Inny świat (wspomnienia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inny świat. Zapiski sowieckie
Autor Gustaw Herling-Grudziński
Tematyka literatura obozowa
Typ utworu wspomnienia
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Anglia
Język angielski
Data wydania 1951

Inny świat. Zapiski sowieckie – wspomnienia Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, pisane w latach 1949–1950, opublikowane po raz pierwszy w przekładzie angielskim w 1951 roku (pt. A World Apart: a Memoir of the Gulag), a następnie po raz pierwszy po polsku w 1953 w Londynie (w Polsce książka została wydana po raz pierwszy w 1988 roku). Utwór należy do kręgu literatury obozowej, stanowiąc literackie opracowanie wspomnień autora z jego uwięzienia w gułagu w Jercewie pod Archangielskiem w latach 1940–1942.

Nawiązania do Dostojewskiego[edytuj]

Inny świat zawiera szereg nawiązań do powieści Wspomnienia z domu umarłych Fiodora Dostojewskiego. Odwołania stanowią już sam tytuł oraz poprzedzające utwór motto z Dostojewskiego: Tu otwierał się inny, odrębny świat do niczego niepodobny; tu panowały inne odrębne prawa, inne obyczaje, inne nawyki i odruchy[1]. Podobna jest również konstrukcja utworów – oba podzielone są na dwie części, mają podobną liczbę rozdziałów (22 u Dostojewskiego, 23 z epilogiem u Herlinga-Grudzińskiego). Powtarzają się w nich niektóre motywy (m.in. szpitala, przedstawienia teatralnego wystawianego przez więźniów dla więźniów, nieudanej ucieczki, dnia wolnego i świąt), podobna jest także technika tworzenia rozbudowanych portretów współwięźniów. Zasadniczą różnicą kompozycyjną jest osoba narratora i bohatera: Wspomnienia z domu umarłych oparte są na motywie rękopisu odnalezionego – narrator odczytuje zapiski zmarłego katorżnika Aleksandra Pietrowicza Gorianczykowa; w Innym świecie natomiast narrator jest tożsamy z bohaterem[2].

Inny świat nawiązuje do powieści Dostojewskiego także w warstwie fabularnej – bohater czyta Wspomnienia z domu umarłych (występujące u Herlinga-Grudzińskiego pt. Zapiski z martwego domu) i rozmyśla na ich temat. Tytuł utworu służy do zatytułowania jednego z rozdziałów, rosyjska powieść odgrywa istotną rolę w życiu jednej z postaci – Natalii Lwowny.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Stabro 1997 ↓, s. 17.
  2. Stabro 1997 ↓, s. 18-19.

Bibliografia[edytuj]

  • Gustaw Herling-Grudziński – "Inny świat. Fenomenologia cierpienia". W: Stanisław Stabro: Lektury polonistyczne. Literatura współczesna. Tom I. Kraków: Universitas, 1997. ISBN 83-7052-448-6.

Linki zewnętrzne[edytuj]