Iwan Drewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Iwan Grigoriewicz Drewicz
Иван Григорьевич Древиц (Древич)
generał major
Data urodzenia 1733[1] lub 1739[2]
Data śmierci maj 1783[1] lub 1800[2][a]
Przebieg służby
Lata służby Armia Królestwa Prus
1759
Armia Imperium Rosyjskiego 17591783
Siły zbrojne Flag of the Kingdom of Prussia (1701-1750).svg Armia Królestwa Prus
Armia Imperium Rosyjskiego
Główne wojny i bitwy wojna siedmioletnia
konfederacja barska
tłumienie powstania Pugaczowa
Odznaczenia
Order św. Jerzego – III klasy (Imperium Rosyjskie)

Iwan Grigoriewicz Drewicz[b] (niem. Johann von Drewitzros. a także serb. Иван Григорьевич Древицtrans. pol. Iwan Grigor'iewicz Driewic[3] – także zruszczone Древич[4] – pol. Driewicz[3]translit. pol. Ivan Grigor'evič Drevič – także ros. Иоганн фон Древиц – pol. Johann von Drewitz), imię także spolszczane jako Jan, nazwisko także spisane jako Drewiez (ur. 1733[1] lub 1739[5][2], zm. w maju 1783[6] lub po ok. 1800[2][5][a]) – daty urodzenia, śmierci, pochodzenie i narodowość są niejednoznaczne[c]. Według popularnej wersji był Niemcem[2] urodzonym w Dreźnie[7], a „jego nazwisko w Rosji przybrało formę południowosłowiańską – Drewič”[4], według innej wersji był Serbem pochodzącym z serbskiej szlachty[6], rosyjski generał, dowódca wojsk pruskich, następnie rosyjskich, biorący udział m.in. w walkach przeciwko konfederatom barskim.

 Główny artykuł: konfederacja barska.

Określany jako jeden z głównych przeciwników konfederacji barskiej. Znany był m.in. z torturowania jeńców[8].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w 1733[1] lub 1739[5][2] r. Służył w armii pruskiej w stopniu kapitana, dowodził kompanią piechoty. W czasie wojny siedmioletniej, podczas oblężenia Szczecina zdezerterował[2] do Rosjan. W służbie rosyjskiej od 1759, służył w rosyjskich pułkach serbskich i węgierskich huzarów[1]. Awansowany do stopnia pułkownika.

W lutym 1767 dowodził pułkiem wojsk rosyjskich w korpusie interwencyjnym gen. Piotra Kreczetnikowa, który wkroczył w granice Rzeczypospolitej, by stłumić konfederację barską. Jego oddział został m.in. wyznaczony do ochrony posła rosyjskiego Nikołaja Repnina[5].

Brał udział w bitwie pod Dobrą, 3 lutego?/14 lutego 1770 odznaczony Wojskowym Orderem św. Jerzego III klasy (nr 3 odznaczenia)[9] „za rozbicie 12 stycznia?/23 stycznia 1770 licznych sił nieprzyjacielskich w bitwie pod Dobrą w Polsce wraz z płk Rönne i odbicie 15 armat”[10].

 Główny artykuł: Bitwa pod Dobrą (1770).

Zgrupowanie Drewicza rozpoczęło pościg za oddziałem Kazimierza Pułaskiego, w styczniu 1771 podchodząc pod mury Jasnej Góry, której jednak nie udało się mu zdobyć.

 Główny artykuł: Obrona Jasnej Góry (1770–1772).

W 1772 dowodził oblężeniem klasztoru o.o. Karmelitów Bosych w Zagórzu – ostatnią bitwą Konfederacji Barskiej.

Podczas konfederacji barskiej przypisywano mu okrucieństwo: okaleczanie i mordowanie jeńców[1][8], a w późniejszym okresie sprzedaż jeńców jako rekruta do armii pruskiej[11], co stało się przyczyną negatywnej popularności[12]. Po serii grabieży majątków konfederatów i dokonaniu wielu malwersacji przy zaopatrzeniu wojska, 22 września?/3 października 1775 został awansowany do stopnia brygadiera i w 1774 opuścił Rzeczpospolitą, udając się na Ukrainę.

