Interregio

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z InterRegio)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Interregio (ozn. w rozkładach jazdy IR) – kategoria pociągów o ograniczonej liczbie postojów handlowych (w stosunku do lokalnych pociągów osobowych), uruchamiana przez niektóre koleje europejskie.

W Polsce jedyne pociągi tej kategorii kursują według stanu na październik 2017 r. w relacji Warszawa WschodniaŁódź Fabryczna i są uruchamiane przez Przewozy Regionalne na zlecenie samorządu łódzkiego.

Pociągi Interregio
Elektryczny zespół trakcyjny ED72 w malaturze Interregio przewoźnika Przewozy Regionalne.
Pociąg Interregio SwissExpress kolei szwajcarskich.
Pociąg kategorii Interregio kolei luksemburskich.
Wagony w malowaniu Interregio kolei niemieckich w 1993 roku.


Polska[edytuj | edytuj kod]

Synteza[edytuj | edytuj kod]

Pierwszymi pociągami Interregio na polskiej sieci kolejowej były międzynarodowe pociągi Deutsche Bahn relacji DreznoWrocław, obecne po raz ostatni w rozkładzie jazdy 2003/2004, obsługiwane klasycznym składem lokomotywy i składu wagonów[1].

Jednostki ED72 zaprojektowane dla polskich pociągów Interregio
Pojazd ED72 w kolorystyce fabrycznej
Wnętrze klasy 1 w ED72
Wnętrze klasy 2 w ED72

Krajowe pociągi Interregio Polskie Koleje Państwowe wprowadziły w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, stosując tę markę zarówno dla wybranych pociągów pospiesznych i przyspieszonych pociągów osobowych[2] Pociągi Interregio obsługiwano przystosowanymi do ruchu dalekobieżnego elektrycznymi zespołami trakcyjnymi serii EN57 i EN71, a następnie zaprojektowanymi specjalnie dla tej kategorii pociągów zespołami trakcyjnymi ED72[2][3].

W ramach restrukturyzacji PKP dyktowanej transformacją systemową i gospodarczą kraju, a w konsekwencji komercjalizacją istniejących przedsiębiorstw państwowych, wyodrębniono w 2001 roku z PKP spółki infrastrukturalne i przewozowe, m.in. PKP Intercity dla prowadzenia pociągów kwalifikowanych i PKP Przewozy Regionalne dla obsługi pociągów osobowych i pospiesznych, jednocześnie tworząc grupę kapitałową PKP. Przyjętymi później regulacjami ustawowymi podzielono odpowiedzialność za organizację poszczególnych połączeń objętych dotacją, pozostawiając organizację połączeń kwalifikowanych i międzywojewódzkich ministerstwu odpowiedzialnemu za transport i powierzając organizację połączeń osobowych samorządom wojewódzkim.

Bezpośrednio po reformie z 2001 roku stopniowo zastąpiono pociągi Interregio pospiesznymi[2].

Oprócz realizacji połączeń zleconych i dotowanych przez organizatora, przewoźnicy mogli uruchamiać na własne ryzyko pociągi komercyjne nieobjęte dofinansowaniem. Na tej podstawie w 2002 i 2003 roku PKP Przewozy Regionalne uzupełniły przejętą po PKP sieć pociągów pospiesznych o nowe kursy, mogące być dla podróżnych alternatywą wobec korzystania z pociągów kwalifikowanych (tańsza taryfa pospieszna, podobne godziny kursowania i relacje) w ciągach komunikacyjnych Warszawa – PoznańSzczecin / Zielona Góra oraz Warszawa – GdyniaKołobrzeg[4]. Pod koniec roku 2004 decyzją organizatora przewozów dalekobieżnych (Ministerstwo Infrastruktury) spółka PKP Intercity przejęła dochodowe pociągi pospieszne od PKP Przewozy Regionalne i uruchomiła ich odpowiedniki pod nową marką Interregio (skrót IRN), przemianowaną następnie na Tanie Linie Kolejowe[4].

