Iteowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Iteowate
Ilustracja
Itea ilicifolia
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd Saxifraganae
Rząd skalnicowce
Rodzina iteowate
Nazwa systematyczna
Iteaceae J. Agardh
Theoria Syst. Pl.: 151. Apr-Sep 1858[3]

Iteowate (Iteaceae) – rodzina roślin z rzędu skalnicowców obejmująca od 1 do 3 rodzajów w zależności od ujęcia systematycznego. W szerszym ujęciu zgodnie z Angiosperm Phylogeny Website i systemem APG IV wyróżnia się tu dwa rodzaje z 19-20 gatunkami. Występują one w rozproszeniu na różnych kontynentach – rodzaj Itea najbardziej zróżnicowany jest w południowo-wschodniej Azji, jeden jego przedstawiciel rośnie we wschodniej części Ameryki Północnej, inny w Afryce wschodniej i południowej (wyodrębniany czasem jako Choristylis rhamnoides), a Pterostemon w Ameryce Środkowej (Meksyk)[4][2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Najczęściej krzewy, rzadziej drzewa, półkrzewy i pnącza[2][5]. Rośliny z włoskami jednokomórkowymi i gruczołowatymi[2].
Liście
Zimozielone do półzimozielonych, rzadziej odpadające, skrętoległe, pojedyncze, ogonkowe[5], z drobnymi przylistkami[2][5]. Blaszka gruczołowato piłkowana, czasem kolczasta na brzegu[2][5].
Kwiaty
Obupłciowe, wpółdolne[5], zwykle drobne, zebrane w kwiatostany wierzchotkowate (Pterostemon) lub groniaste (Itea)[2]. Hypancjum płytkie[2]. Działek kielicha i płatków korony po pięć. Pręcików także pięć. U roślin z rodzaju Pterostemon oskrzydlone i ząbkowane nitki pręcików tworzą długą rurkę[2]. Zalążnia dwukomorowa z dwoma szyjkami słupka zwieńczonymi główkowatymi lub klapowanymi znamionami[5][2].
Owoce
Torebki pękające (Itea)[5] i niepękające (Pterostemon)[2], zawierające pojedyncze nasiona[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja rodziny według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2018)

Rodzina siostrzana dla kladu obejmującego rodziny agrestowate i skalnicowate w obrębie rzędu skalnicowców[2].

W systemie APG III z 2009 ustalono szerokie ujęcie rodziny. We wcześniejszym systemie APG II z 2003 rodzina Iteaceae sensu lato była opcjonalna wobec wyróżniania dwóch odrębnych rodzin Iteaceae sensu stricto i Pterostemonaceae Small[2].

skalnicowce

Peridiscaceae





piwoniowate Paeoniaceae




altyngiowate Altingiaceae




oczarowate Hamamelidaceae




grujecznikowate Cercidiphyllaceae



Daphniphyllaceae









gruboszowate Crassulaceae




Aphanopetalaceae




Tetracarpaeaceae




Penthoraceae



wodnikowate Haloragaceae








iteowate Iteaceae




agrestowate Grossulariaceae



skalnicowate Saxifragaceae







Podział rodziny na rodzaje[2][4]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  2. a b c d e f g h i j k l m n o Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  3. James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium (ang.). [dostęp 2011-04-09].
  4. a b Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 174-175. ISBN 1-55407-206-9.
  5. a b c d e f g Nancy R. Morin: Iteaceae J. Agardh. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-07-25].