W 1772 nabył posiadłość w okolicach Witebska, gdzie wpisano go na listę ziemian[13]. W 1773-5 wziął udział w tłumieniu powstania Pugaczowa[13].

 Główny artykuł: Powstanie Pugaczowa.

W 1777 mianowany generałem majorem.

Był ojcem Fiodora (1767-1816), rosyjskiego oficera walczącego przeciwko powstaniu kościuszkowskiemu i generała podczas wojen napoleońskich[13][14]. Zmarł w maju 1783[6] według innej wersji około 1800[2][a].

Bitwy i potyczki konfederacji barskiej, w których wziął udział Iwan Drewicz[5][7][edytuj | edytuj kod]

Iwan Drewicz w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Bohater anonimowej pieśni z czasów konfederacji barskiej Piosenka o Drewiczu” (inc. „Jedzie Drewicz, jedzie...”) oraz dwóch współczesnych utworów Jacka Kowalskiego: tragikomedii Historia o Gogolewskim, 2001 i pieśni Duet Iwana Drewicza z JW Józefem Zarembą, komendantem konfederacji wielkopolskiej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c podawna w niektórych opracowaniach data śmierci ok. 1800 przypuszczalnie na podstawie przypadkowej zbieżności nazwiska Johann Drewicz w: Bibliografii Estreichera, w której występuje nazwisko Johanna Drewicza, siodlarza mieszkającego w Słonimie, strony w procesie sądowym z 1799 w haśle: Alojzy Kiewlicz, adwokat. W: Karol Estreicher: Bibliografia polska. Cz. 3, [Stólecie XV-XVIII w układzie abecadłowym]. T. 19. Cz. 3. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1891-, s. 257. (pol.)
  2. zachowana tradycyjna pisownia nazwiska Drewicz zamiast zgodnej ze współczesnymi zasadami transkrypcji Driewicz zob.: Zasady pisowni i interpunkcji – transkrypcja współczesnego alfabetu rosyjskiego (pol.). słownik ortograficzny PWN.
  3. brak hasła Iwan Drewicz, Johann Drewitz w Polskim Słowniku Biograficznym, tom V
  4. a b c d e potyczka oddziałem dowodzonym przez Kazimierza Pułaskiego

