Ivo Sanader

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ivo Sanader
Svecanost podizanja NATOve zastave Zagreb 67.jpg
Data i miejsce urodzenia 8 czerwca 1953
Split
Premier Chorwacji
Okres od 23 grudnia 2003
do 6 lipca 2009
Przynależność polityczna Chorwacka Wspólnota Demokratyczna
Poprzednik Ivica Račan
Następca Jadranka Kosor

Ivo Sanader, również Ivica Sanader[1] (ur. 8 czerwca 1953 w Splicie[2]) – chorwacki polityk, publicysta i literaturoznawca, działacz Chorwackiej Wspólnoty Demokratycznej i jej przewodniczący w latach 2000–2011, poseł do Zgromadzenia Chorwackiego, premier Chorwacji w latach 2003–2009.

Życiorys[edytuj]

Kształcił się w katolickiej szkole średniej NKG w Zagrzebiu, następnie wyjechał do Rzymu, gdzie przez rok studiował filozofię. Później wraz z żoną wyjechał do Austrii, na Leopold-Franzens-Universität Innsbruck kształcił się w zakresie literatury porównawczej i romanistyki. Tamże doktoryzował się w 1982 na podstawie pracy poświęconej twórczosci francuskiego dramatopisarza Jeana Anouilha. Po powrocie do Splita pracował w dziale marketingu przedsiębiorstwa turystycznego, w 1983 został redaktorem programowym, a w 1988 redaktorem naczelnym wydawnictwa Logos. Wyjechał później do Austrii, gdzie prowadził własną działalność gospodarczą[2]. Publikował liczne artykuły poświęcone literaturze w periodykach chorwackich i zagranicznych, jest również autorem kilku książek, w tym współredaktorem zbioru poezji wydanego również w języku polskim pt. W tej strasznej chwili: antologia współczesnej wojennej liryki chorwackiej (Krupski i S-ka, Warszawa 1996).

W 1990, podczas pobytu w Innsbrucku, założył lokalną strukturę Chorwackiej Wspólnoty Demokratycznej. W 1991 został kierownikiem literackim Chorwackiego Teatru Narodowego w Splicie. W 1992 wszedł w skład chorwackiego parlamentu. W 1993 objął stanowisko wiceministra spraw zagranicznych. W latach 1995–1996 kierował kancelarią prezydenta Franja Tuđmana, będąc jednocześnie sekretarzem generalnym narodowej rady bezpieczeństwa i obrony (VONS). Następnie powrócił do resortu spraw zagranicznych na poprzednią funkcję[2].

W 2000, 2003 i 2007 ponownie wybierany do Zgromadzenia Chorwackiego, w parlamencie zasiadał do 2011[3]. Również w 2000 został nowym przewodniczącym HDZ[4], która wówczas znalazła się w opozycji. Kierowana przez niego partia wygrała kolejne wybory parlamentarne, 23 grudnia 2003 Ivo Sanader objął urząd premiera[5]. HDZ zwyciężyła także w wyborach w 2007, dzięki czemu 12 stycznia 2008 jej lider mógł sformować swój drugi gabinet[6]. Ustąpił niespodziewanie na początku lipca 2009. Wśród przyczyn dymisji wskazywano nierozwiązanie sporu ze Słowenią o rozgraniczeniu wód morskich Zalewu Pirańskiego i terenów granicznych nad rzeką Mura[7][8].

Podczas konwencji HDZ w Zagrzebiu 4 lipca 2009 został zastąpiony przez dotychczasową wicepremier Jadrankę Kosor na stanowisku przewodniczącego partii[9]. 6 lipca parlament zatwierdził ją również na urzędzie premiera[9][10].