Przez rok 2007, podczas publicznej debaty nad przyszłością połączeń dalekobieżnych i międzywojewódzkich, komunikowano w mediach zamiar utworzenia w ramach grupy PKP nowej spółki PKP Interregio, która miałaby przejąć obsługę takich pociągów[4]. Ostatecznie jednak, odgórną decyzją sformułowaną w przyjętej przez państwo strategii rozwoju transportu kolejowego, wszystkie pociągi pospieszne wraz z pracownikami i majątkiem niezbędnym do jej obsługi (w tym: parkiem wagonowym, lokomotywami oraz nowozakupionymi jednostkami elektrycznymi ED74) włączono w grudniu 2008 roku w struktury PKP Intercity. Równolegle, wyłączono Przewozy Regionalne z grupy PKP, przekazując spółkę w posiadanie marszałkom szesnastu województw[4].

Interregio
Pociąg IR Wrocław-Świnoujście
Pociąg IR Warszawa-Łódź

W marcu 2009 roku władze pozbawionej pociągów pospiesznych spółki Przewozy Regionalne uruchomiły pod marką Interregio pierwsze komercyjne, przyspieszone pociągi osobowe objęte taryfą specjalną, w kolejnych latach rozwijając sieć na kształt utraconych pociągów pospiesznych[5]. Posunięcie spółki było krytykowane przez władze państwowe i PKP Intercity oraz oceniane publicznie jako element nieuczciwej konkurencji na rynku kolejowym[5]. Wątpliwości zarządcy infrastruktury torowej PKP Polskie Linie Kolejowe wzbudziło uruchamianie pociągów komercyjnych PR przy jednoczesnych zaległościach w opłatach za dostęp do torów, co poskutkowało przejściowym zablokowaniem kursowania Interregio przez kilka dni 2010 roku[5]. Wprowadzony przez PKP PLK wraz z wejściem w życie rozkładu jazdy 2013 zakaz wjazdu na Centralną Magistralę Kolejową pociągów, które nie są w stanie osiągać prędkości większej niż 120 uniemożliwiło Przewozom Regionalnym obsługę najbardziej rentownych pociągów IR posiadanymi elektrycznymi zespołami trakcyjnymi. Zakaz wymusił na spółce wynajęcie lokomotyw i formowanie składów wagonowych dla relacji Warszawa – Kraków[5]. Ocenia się, że zmiana obsługi trakcyjnej oraz odstąpienie od koncepcji marketingowej produktu polegającej na uruchamianiu pociągów wyłącznie w uczęszczanych relacjach z czasem przejazdu konkurencyjnym dla transportu drogowego doprowadziły do utraty rentowności komercyjnych pociągów IR[5].

Niektóre pociągi Interregio z czasem zyskały z czasem (w całości lub częściowo) dofinansowanie. W rozkładzie jazdy 2011/2012 pociągi Interregio Jelenia GóraRzeszów (IR Galicja) kursowały w granicach województwa dolnośląskiego do stacji Wrocław Główny jako pociągi osobowe REGIO, dotowane przez samorząd dolnośląski[1]. Marszałek łódzki objął dotacją pociągi IR WarszawaŁódź, a ministerstwo odpowiedzialne za transport pociągi transgraniczne z Ełku oraz Małkini do Grodna[2].

Kolejny zarząd Przewozów Regionalnych podjął w 2015 roku decyzję o zlikwidowaniu sieci komercyjnych Interregio[6][2]. 30 września 2015 r., w obliczu groźby upadłości przewoźnika, 50% + 1 udział w Przewozach Regionalnych objęła państwowa Agencja Rozwoju Przemysłu, w zamian za środki finansowe na oddłużenie i odnowę taboru[6][2]. Jednocześnie, likwidacji uległy wszystkie komercyjne pociągi Interregio, co – według władz Spółki – było konieczne dla uzyskania pomocy publicznej[6][2].

W miejsce części zlikwidowanych IR spółka PKP Intercity uruchomiła pociągi TLK[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Niemieckie pociągi Interregio kursujące do Polski[edytuj | edytuj kod]

Pierwszymi pociągami Interregio na sieci kolejowej PKP były pociągi kolei niemieckich relacji Drezno – Wrocław kursujące od roku 1993[7], obecne po raz ostatni w rozkładzie jazdy 2003/2004[8]. Były to jednocześnie jedne z ostatnich pociągów Interregio wygaszanej kategorii pociągów spółki DB Fernverkehr[4].

