Inge Lehmann

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Inge Lehmann
Data i miejsce urodzenia 13 maja 1888
Kopenhaga
Data śmierci 21 lutego 1993
Zawód sejsmolog
Narodowość Dania
Uczelnia Cambridge

Inge Lehmann (ur. 13 maja 1888 w Kopenhadze, zm. 21 lutego 1993), duńska geofizyk, sejsmolog, wykładowca w Royal Society w Londynie. W 1936 odkryła jądro wewnętrzne Ziemi na podstawie rozchodzenia się fal sejsmicznych z trzęsienia ziemi w południowej części Oceanu Spokojnego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Inge Lehmann urodziła się i wychowała w Østerbro, część Kopenhagi, jako córka eksperymentalnego psychologa Alfreda Lehmanna (1858-1921). Uzyskała edukację szkolną w liceum pedagogicznym prowadzonym przez Hannę Adler, (ciotkę Nielsa Bohra). Według Lehmann, jej ojciec i Hanna Adler były dwiema osobami mającymi najbardziej znaczący wpływ na jej rozwój intelektualnej. Po zakończeniu szkoły, studiowała, z pewnymi przerwami ze względu na zły stan zdrowia, matematykę na uniwersytetach w Kopenhadze i Cambridge. Po kilku latach pracy w działalności ubezpieczeniowej została asystentką geodety Nielsa Erika Nörlunda, który przypisał jej zadania utworzenia sejsmologicznych obserwatoriów w Danii i Grenlandii. Na początku jej zainteresowanie sejsmologią sięgało do tego czasu. W 1928 roku zdała egzamin geodezji i przyjęła stanowisko geodety stanu i została szefem departamentu sejsmologii na Geodetical Instytut w Danii, która była kierowana przez Nørlunda.

W dokumencie o nietypowym tytule P', przedstawiła własną interpretację fal sejsmicznych typu P i wykazała, że Ziemia ma rdzeń - jądro wewnętrzne[1]. Interpretacja ta została przyjęta w ciągu dwóch do trzech lat przez innych sejsmologów: Beno Gutenberga, Charlesa Francisa Richtera i Harolda Jeffreysa. II wojna światowa i okupacja Danii dokonana przez wojska niemieckie utrudnia Lehmann wykonywanie dalszych prac naukowych.

W ostatnich latach do jej emerytury w 1953 roku stosunki między nią a innymi członkami społeczności Geodetical Instytutu pogorszyły się, prawdopodobnie dlatego, że częściowo miała mało cierpliwości do swych kolegów. Po 1953 r., Inge Lehmann przeniosła się do USA na kilka lat i współpracowała z Maurice Ewingiem i Frankiem Prasa. Swymi badaniami prowadziła dochodzenia do skorupy ziemskiej i górnego płaszcza. Podczas tych prac odkryto tzw. nieciągłości sejsmiczne, które leżały na głębokości pomiędzy 190 i 250 km i zostały określone jako "nieciągłość Lehmann" na cześć swojego odkrywcy.

Uzyskała wiele wyróżnień za jej wybitne osiągnięcia naukowe, m.in. Harry Oscar Wood Award (1960), Medal Emila Wiecherta (1964), Złoty Medal na duński Royal Society of Science and Letters (1965), w Tagea Brandt Rejselegat (1938 i 1967), członek Royal Society (1969), Medal Williama Bowie (1971, jako pierwsza kobieta), oraz Medal z sejsmologicznych Society of America (1977).

Ponadto, została odznaczona grzecznościowym doktoratem z Columbia University w Nowym Jorku, w 1964 r. i na uniwersytecie w Kopenhadze w 1968 r., jak również liczne grzecznościowe członkostwa. W Aventura, na Florydzie istnieje most nazwany na jej część.

W 1997 r. American Geophysical Union ustanowiła Medal Inge Lehmann dla uczczenia "wybitnego wkładu do zrozumienia struktury, składu i dynamiki płaszcza i rdzenia Ziemi."

Przypisy

  1. Edmond A. Mathez: Inge Lehmann: Discoverer of the Earth's Inner Core (ang.). American Museum of Natural History. [dostęp 2010-11-28].

Ważne publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Publikacje Centralnego Biura Sejsmologii Międzynarodowej A14 (3), S.87-115

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia PWN