Infundibulicybe geotropa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Infundibulicybe geotropa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj Infundibulicybe
Gatunek Infundibulicybe geotropa
Nazwa systematyczna
Infundibulicybe geotropa (Bull.) Harmaja
Ann. bot. fenn. 40(3): 216 (2003)
Młode okazy
Czarcie koło z owocników Infundibulicybe geotropa
Trzon i blaszki starszego owocnika

Infundibulicybe geotropa (Bull.) Harmaja) – gatunek grzybów z rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1792 r. Bulliard nadając mu nazwę Agaricus geotropus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 2003 r. Harri Harmaja, przenosząc go do rodzaju Infundibulicybe[1]. Niektóre synonimy łacińskie[2]:

  • Agaricus geotropus Bull. 1792
  • Agaricus gibbus ß major Fr. 1821
  • Agaricus pileolarius Sowerby 1821
  • Clitocybe geotropa (Bull.) Quél. 1872
  • Clitocybe gilva var. geotropa (Bull. ex DC.) P. Kumm. 1871
  • Omphalia geotropa (Bull.) Quél. 1886
  • Omphalia geotropa (Bull.) Quél. 1886, var. geotropa

Gatunek ten zaliczany był dawniej do rodzaju Clitocybe (lejkówka) jako Clitocybe geotropa (Bull.) Quél. W polskim piśmiennictwie mykologicznym miał nazwy lejkówka okazała lub lejkówka ziemnozwrotna[3]. Według Index Fungorum gatunek ten należy do rodzaju Infundibulicybe.

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

O średnicy 10-25 cm. Brązowoochrowy, w młodych owocnikach początkowo biały, gładki i nagi. Najpierw wypukły z podwiniętymi brzegami i garbkiem na środku. Na starszych owocnikach kapelusz jest lejowaty[4].

Blaszki

Najpierw białe, potem ochrowokremowe, gęste, cienkie, lekko lub wyraźnie zbiegające[4].

Trzon

Wysokość 5-15 cm, grubość 1-4 cm. Cylindryczny, pełny, gładki trochę włóknisty, u podstawy obrośnięty białą filcowatą grzybnią. Jest tej samej barwy co kapelusz. Młode owocniki często mają długi trzon i bardzo mały kapelusz. Dzieje się tak z tego powodu, że początkowo trzon rośnie dużo szybciej niż kapelusz[5].

Miąższ

Biały, ścisły, nie zmienia zabarwienia po przekrojeniu. Smak nieznaczny, zapach niewyraźny[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki prawie kuliste, gładkie, bezbarwne, o średnicy 6-8 × 5-6 µm[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Występowanie tego gatunku opisano w Ameryce Północnej, Europie i Japonii[6]. W Polsce jest nieczęsty[5], w piśmiennictwie naukowym do 2003 r. podano 5 jego stanowisk[3].

Rośnie od sierpnia do listopada w lasach liściastych i na leśnych polanach, zwłaszcza na glebach wapiennych. Występują zazwyczaj w małych grupach lub w tak zwanych czarcich kołach[4].

Znaczenie[edytuj]

Saprotrof[3]. Grzyb jadalny, nadaje się głównie do marynowania w occie. Starych owocników nie należy zbierać, bo są łykowate i bez smaku. Zapach lejkówki mięsistej jest aromatyczny, zawierający składnik przypominający przyprawy kuchenne lub gorzkie migdały[4]. Niektórzy cenią ten aromat, inni go nie tolerują. W Polsce jednak grzyb ten nie jest zbierany do celów spożywczych. Jest rzadki, ponadto może być pomylony z innymi, trującymi gatunkami[5].

Gatunki podobne[edytuj]

Lejkówkę okazałą można pomylić z jadalną Clitocybe candida, lub ze znacznie mniejszą i również jadalną lejkówką żółtobrązową (Clitocybe gibba)[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g Ewald Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, s. 148, ISBN 83-7404-513-2
  5. a b c Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2015-12-16].