Infundibulicybe geotropa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Infundibulicybe geotropa
Infundibulicybe geotropa: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj Infundibulicybe
Gatunek Infundibulicybe geotropa
Nazwa systematyczna
Infundibulicybe geotropa (Bull.) Harmaja
Ann. bot. fenn. 40(3): 216 (2003)
Młode okazy
Czarcie koło z owocników Infundibulicybe geotropa
Trzon i blaszki starszego owocnika

Infundibulicybe geotropa (Bull.) Harmaja) – gatunek grzybów z rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1792 r. Bulliard nadając mu nazwę Agaricus geotropus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 2003 r. Harri Harmaja, przenosząc go do rodzaju Infundibulicybe[1]. Niektóre synonimy łacińskie[2]:

  • Agaricus geotropus Bull. 1792
  • Agaricus gibbus ß major Fr. 1821
  • Agaricus pileolarius Sowerby 1821
  • Clitocybe geotropa (Bull.) Quél. 1872
  • Clitocybe gilva var. geotropa (Bull. ex DC.) P. Kumm. 1871
  • Omphalia geotropa (Bull.) Quél. 1886
  • Omphalia geotropa (Bull.) Quél. 1886, var. geotropa

Gatunek ten zaliczany był dawniej do rodzaju Clitocybe (lejkówka) jako Clitocybe geotropa (Bull.) Quél. W polskim piśmiennictwie mykologicznym miał nazwy lejkówka okazała lub lejkówka ziemnozwrotna[3]. Według Index Fungorum gatunek ten należy do rodzaju Infundibulicybe.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

O średnicy 10-25 cm. Brązowoochrowy, w młodych owocnikach początkowo biały, gładki i nagi. Najpierw wypukły z podwiniętymi brzegami i garbkiem na środku. Na starszych owocnikach kapelusz jest lejowaty[4].

Blaszki

Najpierw białe, potem ochrowokremowe, gęste, cienkie, lekko lub wyraźnie zbiegające[4].

Trzon

Wysokość 5-15 cm, grubość 1-4 cm. Cylindryczny, pełny, gładki trochę włóknisty, u podstawy obrośnięty białą filcowatą grzybnią. Jest tej samej barwy co kapelusz. Młode owocniki często mają długi trzon i bardzo mały kapelusz. Dzieje się tak z tego powodu, że początkowo trzon rośnie dużo szybciej niż kapelusz[5].

Miąższ

Biały, ścisły, nie zmienia zabarwienia po przekrojeniu. Smak nieznaczny, zapach niewyraźny[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki prawie kuliste, gładkie, bezbarwne, o średnicy 6-8 × 5-6 µm[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występowanie tego gatunku opisano w Ameryce Północnej, Europie i Japonii[6]. W Polsce jest nieczęsty[5], w piśmiennictwie naukowym do 2003 r. podano 5 jego stanowisk[3].

Rośnie od sierpnia do listopada w lasach liściastych i na leśnych polanach, zwłaszcza na glebach wapiennych. Występują zazwyczaj w małych grupach lub w tak zwanych czarcich kołach[4].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof[3]. Grzyb jadalny, nadaje się głównie do marynowania w occie. Starych owocników nie należy zbierać, bo są łykowate i bez smaku. Zapach lejkówki mięsistej jest aromatyczny, zawierający składnik przypominający przyprawy kuchenne lub gorzkie migdały[4]. Niektórzy cenią ten aromat, inni go nie tolerują. W Polsce jednak grzyb ten nie jest zbierany do celów spożywczych. Jest rzadki, ponadto może być pomylony z innymi, trującymi gatunkami[5].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Lejkówkę okazałą można pomylić z jadalną Clitocybe candida, lub ze znacznie mniejszą i również jadalną lejkówką żółtobrązową (Clitocybe gibba)[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g Ewald Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, s. 148, ISBN 83-7404-513-2
  5. a b c Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2015-12-16].