Pociągi Interregio Polskich Kolei Państwowych (przed 2001 r.)[edytuj | edytuj kod]

Marka połączeń Interregio została wprowadzona dla pociągów krajowych w Polsce przez Polskie Koleje Państwowe na początku lat 90. XX w[2].

Pierwszymi połączeniami IR były pociągi Kraków – Zakopane, Kraków – Katowice i Gdynia – Elbląg[2]. Pod marką uruchamiano zarówno pociągi pospieszne, jak i przyspieszone pociągi osobowe[2]. Pierwotnie pociągi obsługiwano elektrycznymi zespołami trakcyjnymi serii EN57 i EN71, później natomiast skonstruowanymi specjalnie do obsługi tych pociągów zespołami serii ED72[2]. Po wydzieleniu z PKP spółek przewozowych w 2001 roku, dotychczasowe Interregio zastąpiły pociągi pospieszne spółki PKP Przewozy Regionalne[2].

Pociągi Interregion spółki PKP Intercity (2004)[edytuj | edytuj kod]

W 2002 i 2003 roku PKP Przewozy Regionalne uzupełniały przejętą po PKP sieć pociągów pospiesznych o nowe kursy, mogące być dla podróżnych alternatywą wobec korzystania z pociągów kwalifikowanych (tańsza taryfa pospieszna, podobne godziny kursowania i relacje)[4]. Nowe pociągi pospieszne były uruchamiane w ciągach komunikacyjnych Warszawa – PoznańSzczecin / Zielona Góra oraz Warszawa – GdyniaKołobrzeg[4].

Ministerstwo Infrastruktury oraz PKP SA zdecydowały, że pociągi dalekobieżne nie mogą być uruchamiane przez spółkę należącą do samorządów wojewódzkich[4].

Pod koniec roku 2004 decyzją organizatora przewozów dalekobieżnych (Ministerstwo Infrastruktury) spółka PKP Intercity przejęła dochodowe pociągi pospieszne od PKP Przewozy Regionalne i uruchomiła ich odpowiedniki pod nową marką Interregion (skrót IRN), przemianowaną następnie na Tanie Linie Kolejowe[4].

Sieć Interregio spółki Przewozy Regionalne (2009-2015)[edytuj | edytuj kod]

Logo Interregio
Logotyp Interregio używany do 14 grudnia 2013 roku
Schemat połączeń Interregio oraz Interregio bus (stan na dzień 15 XII 2013)
Wagon pierwszej klasy w malowaniu Interregio na stacji Poznań Główny
Oferta[edytuj | edytuj kod]

Marka Interregio posłużyła spółce Przewozy Regionalne jako nazwa dla sieci uruchamianych komercyjnie (tj. bez żadnych dotacji) pociągów osobowych o ograniczonej liczbie postojów, objętych taryfą specjalną. W przekazie marketingowym stosowano zapis marki w formie Interregio. Pociągi posiadały na rozkładach jazdy oznaczenie IR. W sieciowym rozkładzie jazdy kursy IR były oznaczone najpierw kolorem niebieskim, a następnie czerwonym.

Pociągi Interregio charakterem przewozów (ograniczona liczba postojów), wykorzystywanym taborem i trasami przypominały dawną sieć pociągów pospiesznych, przekazanych odgórnie w połowie 2008 roku wraz z Oddziałem Przewozów Międzywojewódzkich w struktury PKP Intercity.

Według relacji medialnych, uruchomienie pociągów IR było uznawane za konkurencyjne w stosunku do działalności PKP Intercity w segmencie połączeń pospiesznych.