Wkrótce po rezygnacji wszczęto wobec niego postępowania karne w sprawach korupcyjnych. W styczniu 2010 został wykluczony z Chorwackiej Wspólnoty Demokratycznej. Powrócił do wykonywania mandatu poselskiego (zawieszonego na czas pełnienia funkcji rządowych), uzyskując immunitet parlamentarny[2]. 9 grudnia 2010, tuż przed jego uchyleniem, wyjechał do Austrii[2][11]. Na wniosek chorwackich władz był poszukiwany za pośrednictwem Interpolu[12]. 10 grudnia został zatrzymany na autostradzie Tauern w Austrii, następnie przewieziony do aresztu śledczego w Salzburgu w oczekiwaniu na ekstradycję[13], do której doszło w lipcu 2011[14].

Zarzucono mu w różnych śledztwach m.in. przyjęcie łapówki 470 tysięcy euro w związku z pożyczką dla Chorwacji z austriackiego banku, a także przyjęcie łapówki 10 milionów euro od przedstawiciela węgierskiego koncernu MOL w zamian za umożliwienie mu uzyskania dominującej pozycji w chorwackim przedsiębiorstwie paliwowym INA[14]. W 2012 został uznany za winnego zarzucanych mu przestępstw i skazany na karę 10 lat pozbawienia wolności[15]. Kara została w postępowaniu odwoławczym obniżona do 8 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Kolejne wyroki skazujące zapadły wobec byłego premiera w innych postępowaniach dotyczących korupcji[16].

Był odznaczony różnymi krajowymi orderami, w tym Wielkim Orderem Królowej Jeleny. Po prawomocnym wyroku skazującym prezydent Ivo Josipović wydał decyzję pozbawiającą go chorwackich orderów[17].

Życie prywatne[edytuj]

Ivo Sanader jest żonaty, ma dwie córki[2].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Prime Minister Earned His Doctoral Degree as Ivica (ang.). dalje.com, 21 lutego 2007. [dostęp 2017-04-09].
  2. a b c d e f Ivo Sanader (chorw.). vecernji.hr. [dostęp 2017-04-09].
  3. Profil na stronie Zgromadzenia Chorwackiego (chorw.). [dostęp 2017-04-09].
  4. Leaders of Croatia (ang.). zarate.eu. [dostęp 2017-04-09].
  5. Vlada: 9: predsjednik Vlade: Dr. sc. Ivo Sanader (chorw.). hidra.hr. [dostęp 2017-04-09].
  6. Vlada: 10: predsjednik Vlade: Dr. sc. Ivo Sanader (chorw.). hidra.hr. [dostęp 2017-04-09].
  7. Igor Ilić: Croatia's PM Sanader resigns, quits politics (ang.). reuters.com, 1 lipca 2009. [dostęp 2017-04-09].
  8. Nagła dymisja premiera Chorwacji. wprost.pl, 1 lipca 2009. [dostęp 2017-04-09].
  9. a b Jadranka Kosor premierem Chorwacji. rp.pl, 7 lipca 2009. [dostęp 2017-04-09].
  10. Kosor becomes first woman PM (ang.). france24.com, 7 lipca 2009. [dostęp 2017-04-09].
  11. Sanader: Odazvat ću se pozivu Uskoka; Bruna Sanader se vratila u Zagreb (chorw.). index.hr, 9 grudnia 2010. [dostęp 2017-04-09].
  12. Croatia issues warrant for arrest of ex-PM Sanader (ang.). bbc.com, 10 grudnia 2010. [dostęp 2017-04-09].
  13. Croatian ex-PM Ivo Sanader arrested in Austria (ang.). bbc.com, 10 grudnia 2010. [dostęp 2017-04-09].
  14. a b Ex-PM Sanader back in Croatia (ang.). croatiantimes.com, 19 lipca 2011. [dostęp 2017-04-09].
  15. Chorwacja: Ivo Sanader uznany za winnego. balkanistyka.org, 20 listopada 2012. [dostęp 2017-04-09].
  16. Były premier Chorwacji ponownie skazany. tvn24.pl, 8 kwietnia 2017. [dostęp 2017-04-09].
  17. Odluka o oduzimanju odlikovanja Ivi (Jakovljevu) Sanaderu (chorw.). narodne-novine.nn.hr, 14 lipca 2014. [dostęp 2017-04-09].