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Арсений Замостьянов: Гений войны Суворов. «Наука побеждать». Moskwa: Эксмо, Яуза, 2013. ISBN 978-5-699-62465-2.
  2. a b c d e f g h Ryszard Henryk Bochenek: Twierdza Jasna Góra. Warszawa: Bellona, 1997, s. 261. ISBN 83-11-08593-5.
  3. a b Zasady pisowni i interpunkcji – transkrypcja współczesnego alfabetu rosyjskiego (pol.). słownik ortograficzny PWN.
  4. a b Древич Федор Иванович (ros.). rusdeutsch-panorama.ru, 2013-09-09. Cytat: его фамилия в России трансформировалась на южнославянский лад – Древич (pol. jego nazwisko przybrało formę południowosłowiańską – Drewič)
  5. a b c d e Roman Winiarek. Iwan Gregoriewicz Drewicz 1739 – 1800. „Gazeta Częstochowska – Tygodnik Regionalny.”. 2(483), 2001-01-11. Częstochowa: Gazeta Częstochowska sp. z o.o.. ISSN 0208-6859 (pol.). 
  6. a b c Сергей Владимирович Волков: Генералитет Российской империи. Энциклопедический словарь генералов и адмиралов от Петра I до Николая II. T. I: A-K. Moskwa: Центрполиграф, 2010, s. 476. ISBN 978-5-227-02054-3. Cytat: происходил из сербских дворян. (ros.)
  7. a b Łukasz Cichy: Pruski dezerter, Rosyjski generał, Prześladowca Polaków (pol.). wMeritum.pl, 2013-06-10. [dostęp 2013-09-06]. Cytat: ...urodził się w 1733 w Dreźnie...
  8. a b Aleksandr Suworow o Drewiczu – Древиц Иван Григорьевич (1733–1783) [w:] Словарь исторических имен (ros.). [dostęp 2013-09-06]. Cytat: По свидетельству современников, отличался жестокостью и жаждой к наживе. Мародерство, чинимое Древицем в Польше, возвращали, по словам а, к стыду России, «варварские времена». Суворов называл солдат Древица «трусливой сволочью» (pol. Według współczesnych, wyróżniał się swoim okrucieństwem i pragnieniem zysku. Grabieże dokonywane przez Drewicza w Polsce przypominały, według Suworowa, „czasy barbarzyńskie” i przynosiły wstyd Rosji. Suworow nazywa żołnierzy Drewicza „tchórzliwymi szumowinami”)
  9. Кавалеры Св. Георгия 3-го класса (trans. ros. kawalery sw. Georgija 3-go kłassa – pol. kawalerowie Wojskowego Orderu św. Jerzego III klasy) (ros.). [dostęp 2010-08-20].
  10. Степанов В. С., Григорович П. И.: В память столетнего юбилея императорского Военного ордена Святого великомученика и Победоносца Георгия. (1769—1869). Petersburg: 1869. Cytat: За разбитие 12-го генваря 1770 года с полковником Ренне в Польше при м. Добре весьма многолюдной неприятельской партии и отбитие 15-ти пушек. (pl.: Za rozbicie 12 stycznia 1770 wraz z pułkownikiem Rönne w Polsce koło miejscowości Dobre dużego oddziału nieprzyjacielskiego i zdobycie 15 armat.). (ros.)
  11. Wacław Szczygielski, Konfederacja Barska w Wielkopolsce, 1970 oraz por. tekst „Piosenki o Drewiczu” („...obcinałeś ręce, obcinałeś uszy...”).
  12. Roman Winiarek. Iwan Gregoriewicz Drewicz 1739 – 1800. „Gazeta Częstochowska – Tygodnik Regionalny.”. 2(483), 2001-01-11. Częstochowa: Gazeta Częstochowska sp. z o.o.. ISSN 0208-6859 (pol.). Cytat: „...pruski żołdak w moskiewskim mundurze wpisał się do rejestru najciemniejszych łotrów działających na Ziemiach Polskich...”, „...płk Drewicz ściągnął z Berlina jubilera do oszacowania łupów, które przewidywał zagrabić na Jasnej Górze.”. 
  13. a b c Древич Федор Иванович (ros.). rusdeutsch-panorama.ru, 2013-09-09.
  14. Отечественная война 1812 года. Биографический словарь (ros.). rosvoencentr-rf.ru, 2013-09-09. s. 116. Cytat: Древич (Древиц; v. Drewitz) Федор Иванович (1767–1816), генерал-майор (1813)
  15. Война с Турцией и Польскими конфедератами 1769—1774 гг. (ros.). narod.ru. [dostęp 2013-09-16]. Cytat: 1769-05-06 Майор Древич разбил партию конфедератов Потоцкого при Христианполе. Древич разбил партию конфедератов маршалка Бержинского на дороге из Сокола к Христианполю.
  16. Война с Турцией и Польскими конфедератами 1769—1774 гг. (ros.). narod.ru. [dostęp 2013-09-16]. Cytat: 1769-11-11 Древич с легкими войсками занял Краков
  17. Война с Турцией и Польскими конфедератами 1769—1774 гг. (ros.). narod.ru. [dostęp 2013-09-16]. Cytat: 177-01-04 Штурм Древичем Ченстохова, занятого Пулавским, отбит; Древич снял осаду.
  18. Война с Турцией и Польскими конфедератами 1769—1774 гг. (ros.). narod.ru. [dostęp 2013-09-16]. Cytat: 177-01-04 Древич разбил 500 чел. Пулавского во время следования к Пиотркову.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ryszard Henryk Bochenek: Twierdza Jasna Góra. Warszawa: Bellona, 1997, s. 261. ISBN 83-11-08593-5. OCLC 605376101.
  • Wacław Szczygielski: Konfederacja barska w Wielkopolsce 1768-1770. Warszawa: PAX, 1970, s. 431. OCLC 177245513.
  • Сергей Владимирович (Siergiej Władymirowicz) Волков (Wołkow): Генералитет Российской империи. Энциклопедический словарь генералов и адмиралов от Петра I до Николая II (Generałowie Rosyjskiego Imperium. Słownik encyklopedyczny generałów i admirałów od Piotra I do Mikołaja II). T. I: A-K. Moskwa: Центрполиграф, 2010, s. 476. ISBN 978-5-227-02054-3. (ros.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]