Pierwszy pociąg kategorii Interregio kursował od 1 marca 2009 roku w relacji Warszawa – Białystok[9]. Początkowo pociągi IR kursowały jedynie w dni wolne, a później już codziennie[9]. Pod koniec 2009 roku PR uruchamiały 46 pociągów IR dziennie[9]. Pociągi kursowały m.in. do Krakowa, Olsztyna, Bydgoszczy, Łodzi, Wrocławia, Rzeszowa, Przemyśla, Poznania, Szczecina i Trójmiasta[9].

Wraz z wprowadzeniem rocznego rozkładu jazdy 2009/2010 spółka Przewozy Regionalne nadała pociągom IR nazwy, które uprzednio nosiły pociągi pospieszne PKP Intercity przed włączeniem ich w portfolio marki Tanie Linie Kolejowe.

4 maja 2010 roku PKP Polskie Linie Kolejowe zapowiedziały zablokowanie wyjazdu pociągów na swoją sieć z powodu zaległości finansowych przewoźnika wobec zarządcy infrastruktury. Decyzja ta spotkała się z protestami pasażerów[10]. Ostatecznie w dniu 4 maja 2010 nie wyjechało na trasy 48 pociągów. Od 5 maja ponownie kursowały 2 pociągi Interregio dotowane przez marszałków województw. Pomiędzy 14 maja a 17 maja wszystkie pociągi IR wróciły chwilowo na trasy, natomiast na 1 czerwca 2010 zapowiedziano ostateczny powrót do dotychczasowego rozkładu[11]. 1 i 2 czerwca 2010 wszystkie pociągi Interregio kursujące przed 4 maja 2010 wróciły na trasy.

Po wprowadzeniu nowego rozkładu jazdy 15 grudnia 2013 roku wszystkie dotychczasowe pociągi Regioekspres kursujące w relacjach krajowych (wcześniej wyodrębnione z IR) zmieniły kategorię na Interregio[12]. Pod koniec 2014 roku w rozkładzie jazdy Przewozów Regionalnych widniało ok. 60 pociągów tej kategorii.

Likwidacja sieci Interregio[edytuj | edytuj kod]

Od 1 września 2015 zlikwidowano wszystkie komercyjne (uruchamiane bez dotacji) pociągi Interregio. Pozostały jedynie dotowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego pociągi łączące Łódź z Warszawą. Dotowane przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju pociągi IR z Małkini i Ełku do Grodna (i z powrotem) kursowały do 12 grudnia 2015[13][14][15].

Część zlikwidowanych pociągów IR została zastąpiona przez pociągi TLK uruchamiane przez PKP Intercity[16].


Wyniki finansowe i przewozowe[edytuj | edytuj kod]

W lipcu 2010 roku Przewozy Regionalne dokonały podsumowania działalności pociągów Interregio, informując, że przyniosły one w czerwcu tego roku 9,1 mln zł przychodów ze sprzedaży biletów wobec 1,8 mln zł w czerwcu poprzedniego roku[17].

W marcu 2011 roku prezes Małgorzata Kuczewska-Łaska poinformowała że pociągi Interregio przewiozły w 2010 roku 18 mln pasażerów. Przychody z biletów wyniosły 130 mln zł, a koszty zmienne uruchomienia pociągów 80 mln zł[18].

W styczniu 2011 pociągi Interregio przewiozły o 70% więcej pasażerów niż w analogicznym okresie roku poprzedniego[18].

W 2014 r. PR straciły na pociągach Interregio 32 mln zł, na 2015 r. przewiduje się stratę 24 mln zł[19]. Dla porównania, strata ogółem spółki za 2014 r. wyniosła 5,5 mln zł[19].

Pociągi Interregio Warszawa – Łódź (od 2015)[edytuj | edytuj kod]

Niektóre pociągi Interregio zyskały z czasem (w całości lub częściowo) dofinansowanie. Marszałek łódzki objął dotacją pociągi IR WarszawaŁódź, a ministerstwo odpowiedzialne za transport pociągi transgraniczne z Ełku oraz Małkinii do Grodna[2]. Pociągi IR Warszawa – Łódź zostały z tego względu utrzymane po likwidacji sieci połączeń Interregio[2]. Według stanu na październik 2017 roku, są to jedyne pociągi kategorii Interregio w Polsce.

