Iwan Łytwynczuk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Iwan Łytwynczuk
Іван Литвинчук
Dubowyj
major
Data urodzenia 1917
Data i miejsce śmierci 1952
rejon horochowski
Siły zbrojne Ukraińska Powstańcza Armia

Iwan Łytwynczuk pseud. Dubowyj (ur. 1917 w Dermaniu czy Biskupicach Ruskich, zm. 1952 w rejonie horochowskim) – dowódca okręgu wojskowego Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), członek Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), major. Możliwie, że był jednym z organizatorów i inicjatorów rzezi wołyńskiej, uznaną za ludobójstwo. Jego oddziały jako pierwsze na Wołyniu przystąpiły do eksterminacji Polaków.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w roku 1917 w Dermaniu na Wołyniu[1] w rodzinie duchownego prawosławnego (według innych badaczy w Biskupicach Ruskich[potrzebny przypis]).

Studiował w prawosławnym seminarium duchownym w Krzemieńcu. W latach 1937-1939 był więziony przez władze polskie za działalność podziemną w OUN[2].

W roku 1943 był organizatorem oddziałów Ukraińskiej Powstańczej Armii na północno-wschodnim Wołyniu oraz dowódcą Okręgu Wojskowego (WO) UPA "Zahrawa"[3].

Prokurator Instytutu Pamięci Narodowej Piotr Zając[4] oraz Grzegorz Motyka[5] wskazują na jego możliwy udział (wspólnie z Dmytrem Klaczkiwskim i Wasylem Iwachiwem) w podjęciu decyzji o przeprowadzeniu tzw. rzezi wołyńskiej[a]. Oddziały podległe Łytwynczukowi jako pierwsze na Wołyniu przystąpiły do eksterminacji Polaków[6]. Łytwynczuk wziął bezpośredni udział w zniszczeniu osiedla Janowa Dolina, gdzie dowodzone przez niego oddziały zamordowały ok. 600 Polaków[7]. Łytwynczuk wykazywał się szczególną gorliwością w przeprowadzaniu mordów na Polakach, czym się niejednokrotnie chwalił[8].

Zginął w roku 1952 wysadzając się w powietrze w zaatakowanym przez NKWD bunkrze w rejonie horochowskim[9] obwodu wołyńskiego.

Przypisy

  1. В. Заведнюк, Литвинчук Іван, s. 368.
  2. Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945, Warszawa 2000, s. 1031, przypis 24.
  3. Grzegorz Motyka, Ukraińska partyzantka 1942-1960, Warszawa 2006, ​ISBN 83-88490-58-3​, s. 141.
  4. Piotr Zając, Prześladowania ludności narodowości polskiej na terenie Wołynia w latach 1939–1945 – ocena karnoprawna zdarzeń w oparciu o ustalenia śledztwa OKŚZpNP w Lublinie, w: Zbrodnie przeszłości. Opracowania i materiały prokuratorów IPN, t. 2: Ludobójstwo, red. Radosław Ignatiew, Antoni Kura, Warszawa 2008, s. 37
  5. Grzegorz Motyka, Ukraińska partyzantka 1942-1960, op. cit., s. 308.
  6. Grzegorz Motyka, Ukraińska partyzantka 1942-1960, op. cit., s. 312.
  7. Grzegorz Motyka, Ukraińska partyzantka, ss. 316–317.
  8. Grzegorz Motyka, Od rzezi wołyńskiej do akcji „Wisła”, Kraków 2011, ​ISBN 978-83-08-04576-3​, s. 127
  9. Grzegorz Motyka, Ukraińska partyzantka 1942-1960, op. cit., s. 621.

Uwagi

  1. Według ukraińskich historyków brak potwierdzenia tego faktu w dokumentach OUN-UPA, w odpowiedzi na co Grzegorz Motyka przytacza analogiczny przykład braku pisemnego rozkazu Stalina odnośnie rozpętania Wielkiego Głodu. Zob:Причини w Волинська трагедія: що сталося 70 років тому, і чого хоче польська сторона

Bibliografia[edytuj]