. [dostęp 2014-08-29].
  12. a b Michał Żuławiński: Inflacja w Polsce w grudniu w dół. W całym 2020 r. najwyższa od 8 lat. Bankier.pl. [dostęp 2020-01-16].
  13. Inflacja w Polsce na koniec 2021 r. wzrosła do 8,6%, podał GUS. "Brutalny odczyt cen żywności", 300Gospodarka.pl, 7 stycznia 2022 [dostęp 2022-01-13] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]