Inulina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Inulina
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Identyfikacja
Numer CAS 9005-80-5
PubChem 24763
DrugBank DB00638
Klasyfikacja medyczna
ATC V04CH01

Inulina (łac. inulinum) – polisacharyd[1] zbudowany z około 30–35 cząsteczek monocukrów połączonych wiązaniami β-2,1-glikozydowymi w nierozgałęziony łańcuch. Łańcuch ten, zbudowany z reszt β-D-fruktofuranozy, zawiera jedną terminalnie umieszczoną cząsteczkę D-glukozy (na końcu redukującym) oraz drugą, w środku łańcucha, połączoną wiązaniem 1,3-glikozydowym[2]. Masa cząsteczkowa inuliny to ok. 5000 Da. Należy do fruktanów, jest prebiotykiem[3].

Człowiek nie trawi inuliny[4]. Jej rozkładu dokonują bakterie w okrężnicy[4]. Spożywanie dużych ilości inuliny (ponad 20 - 30 g/ doba) może powodować wzdęcie, ból brzucha, w skrajnym przypadku biegunkę[5].

Właściwości fizyczne i chemiczne[edytuj | edytuj kod]

Jest białym proszkiem o łagodnym słodkim smaku[6], w konsystencji przypomina skrobię (nazywano ją „skrobią georginiową”).

Inulina jest rozpuszczalna w ciepłej wodzie, nie rozpuszcza się w etanolu[7]. Nie daje zabarwienia z jodem, wytrąca się z roztworu w niskich temperaturach (0 °C), co ułatwia jej otrzymywanie. Roztwory wodne inuliny skręcają płaszczyznę światła spolaryzowanego w lewo. Inulina w przeciwieństwie do skrobi ma wyraźnie zaznaczoną siłę redukcyjną; pod działaniem kwasów lub enzymu inulinazy zostaje rozłożona całkowicie do fruktozy[8].

Występowanie i rola biologiczna[edytuj | edytuj kod]

Jest materiałem zapasowym, gromadzonym w wakuolach[9].

Rośliny wytwarzające inulinę to:

W mniejszych ilościach występuje w wielu roślinach jednoliściennych, np. w niektórych trawach – w rozłogach perzu.

W roślinach inulina magazynowana jest przede wszystkim w bulwach, kłączach i dolnych częściach łodyg oraz w mniejszych ilościach w liściach. Średnia zawartość inuliny w surowcach roślinnych:

  • korzenie Silphium trifoliatum – 38%
  • korzenie mniszka lekarskiego – 34%
  • korzenie cykorii – 44%
  • korzenie omanu – 34%
  • kłącza słonecznika bulwiastego – 52%[10].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • prebiotyk – stymuluje wzrost korzystnej mikroflory przewodu pokarmowego (Bifidobacterium), powoduje obniżenie poziomu cholesterolu i lipidów w surowicy krwi, usprawnia pracę przewodu pokarmowego zapobiegając zaparciom, redukuje toksyczne metabolity, poprawia wchłanianie wapnia z układu pokarmowego[6][12]
  • w lecznictwie/dietetyce (preparaty wspomagające odchudzanie)[6]
  • wykazuje działanie przeciwcukrzycowe[12]
  • wykazuje działanie przeciwmiażdżycowe - obniża poziom cholesterolu we krwi[12]
  • dodatek do żywności w jogurtach, serkach, deserach mlecznych, piankach, lodach, margarynach, czekoladach[3]
  • w technologii żywności stosowana jako środek zastępujący tłuszcz w produktach cukierniczych (produkcja lukrów, beztłuszczowych dekoracji na produktach)
  • może obniżać ryzyko raka jelita grubego[13]
  • wpływa na wzrost przyswajalności mikro- i makroelementów[14]
  • w diagnostyce chorób nerek (określanie szybkości filtracji w kłębuszkach nerkowych)[potrzebny przypis]
  • wykorzystywana jest do produkcji syropu wysokofruktozowego

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa „inulina” wywodzi się od łacińskiego słowa Inula, oznaczającego rodzaj roślin, w których stwierdzono ją po raz pierwszy. Termin ten wprowadził Thomson w 1811 roku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Harper’s illustrated biochemistry. New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill, 2003, s. 109. ISBN 0-07-138901-6.
  2. Davies D D., Giovanelli J., ap Rees T., 1969, Biochemia roślin, Warszawa, PWRiL, 145.
  3. a b Bartosz Kulczyński, Anna Gramza-Michałowska, Health benefits of inulin-type fructans, „Medycyna Rodzinna”, 22 kwietnia 2016 [dostęp 2019-10-16] (pol.).
  4. a b Inulina z cykorii | Kolagen NCN Polska [dostęp 2019-10-16] (pol.).
  5. Inulina :: Biotechnologia: e-biotechnologia.pl :: Biotechnologiczny Portal Internetowy-aktualności, artykuły, laboratorium, studia biotechnologiczne., www.e-biotechnologia.pl [dostęp 2019-11-04].
  6. a b c Inulina - prebiotyk dobry na wszystko, Sante, 18 października 2016 [dostęp 2019-10-16] (pol.).
  7. Broda B. Zarys botaniki farmaceutycznej. PZWL, Warszawa, 1986.
  8. Nowotny F., Samotus B., 1965, Biochemia ogólna, Warszawa, PWRiL, 93-94.
  9. Kopcewicz J., Lewak S., 2002, Fizjologia roślin, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 42.
  10. a b Kowalski R., Wierciński J., 2004, Annales UMCS, Sec. E. 59, 1, 189-195.
  11. Guiraud J. P., Galzy P., 1989. Inulin conversion by yeast. In „Yeast. Biotechnology and Biocatalysis” (H. Veachtert, R. De Mot red.). New York, Marcel Dekker Inc. 255-297.
  12. a b c Anna Nowak i inni, Inulina – cenny składnik żywieniowy, „2012, 58, 1, 62–65”, ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE, 2012.
  13. Pituch A, Albrecht P. Pediatria Współczesna Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka, 2012, tom 4;4, 147-149.
  14. Inulina - prebiotyk o niesamowitych właściwościach, Dzieci są ważne, 2 lipca 2017 [dostęp 2019-10-16] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pałczyński A., Podbielkowski Z., Polakowski B., Botanika, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994.
  • Broda Bolesław, Zarys Botaniki Farmaceutycznej.

Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.