Niemcy[edytuj | edytuj kod]

Przed 1998 rokiem koleje Deutsche Bahn uruchamiały codziennie blisko 400 pociągów pospiesznych pod marką Interregio[4]. W roku 1999 pociągi pospieszne i kwalifikowane przekazano do spółki DB Reise&Touristik, przemianowanej później na DB Fernverkehr[4]. Wówczas rozpoczęto ograniczanie oferty Interregio, miejscami likwidując połączenia dalekobieżne, a miejscami rozwijając sieć połączeń kwalifikowanych[4]. W 2004 roku uruchamiano tylko siedem par Interregio w dwóch relacjach: BerlinChemnitz oraz Drezno – Wrocław[4]. Kategorię pociągów Interregio zlikwidowano 27 maja 2006 roku, likwidując w ten sposób segment połączeń pospiesznych w Deutsche Bahn[4].

Interregio w innych krajach[edytuj | edytuj kod]

Oprócz Polski i Niemiec, połączenia pod marką Interregio funkcjonowały, bądź funkcjonują nadal, w: Belgii, Danii, Szwajcarii i na Węgrzech[a].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. informacja zawarta w angielskiej Wikipedii na dzień 3 października 2017 r.

Przypisy

  1. a b Przewozy Regionalne: Sieciowy rozkład jazdy pociągów ważny od 11 grudnia 2011 do 8 grudnia 2012. Warszawa: Przewozy Regionalne, 2011, s. 269-270 .
  2. a b c d e f g h i j k l m n o Dariusz Kalinowski. Ograniczenie eksploatacji InterRegio. . 10/2015, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  3. Paweł Terczyński. Elektryczny zespół trakcyjny ED72. „Świat Kolei”. 8/2001, s. 37. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  4. a b c d e f g h i j k l m n Karol Trammer. Skok na pospieszne. „Z Biegiem Szyn”, s. 6-7, maj-czerwiec 2008. Karol Trammer. ISSN 1896-4079 (pol.). 
  5. a b c d e Karol Trammer. Koniec InterRegio. „Z Biegiem Szyn”, s. 4-7, wrzesień-październik 2015. Karol Trammer. ISSN 1896-4079 (pol.). 
  6. a b c ARP objęła większościowy pakiet udziałów w Przewozach Regionalnych. rynek-kolejowy.pl, 2015-09-30. [dostęp 2015-09-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-30)].
  7. Marcin Torz: Z Wrocławia pociągiem do Drezna (pol.). gazetawroclawska.pl, 2009-02-25. [dostęp 2014-07-23].
  8. PKP Przewozy Regionalne: Sieciowy rozkład jazdy pociągów ważny od 14 grudnia 2003 do 11 grudnia 2004. Warszawa: PKP Przewozy Regionalne, 2003, s. 274-275 ; 280-281.
  9. a b c d Przewozy Regionalne Raport Roczny 2009.
  10. Co dalej z InterRegio? Pasażerowie będą protestować. wyborcza.biz, 2010-05-03.
  11. Pociągi InterRegio wracają na tory – TVP.INFO.
  12. Wprost: Przewozy Regionalne otwierają nowe połączenia. Autobusowe. (pol.). 2013-12-16 14:27. [dostęp 29 lipca 2014].
  13. Ostatni dzień z InteRegio. inforail.pl, 2015-08-31. [dostęp 2015-09-15].
  14. Zmiany w ofercie Przewozów Regionalnych. przewozyregionalne.pl, 2015-09-11. [dostęp 2015-09-15].
  15. Przewozy Regionalne zawieszają połączenia. Zamykają Polakom ze Wschodu drogę do Polski. przewozyregionalne.pl, 2015-10-16. [dostęp 2017-01-15].
  16. TLK za IR, IC za TLK. inforail.pl, 2015-08-26. [dostęp 2015-09-15].
  17. Jakie przychody z interREGIO?
  18. a b PR liczą na pasażerów PKP Intercity.
  19. a b Mariusz Piotrowski Koniec pociągów InterRegio. Przewozy Regionalne nie chcą do nich dopłacać.