Iwan Groźny (film)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Iwan Groźny
Иван Грозный
Gatunek historyczny, biograficzny
Rok produkcji 1944
Data premiery Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich 16 stycznia 1945
Polska 1959
Kraj produkcji  ZSRR
Język rosyjski
Czas trwania 85 min
Reżyseria Siergiej Eisenstein
Scenariusz Siergiej Eisenstein
Główne role Nikołaj Czerkasow
Muzyka Siergiej Prokofjew
Zdjęcia Eduard Tisse
Andriej Moskwin
Montaż Siergiej Eisenstein
Wytwórnia Mosfilm
COKS Ałma-Ata
Dystrybucja Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Mosfilm
Polska Centrala Rozpowszechniania Filmów
Kontynuacja Iwan Groźny: Spisek bojarów

Iwan Groźny (ros. Iwan Groznyj; Иван Грозный) – radziecki film historyczny z 1944 roku w reżyserii Siergieja Eisensteina.

Historia powstania i odbiór[edytuj | edytuj kod]

Powstanie filmu było związane z prowadzoną w ZSRR kampanią gloryfikacji postaci Iwana IV Groźnego, który był ulubioną postacią historyczną Stalina[1]. Początkowo reżyser planował nakręcenie trzech części filmu. Pierwsza, Iwan Groźny miała premierę 16 stycznia 1945 roku[2]. Jej przesłanie – Iwan Groźny jako wielki człowiek, dążący, wbrew przeciwnościom do umocnienia Rosji i zmuszony na tej drodze podejmować trudne decyzje – nie budziło zastrzeżeń[3]. Część ta zyskała aprobatę Stalina, została też uhonorowana Nagrodą Stalinowską[2].

Ukończona dwa lata później, w 1946 roku, część kolejna pt. Spisek bojarów pokazywała przeprowadzaną z pomocą opryczników walkę Iwana Groźnego o władzę; była też bardziej mroczna i dynamiczna od części pierwszej, mniej natomiast posągowa[3]. Spotkała się ona z ostrą krytyką, można było bowiem uznać ukazaną w filmie krwawą opryczninę za analogię do stalinowskiej przemocy, a brutalnego cara za odpowiednik Stalina[2][3]. Eisenstein, obawiając się poważnych oskarżeń o nieprawomyślność, wyraził wolę wprowadzenia do filmu poprawek i listopadzie 1946 napisał list, w którym prosił Stalina o udzielenie mu takiej możliwości. Stalin spotkał się z reżyserem oraz grającym cara w filmie Eisensteina aktorem Nikołajem Czerkasowem 25 lutego 1947 roku na Kremlu w towarzystwie Wiaczesława Mołotowa i Andrieja Żdanowa. W czasie rozmowy film został całkowicie skrytykowany, reżyserowi odmówiono też pozwolenia na wprowadzenie poprawek oraz nakręcenie planowanej części trzeciej[2]. Eisenstein bardzo przeżył odrzucenie drugiej części, dostał zawału serca (kolejny zawał, którego doznał rok później miał okazać się dla reżysera śmiertelny)[4]. Premiera Spisku bojarów odbyła się dopiero w 1958 roku[5].

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kino stalinowskie. W: Tadeusz Lubelski, Iwona Sowińska, Rafał Syska: Kino klasyczne. Kraków: Universitas, 2012, s. 304, seria: Historia kina. ISBN 978-83-242-1662-8.
  2. a b c d Alina Madej: 1945. Film roku: "Iwan Groźny". W: Historia kina. Wybrane lata. Warszawa: Kino, 1998, s. 141.
  3. a b c Kino stalinowskie. W: Tadeusz Lubelski, Iwona Sowińska, Rafał Syska: Kino klasyczne. Kraków: Universitas, 2012, s. 305, seria: Historia kina. ISBN 978-83-242-1662-8.
  4. Kino stalinowskie. W: Tadeusz Lubelski, Iwona Sowińska, Rafał Syska: Kino klasyczne. Kraków: Universitas, 2012, s. 306, seria: Historia kina. ISBN 978-83-242-1662-8.
  5. Alina Madej: 1945. Film roku: "Iwan Groźny". W: Historia kina. Wybrane lata. Warszawa: Kino, 1998, s. 142.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]