Irvingia gabonensis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Irvingia gabonensis
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd malpigiowce
Rodzina irwingiowate
Rodzaj irwingia
Gatunek Irvingia gabonensis
Nazwa systematyczna
Irvingia gabonensis (Aubry-Lecomte ex O'Rorke) Baill.
Traité Bot. Méd. Phan. 2: 841 1884[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa zasięgu

Irvingia gabonensis (Aubry-Lecomte ex O'Rorke) Baill.) – gatunek rośliny z rodziny irwingiowatych (Irvingiaceae). Występuje w Afryce Zachodniej i Afryce Centralnej.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Drzewo o wysokości do 40 m. Pień smukły, do 1,5 m średnicy. Owoce wielkości kurzego jaja zawierają bogate w tłuszcze (ok. 60%) liścienie otoczone przestrzenią powietrzną[5].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

W Afryce miażdżone nasiona stanowią podstawę posiłków i dodatek do ryb. Tłuszcze tłoczone z nasion dają tzw. „masło cay-cay” o wszechstronnym zastosowaniu. Dodawane jest ono m.in. przy produkcji czekolady[5].

Owoce gatunku określane w ofercie handlowej mianem „afrykańskiego mango” wykorzystywane są w suplementacji diety[6], w celu obniżenia poziomu cholesterolu oraz redukcji poziomu tkanki tłuszczowej.

Według niektórych źródeł można oczekiwać, że wskutek miesięcznej kuracji stosowanej przez użytkownika cierpiącego na otyłość redukcja tkanki tłuszczowej wyniesie aż 5,5%. Do takich efektów doprowadziło badanie przeprowadzone w 2005 roku. Na ich podstawie wysnuto też wniosek, że tłuszcz redukowany przez afrykańskie mango pochodzi w większość z okolic pasa i bioder[7].

Badania udowadniają również spadek ciśnienia krwi oraz poziomu cholesterolu wynoszący nawet 44%[7]. Efekt ten wynika z wysokiej zawartości włókna pokarmowego. Popularnie nazywany błonnikiem poprawia perystaltykę jelit i sprzyja dłuższemu poczuciu sytości.

Skutki uboczne i kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Pozytywne skutki zdrowotne, mimo pewnego odzwierciedlenia w badaniach, nadal budzą kontrowersje. Wynikają one przede wszystkim z małej ilości badań, na których można się oprzeć. Jest ich tylko dwa: z 2005 roku (przeprowadzone na 40 uczestnikach) oraz z 2009 (tu pacjentów było 102)[8][9]. Grupa ta jest zbyt mało reprezentatywna, aby uznać dane za potwierdzone. Badania nie uwzględniają również szeregu zmiennych, które mogły wpłynąć na ich wyniki, jak dieta podjęta w trakcie trwania badania czy różnice w stylu życia i wieku uczestników. Stosując mango afrykańskie należy również pamiętać o możliwych skutkach ubocznych: wzdęcia, ból głowy, problemy ze snem[10][11][12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-03] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-03] (ang.).
  3. Irvingia gabonensis (Aubry-Lecomte ex O'Rorke) Baill.. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-02-03].
  4. Irvingia gabonensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  5. a b Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe 1. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 315. ISBN 83-7079-778-4.
  6. Kathleen M. Zelman, MPH, RD, LD: African Mango: What to Know About Irvingia Gabonensis (ang.). WebMD, 2016-03-02. [dostęp 2019-01-20].
  7. a b Ann Marie Lucas: Foods That Heal Fat and Inflammation: Foods That Contribute To Weight Loss. 2015-03-22. ISBN 978-1-311-34243-0.
  8. mgr inż. Maria Brzegowy: Czy afrykańskie mango rzeczywiście odchudza? (pol.). doz.pl. [dostęp 2019-01-20].
  9. Ekpe OO, Umoh Ib, OU Eka. Effect of a typical rural processing method on the proximate composition and aminoacid profie of Bush mango seeds (Irvingia gabonensis). „Ajfand online”. 7 (1), s. 1-12, 2007. 
  10. Ngondi, J. L., Oben, J. E., & Minka, S. R.. The effect of Irvingia gabonensis seeds on body weight and blood lipids of obese subjects in Cameroon. Lipids in health and Disease. „BioMed Central”. 1 (4), s. 12, 2005. DOI: 10.1186/1476-511X-4-12 (ang.). 
  11. IRVINGIA GABONENSIS. Therapeutic Research Faculty, 2018. [dostęp 2019-01-20].
  12. Ngondi, J. L., Etoundi, B. C., Nyangono, C. B., Mbofung, C. M., & Oben, J. E.. IGOB131, a novel seed extract of the West African plant Irvingia gabonensis, significantly reduces body weight and improves metabolic parameters in overweight humans in a randomized double-blind placebo controlled investigation. „Lipids in health and disease”. 1 (8), s. 7, 2009. DOI: 10.1186/1476-511X-8-7 (ang.).