Przejdź do zawartości

Irmina Kosmala

Dodaj linki
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Irmina Kosmala
Ilustracja
Irmina Kosmala (2024)
Data i miejsce urodzenia

24 grudnia 1976
Gniezno

Alma Mater

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Dziedzina sztuki

literatura piękna

Ważne dzieła
Odznaczenia
Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Medal Milenium Zjazdu Gnieźnieńskiego
Nagrody
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Irmina Kosmala (ur. 24 grudnia 1976 w Gnieźnie) – polska pisarka, publicystka, dziennikarka, animatorka kultury[1], od 2005 redaktorka naczelna „Kuźni Literackiej”, krytyczka literacka[2] i teatralna[3][4].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Absolwentka studiów magisterskich filologii polskiej w Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (dawniej Wyższa Szkoła Pedagogiczna, wśród wykładowców m.in. prof. UKW dr hab. Marek Kazimierz Siwiec, promotor magisterium prof. Dariusz Tomasz Lebioda) oraz filozofii w Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, promotor magisterium o Fryderyku Nietzsche prof. dr hab. Roman Kubicki[5].

Jest redaktorką naczelną ogólnopolskiego medium literackiego „Kuźnia Literacka” oraz redaktorką działu recenzji ogólnopolskiego pisma kulturalnego „Zeszyty Poetyckie”[6], za krytykę literacką laureatka kolejnego etapu Nagrody Ambasador Nowej Europy[7][8][9], członkini Stowarzyszenia Pisarzy Polskich[10]. W 2026 roku weszła w skład kapituły Nagrody im. Gabrieli Zapolskiej za dramat, którą przyznają redakcje „Kuźni Literackiej”, „LiryDramu” i „Zeszytów Poetyckich”[11].

Twórczość literacka i krytyczna

[edytuj | edytuj kod]
Irmina Kosmala (pierwsza z lewej) razem z Dagmarą Kacperowską i prof. Elżbietą Juszczak w Nowej Synagodze w Ostrowie Wielkopolskim, 4 lipca 2025 (fot. Igor Frender)

Kosmala zadebiutowała w 2020 powieścią Złuda, która spotkała się z pozytywnym odbiorem w środowisku literackim[12][13][14][15][16][17]. W 2024 opublikowała pod redakcją Dawida Junga kolejną powieść pt. Krótka historia nikczemności, ze wstępem filozoficznym prof. Romana Kubickiego[18].

Ważnym elementem jej twórczości jest także krytyka literacka, w szczególności książka Itinerarium, czyli przewodnik dla podróżnych (2023), która została opatrzona wstępem filozoficznym prof. Antoniego Siemianowskiego oraz otrzymała nagrodę Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (laucjację dla Irminy Kosmali napisał dr Wiesław Kot). W obszarze literatury faktu wyróżnia się Dziennik pandemiczny, a jej wkład w literaturę poetycką to m.in. redakcja antologii poezji Antologia poetów gnieźnieńskich oraz udział jako poetki w antologii polsko-ukraińskiej Kto Wam pozwolił tak pięknie żyć, w przekładzie Switłany Bresławskiej i Bogdany Buczkowskiej (Wyd. Stowarzyszenie Pisarzy Polskich)[19].

W 2026 opublikowała zwieńczenie tryptyku Spoina. To pierwsza polska powieść, która wprost podejmuje temat akcji T4 prowadzonej wobec pacjentów szpitala psychiatrycznego „Dziekanka” w okresie II wojny światowej, wpisując ją w szeroki kontekst filozoficzny, etyczny i egzystencjalny. W powieści pojawiają się realne postaci historyczne, jak Kazimierz Filip Wize, Olga Boznańska czy Wiktor Ratka[20][21].

Redakcja i działalność publicystyczna

[edytuj | edytuj kod]

Pełni funkcję redaktor naczelnej „Kuźni Literackiej” – ogólnopolskiego czasopisma poświęconego recenzjom i krytyce literackiej, promującego współczesną literaturę polską. Jest również redaktorką „Zeszytów Poetyckich”, a jako krytyczka i recenzentka współpracuje m.in. z czasopismami „Recogito” i „Latarnia Morska”. Dzięki swojej działalności redaktorskiej, publicystycznej i powieściopisarskiej Kosmala stała się jedną z ważniejszych postaci promujących polską literaturę oraz jedną z istotniejszych autorek literatury psychologicznej[22].

Działalność kulturalna i społeczna

[edytuj | edytuj kod]

Aktywnie uczestniczy w organizacji i prowadzeniu licznych festiwali literackich, takich jak Międzynarodowy Festiwal Festa Fatuorum, Noc Poetów, Festiwal Literacki PreTeksty[23] oraz Literatura do Poznania SPP[24][25]. Jest współautorką gnieźnieńskich dyktand ortograficznych „O złotą stalówkę” oraz inicjatorką comiesięcznych spotkań literackich. W sferze teatralnej działa jako scenarzystka i reżyserka, angażując się m.in. w tworzenie spektakli teatralnych dla szkół. Przykładem jej pracy jest sztuka teatralna oparta na życiu księdza majora Mateusza Zabłockiego, którą wystawił Teatr im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie. Kosmala realizuje także projekty terapeutyczne, takie jak autorska bajkoterapia dla dzieci i dorosłych[26][27].

Biblioteka Literatury Dziecięcej

[edytuj | edytuj kod]

Dotychczas w serii wydawniczej redagowanej przez nią i Dawida Junga[28][29] ukazały się:

Nagrody i wyróżnienia

[edytuj | edytuj kod]

Została nagrodzona m.in.: Nagrodą im. Wojciecha Dolaty[32], Medalem Milenium Zjazdu Gnieźnieńskiego, Nagrodą Kulturalną Miasta Gniezna (2021)[33], Medalem Gaude Mater Polonia (2022). Otrzymała również wiele wyróżnień literackich i pełniła funkcję jurorki w Kapitule Nagrody im. Anny Piskurz, jednego z najważniejszych konkursów literackich dla młodzieży[34].

W 2025 w Teatrze Wielkim w Poznaniu otrzymała za literaturę stypendium Marszałka Województwa Wielkopolskiego[35].

We wrześniu 2025 decyzją Marty Cienkowskiej, Ministry Kultury i Dziedzictwa Narodowego, otrzymała Odznakę honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”[36], jak informowała Biblioteka Analiz: odznaczenie jest wyrazem uznania dla jej wieloletniej działalności twórczej, krytycznej i animacyjnej, a zarazem podkreśleniem znaczenia „Kuźni Literackiej”, ogólnopolskiego czasopisma, które przez dwadzieścia lat swego istnienia stało się jednym z ważniejszych polskich mediów omawiających i recenzujących literaturę europejską[37].

W październiku 2025 r. od prezydenta miasta Gniezna Michała Powałowskiego otrzymała nawiązujący do dziedzictwa historycznego i kulturowego[38] Medal Gnieźnieński, za: wieloletnie zaangażowanie w animację życia kulturalnego, promocję twórczości literackiej wielu pokoleń autorów oraz własny wkład pisarski, przyczyniający się do rozwoju i promocji kulturalnego wizerunku Gniezna[39][40][41].

W październiku 2025 otrzymała Nagrodę Gloria Musicorum od Muzeum Polskich Organów Elektronicznych za: działalność publicystyczną oraz promocję polskiej kultury muzycznej wśród dzieci[42].

W Reducie Banku Polskiego w Warszawie pisarka 6 marca 2026 została wyróżniona prestiżową[43] Nagrodą „Polka XXI wieku” w kategorii kultura za powieść Spoina, książkę uznaną przez kapitułę (przewodnicząca: prof. Jolanta Rzegocka) za dzieło odważne, podejmujące trudne wątki polskiej historii i pamięci zbiorowej[44][45][46]. Nagrodzona powieść Kosmali jest ważnym elementem debaty publicznej[47]. Powieść Spoina została również doceniona za literacką siłę przekazu oraz za umiejętność podejmowania trudnych tematów związanych z historią i doświadczeniem społecznym, które wciąż pozostają żywe w polskiej świadomości, w opinii jurorów książka Kosmali pokazuje, że literatura może być ważnym narzędziem dialogu z przeszłością, nie tylko przypominając wydarzenia historyczne, ale także prowokując do refleksji nad ich współczesnym znaczeniem[48].

W czerwcu 2026 roku została uhonorowana Nagrodą Specjalną za powieść Spoina w ramach Wielkopolskiego i Lubuskiego Konkursu Dziennikarskiego organizowanego przez Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich[49]. Nagrodę przyznano za wieloletnie badania archiwalne i rzetelne udokumentowanie eksterminacji pacjentów gnieźnieńskiego szpitala „Dziekanka” w ramach niemieckiej Akcji T4. Jury wyróżniło autorkę za bezprecedensowe w polskiej prozie połączenie literatury pięknej ze standardami sztuki dziennikarskiej, co pozwoliło na przełamanie społecznego tabu i przywrócenie godności ofiarom[50].

Członkostwo i działalność w organizacjach

[edytuj | edytuj kod]

Jest aktywną członkinią wielu organizacji literackich i kulturalnych, w tym Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich[51], Międzynarodowa Federacja Dziennikarzy IFJ w Brukseli, Stowarzyszenia Konfraternia Teatralna oraz Koła Młodych przy Stowarzyszeniu Pisarzy Polskich w Poznaniu. Zasiada również w Kapitule Nagrody Kulturalnej Miasta Gniezna oraz w Kapitule Nagrody im. Anny Piskurz[52]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Irmina Kosmala – Forum kultury i turystyki – pierwsza debata animatorów kultury i regionalistów.
  2. ↑ Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus.
  3. ↑ Irmina Kosmala, Teatr Fredry.
  4. ↑ Recenzja teatralne.
  5. ↑ Powieści seryjnie filozoficzne, rozmowa z Irminą Kosmalą - Barbara Kowalewska
  6. ↑ Nota biograficzna.
  7. ↑ Irmina Kosmala, nominacje.
  8. ↑ Irmina Kosmala walczy o tytuł Ambasadora Nowej Europy.
  9. ↑ Antologia „Kto wam pozwolił tak pięknie żyć...” Антологія „Хто вам дозволив так чудово жити...”, Stowarzyszenie Pisarzy Polskich, Poznań 2023, s. 100–101.
  10. ↑ Zarząd Główny Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
  11. ↑ e-teatr.pl: Gniezno/Warszawa. Konkurs dramaturgiczny o Nagrodę im. Gabrieli Zapolskiej – zgłoszenia do 30 września
  12. ↑ Irmina Kosmala. Złuda.
  13. ↑ Agnieszka Lange, Kuszenie między słowami, czyli „Złuda” Irminy Kosmali.
  14. ↑ Wydawnictwo Vipart.
  15. ↑ Biblioteka Miasta Gniezna.
  16. ↑ Anna Łozowska-Patynowska – “Złuda” Irminy Kosmali, Między apoteozą świata a ludzką rezygnacją.
  17. ↑ Rafał Wichniewicz, „Złuda” – debiutancka powieść Irminy Kosmali.
  18. ↑ Aleksander Karwowski, Irmina Kosmala: Z „Krótką historią nikczemności” na oceanie literatury.
  19. ↑ Antologia polsko-ukraińska.
  20. ↑ „Spoina” Irminy Kosmali – pierwsza powieść o akcji „T4” i filozofii szaleństwa
  21. ↑ „Spoina” – nowa powieść Irminy Kosmali
  22. ↑ Powieści seryjnie filozoficzne
  23. ↑ Festiwal Literacki TreTexty.
  24. ↑ Literatura do Poznania SPP.
  25. ↑ Festiwal LdP.
  26. ↑ Lailonia - Irmina Kosmala
  27. ↑ Dom - Irmina Kosmala
  28. ↑ Katalog Biblioteki Narodowej w Warszawie
  29. ↑ Spotkanie autorskie z Dagmarą Kacperowską w: Wydawca. Portal Rynku Wydawniczego
  30. ↑ Katalog Biblioteki Narodowej w Warszawie
  31. ↑ Franek z Owczej Góry - Dagmara Kacperowska
  32. ↑ Nagroda SPD.
  33. ↑ Nagroda Kulturalna Miasta Gniezna.
  34. ↑ Nagroda im. Anny Piskurz.
  35. ↑ Marszałkowskie nagrody i stypendia dla ludzi kultury.
  36. ↑ Irmina Kosmala – gnieźnieńska pisarka, z wysokim odznaczeniem za swoją pracę na rzecz kultury.
  37. ↑ Irmina Kosmala uhonorowana przez Ministrę Kultury i Dziedzictwa Narodowego w: „Rynek Książki” (Biblioteka Analiz).
  38. ↑ Medal Gnieźnieński.
  39. ↑ R. Wichniewicz, Sara Powaga i Regina Borkowska laureatkami Królika – Nagrody Kulturalnej Miasta Gniezna.
  40. ↑ TV Gniezno.
  41. ↑ A. Karwowski, Muzyka jest górą! w: „Przemiany na Szlaku Piastowski”.
  42. ↑ Dagmara Kacperowska, Teresa Tomsia i Robert Gonera uhonorowani Nagrodą Literacką Hefajstos.
  43. ↑ Nagrody dla kobiet sukcesu
  44. ↑ Wydawca
  45. ↑ Biblioteka Analiz Rynek Książki
  46. ↑ Przemiany na Szlaku Piastowskim
  47. ↑ Głos Gniezna
  48. ↑ Irmina Kosmala wyróżniona w konkursie „Polka XXI wieku”
  49. ↑ Znamy zwycięzców Wielkopolskiego i Lubuskiego Konkursu Dziennikarskiego SDP
  50. ↑ Irmina Kosmala z Nagrodą Specjalną za powieść „Spoina”
  51. ↑ SDP Irmina Kosmala – Delegat Zjazdów.
  52. ↑ Irmina Kosmala – jurorka Nagrody im. Anny Piskurz.
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Irmina_Kosmala&oldid=80168689”