Ivar Giaever

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ivar Giaever
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 5 kwietnia 1929
Bergen
Zawód, zajęcie fizyk
Strona internetowa

Ivar Giaever (ur. 5 kwietnia 1929 w Bergen) – norweski fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w roku 1973 (wraz z Leo Esaki) za eksperymentalne odkrycie tunelowania w nadprzewodnikach. Drugą część nagrody otrzymał Brian David Josephson za teoretyczne przewidzenie tego zjawiska[1].

Ivar Giaever urodził się w Bergen, ale dzieciństwo spędził w Toten, gdzie jego ojciec, John A. Giaever, pracował jako farmaceuta. Do szkoły podstawowej uczęszczał w Toten, potem kontynuował edukację w szkole w Hamar. Przez rok pracował w zakładzie produkcyjnym w Raufoss, po czym, w 1948 roku, podjął studia[2].

Studiował w Norges tekniske høgskole w Trondheim, (NTH, później włączona w struktury Norweskiego Uniwersytetu Naukowo-Technicznego), w 1952 uzyskał stopień inżyniera mechanika. Po studiach odbył służbę wojskową (uzyskał stopień kaprala), a następnie pracował w urzędzie patentowym[2][3].

W 1954 roku wyemigrował do Kanady, gdzie krótko pracował w biurze architektonicznym, a następnie podjął pracę w General Electric w Ontario. W 1956 roku przeniósł się do Stanów Zjednoczonych i podjął pracę w Centrum Badawczo Rozwojowym GE w Schenectady. W tym czasie jego zainteresowania badawcze przesunęły się w kierunku fizyki, podjął studia w tej dziedzinie na Rensselaer Polytechnic Institute, gdzie, w 1964 roku, uzyskał stopień doktora[3][2].

Badania Giaevera dotyczyły fizyki ciała stałego, w tym fizyki cienkich warstw, nadprzewodnictwa oraz zjawiska tunelowania. Za pionierskie badania łączące obserwacje nadprzewodnictwa i tunelowania otrzymał w 1965 roku nagrodę Oliver E. Buckley Condensed Matter Prize. W 1969 roku uzyskał stypendium Fundacji Guggenheima, które pozwoliło mu na roczny pobyt w Cambridge, gdzie prowadził badania dotyczące biofizyki[2]. Po powrocie do GE badał zachowania molekuł białek na powierzchni ciała stałego[2].

W eksperymentach polegających na obserwacjach "kanapki" składającej się z izolowanego metalu nadprzewodzącego i normalnego, Giaevar osiągnął nowe efekty tunelowania, które doprowadziły do lepszego zrozumienia nadprzewodnictwa i pozwoliły na poszerzenie teorii nadprzewodnictwa BCS. Badania Giaevera bazowały na wynikach prac Leo Esakiego, a z kolei ich wyniki pozwoliły Brianowi Josephsonowi na postulowanie zjawiska tunelowania Josephsona. W 1973 roku Esaki i Giaever zostali uhonorowani Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki za ich "eksperymentaalne odkrycia dotyczące zjawiska tunelowania w półprzewodnikach i nadprzewodnikach" (po 1/4). Drugą połowę nagrody otrzymał Brian Josephson[3].

W 1988 roku Giaever odszedł z GE, został profesorem w Rensselaer Polytechnic Institute w Troy (Nowy Jork), a równocześnie profesorem Uniwersytetu w Oslo[2].

W 1952 roku ożenił się z Inger Skramstad, mają czworo dzieci. W 1964 roku uzyskał obywatelstwo amerykańskie[2].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[4]
1965 – Oliver E. Buckley Prize,
1973 – Nobel Prize,
1974 – Zworkin Award.
Doktoraty Honorowe[4]

Doctor of Science:

1974 – Union College, Schenectady, NY
1974 – Rensselaer Polytechnic Institute, Troy, NY
1976 – University of Oslo, Oslo, Norway
1985 – Clarkson University, Clarkson, NY
1985 – State University of New York, Schenectady, NY

Doctor of Engineering:

1976 – Michigan Technological University, Houghton, MI
1977 – Worcester Polytechnic Institute, Worcester, MA
1985 – Norwegian Institute Of Technology, Trondheim, Norway, 1985
Członkostwo stowarzyszeń naukowych[4]

Stany Zjednoczone:

National Academy of Science
National Academy of Engineering
American Academy of Arts and Sciences (1974)[5]

Członkostwo zagraniczne:

Norwegian Academy of Science
Norwegian Academy of Engineering
Swedish Academy of Engineering
Korean Academy of Science

Poglądy na temat „globalnego ocieplenia”[edytuj | edytuj kod]

Jest sceptykiem globalnego ocieplenia. Wyraża stanowczą tezę, że temperatura jest nadzwyczaj stabilna na przestrzeni 150 lat[6]. Tym bardziej więc wpływ człowieka na klimat nie został udowodniony. W roku 2008 w czasie dyskusji na spotkaniu z laureatami Nagrody Nobla nt. zmian klimatu stwierdził[7]:

„Jestem sceptykiem. […] Teraz dostaliśmy globalne ocieplenie. Stało się ono nową religią.”

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ivar Giaever - Facts (ang.). W: The Nobel Prize in Physics 1973 > Leo Esaki, Ivar Giaever, Brian D. Josephson [on-line]. Nobel Media AB. [dostęp 2014-02-13]., Biographical, Nobel Lecture, December 12, 1973, Electron Tunneling and Superconductivity
  2. a b c d e f g Ivar Giaever. Biographical (ang.). W: nobelprize.org [on-line]. [dostęp 2019-08-04].
  3. a b c Ivar Giaever. American physicist (ang.). W: Encyclopaedia Britannica [on-line]. [dostęp 2019-08-04].
  4. a b c Ivar Giaever home page (ang.). W: Strona internetowa Physics Department Rensselaer Polytechnic Institute Troy, NY [on-line]. [dostęp 2014-02-13].
  5. American Academy of Arts and Sciences: Book of Members (ang.). [dostęp 2017-12-16].
  6. Ivar Giaever, "De forunderlige klimamytene (The peculiar climate myths)", „aftenposten.no”, 2011, DOIhttps://www.webcitation.org/5zjsYjOsu?url=http://www.aftenposten.no/meninger/kronikker/article4156816.ece [dostęp 2018-12-31].
  7. Ivar Giaever: The Strange Case of Global Warming. W: Lindau Nobel Laureate Meetings “Global Warming” [on-line]. 2008. [dostęp 2014-02-13].