Irit Amiel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Irit Amiel
Irit Amiel, Londyn 2013.jpg
Irit Amiel (2013)
Data i miejsce urodzenia 5 maja 1931 Częstochowa
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła Osmaleni

Irit Amiel, pierwotnie Irena Librowicz (ur. 5 maja 1931 w Częstochowie) – izraelska poetka, pisarka i tłumaczka polskiego pochodzenia, dwukrotnie nominowana do Nagrody Literackiej „Nike”.

Życiorys[edytuj]

Urodziła się w Częstochowie w spolonizowanej rodzinie żydowskiej[1], jako córka Leona Librowicza i Jentli z domu Hasenfeld. Jej przodkowie po kądzieli (ze strony matki) przybyli do Polski ok. 400 lat temu z terenów niemieckich, a po mieczu (ze strony ojca) wcześniej, prawdopodobnie z Portugalii. Podczas II wojny światowej przebywała w częstochowskim getcie, z którego udało jej się wydostać i dzięki aryjskim dokumentom i pomocy Polaków doczekała końca wojny. Jej rodzice i najbliższa rodzina zginęła w Treblince. Po wojnie, za namową Icchaka Cukiermana przyłączyła się do organizacji Bricha i w 1947 nielegalnie wraz z grupą młodzieży przedostała się do Palestyny. Początkowo mieszkała w kibucu, a obecnie w Tel Awiwie. Ma sześcioro wnuków.

Twórczość[edytuj]

Zadebiutowała w 1994 tomem wierszy w języku hebrajskim pt. Egzamin z Zagłady, które w tym samym roku ukazały się także w języku polskim. W latach 1995 i 1998 wydała kolejne wiersze. W Polsce ukazały się jej trzy tomiki poetyckie: Egzamin z Zagłady (1994, 1998) Nie zdążyłam (1998) oraz Wdychać głęboko (2002), w których porusza problem Holocaustu. Zagładzie poświęcony jest jej zbiór opowiadań Osmaleni (1999), który w 2000 roku nominowano do Nagrody Literackiej Nike[2]. W 2008 ukazał się kolejny tom prozy Amiel Podwójny krajobraz (również nominowany do Nagrody Literackiej „Nike”[3]).

Utwory Irit Amiel drukowano m.in. w: „Midraszu”, „Słowie Żydowskim”, „Kresach”, „Czasie Kultury”, paryskiej „Kulturze” i „Zeszytach Literackich”. Z polskiego na hebrajski przetłumaczyła m.in. utwory Marka Hłaski, Henryka Grynberga, Hanny Krall, Wśród przyjaciół i wrogów. Poza gettem w okupowanym Krakowie M. M. Mariańskich (1987), To jest morderstwo Mieczysława Frenkla (1988), Treny L. Rozenzweig (1993), Utwory własne Abrahama Koplowicza (1995) i wiersze Wisławy Szymborskiej. Z hebrajskiego na polski przełożyła wiersze współczesnych poetów izraelskich i wydała je w autorskiej antologii. Jej twórczość była przekładana na języki: angielski, węgierski, włoski, niemiecki.

Publikacje[edytuj]

Tomy poetyckie
Proza
Wydania zagraniczne
  • Mi-Shel atsmi: Shirim Shel Naar Mi-Geto Lodz, Irit Amiel, Abraham Koplowicz, 1994
  • Scorched. A Collection of Short Stories on Survivors, na język angielski przełożyła Riva Rubin, Vallentine Mitchell, Portland, Londyn-Portland, 2006
  • Megperzseltek, na język węgierski przełożył Peter Hermann, Poligraf Kiado, Budapeszt, 2002, ISBN 2002963-8585-57-9
  • Tseruvim, Carmel, Jerozolima, 2002, ​ISBN 965-407-366-8
  • Fratture, Keller Editore, 2010, na język włoski przełożyła Marzena Borejczuk, ​ISBN 978-88-89767
  • Dark Flashes, na język angielski wiersze przełożył Marek Kazmierski, OFF Press, Londyn, 2013, ​ISBN 978-0-9572327-2-3
Przekłady

Przypisy

  1. Maria Lewińska, Przechowane słowa, Instytut Polski, Tel Awiw, 2008, s. 60.
  2. Nagroda Nike 2000. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  3. Nagroda Nike 2009. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  4. Śliwiński Piotr, Trauma i empatia, w: Amiel Irit, Wdychać głęboko, Izabelin 2002, s. 84.
  5. Irit Amiel: Spóźniona/Delayed. Wydawnictwo Austeria, 2016. [dostęp 2016-04-22].
  6. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2017-11-24].
  7. Życie. Tytuł tymczasowy – Remigiusz Grzela, remigiusz-grzela.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj]