Islamski socjalizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Islam
Meczet

Wiara

AllahMonoteizm
MahometPieczęć Proroków
Prorocy IslamuZmartwychwstanie

Praktyka i Duchowość
5 filarów islamu

Wyznanie wiaryModlitwa
PostDobroczynność
PielgrzymkiSufizmZikr

Historia i przywódcy

Ahl al-BajtSahaba
Kalifowie prawowierniImam w sunnizmieImam w szyizmie

Teksty i prawo

KoranSunnaHadis
FikhSzariatKalam
Mazhab

Kierunki religijne

SunnizmSzyizmCharydżyzm

Kultura i społeczeństwo

SztukaFilozofia
KalendarzKobieta

Portal Portal Islam

Islamski socjalizm - termin ukuty przez muzułmańskich teologów, określający bardziej uduchowioną formę socjalizmu. Islamscy socjaliści uważają, że nauki Koranu i Mahometa - szczególnie zakat - są zgodne z zasadami równości gospodarczej i społecznej. Muzułmańscy socjaliści czerpią inspirację z wczesnego ustroju Medyny ustanowionego przez Mahometa. W przeciwieństwie do zachodniego ruchu socjalistycznego (jak i chrześcijańskich demokratów), nie chcą rozdziału kościoła od państwa, deklarując przy tym chęć budowy demokratycznych struktur państwowych. Za narodziny współczesnego socjalizmu islamskiego uznaje się początek ruchu antyimperialistycznego na Bliskim Wschodzie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Za prekursora islamskiego socjalizmu przez wielu uważany jest Abū Dharr al-Ghifārī, przyjaciel Mahometa. Al-Ghifārī protestował przeciw niesprawiedliwości społecznej i gromadzeniu bogactwa przez klasę rządzącą kalifatem, a szczególności Usmana ibn Affana. Wzywał przy tym do sprawiedliwej redystrybucji bogactwa[1]. Według części historyków do pierwszych fuzji islamu i ideologii socjalistycznej doszło w Rosji na przełomie wieku XIX i wieku. Ruch ten narodził się w Tatarstanie i skupiał głównie islamskich chłopów i drobnomieszczan pozostających w opozycji do monarchii rosyjskiej. Ruch został brutalnie stłumiony z inicjatywy caratu. Represje spowodowały zejście islamskich socjalistów do podziemia i rozpoczęcie przez nich współpracy z socjalistami, socjaldemokratami i komunistami tworzącymi antycarską opozycję. W tym czasie wykrystalizował się ruch islamski znany jako Wäisi który po rewolucji w 1905 roku wprost określał się jako „islamski socjalizm”. Pierwszy rząd, a w zasadzie komuny oparte na zasadach socjalizmu islamskiego, powstały w czasie rewolucji październikowej w trakcie trwania której Wäisi sprzymierzyli się z ruchem bolszewickim i poparli program polityczny Włodzimierza Lenina. Po śmierci Lenina w 1924 roku, Wäisi wycofali swoje poparcie względem rządu i zaczęli stać na stanowisku wedle którego islam jest ideą odrębną od komunizmu w bolszewickim wydaniu. W rezultacie ruch naraził się na czystki ze strony administracji Józefa Stalina i został rozbity w latach 30. W czasie rewolucji aktywny był również Muzułmański Socjalistyczny Komitet Kazania[2].

Kolejni działacze propagujący fuzję islamu z socjalizmem pojawili się w Indiach. Jednym z nich był antykolonialny działacz Ubaidullah Sindhi który ścigany przez władze kolonialne ukrył się w Rosji gdzie był świadkiem tamtejszej rewolucji. W Rosji pozostał do 1923 roku gdzie zapoznał się z ideologią komunistycznych rewolucjonistów. Sindhi odrzucił komunistyczne poglądy tj. odrzucenie religii i ateizm, przyjął natomiast tradycyjnie socjalistyczne doktryny tj. równość ekonomiczna i sprawiedliwość społeczna. Zbliżone do Sindhiego poglądy miał Hafiz Rahman Sihwarwl który również przyjął lewicowe poglądy na skutek rewolucji rosyjskiej. Kontynuatorami tej linii był m.in. Khalifa Abdul Hakim który stał się szczególnie aktywny po utworzeniu niepodległego Pakistanu w 1947 roku gdzie tamtejsi socjaliści islamscy przyjęli poglądy o wiele bardziej zbliżone do europejskiej socjaldemokracji aniżeli pierwsi działacze zafascynowani rewolucją rosyjską[2]. Temat islamskiego socjalizmu rozwinął również pakistańsko-indyjski myśliciel Muhammad Ikbal

Inny nurt islamskiego socjalizmu powstał na Bliskim Wschodzie po utworzeniu w 1948 roku państwa Izrael. Nurt ten był nacjonalistyczny i rewolucyjny i zbliżony do socjalizmu arabskiego. Odrębnym od islamskiego socjalizmu nurtem był baasizm który głosił laickość (choć islam chwalił jako świadectwo arabskiej kultury)[2]. Na początku lat 70. Muammar Kaddafi opublikował w "Zielonej książce" swoje tezy dotyczące socjalizmu islamskiego będącego fuzją islamizmu, arabizmu i socjalizmu[3]. Dzięki wpływom egipskiego przywódcy Gamala Nassera, Zielona książka została opublikowana w trzech częściach (1975, 1977, 1978)[4]. Innymi przywódcami Bliskiego Wschodu odwołującymi się do tej ideologii był Pakistańczyk Zulfikar Ali Bhutto i Algierczyk Houari Boumedienne.

Islamski marksizm[edytuj | edytuj kod]

"Islamski marksizm" to termin użyty w pracy irańskiego działacza demokratycznego i rewolucjonisty Aliego Shariati. Termin ten używany jest w dyskusjach na temat niektórych ugrupowań biorących udział w rewolucji irańskiej w 1979 roku, np. Ludowi Mudżahedini[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World. New York: Oxford University Press. 1995. str. 19. ISBN 0-19-506613-8. OCLC 94030758
  2. 2,0 2,1 2,2 Nadeem F. Paracha: Socjalizm islamski (część I)
  3. John L. Esposito, "The Islamic Threat: Myth Or Reality?" Oxford University Press, 7 października, 1999, Political Science,, s. 77-78, 352.
  4. Socialism Islamic, WWH
  5. About So-Called Islamic Marxism