Iwanowice Włościańskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Iwanowice Włościańskie
Herb
Herb
Kapliczka Matki Boskiej Pocieszenia w Iwanowicach
Kapliczka Matki Boskiej Pocieszenia w Iwanowicach
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Iwanowice
Liczba ludności (2006) 540
Strefa numeracyjna 12
Kod pocztowy 32-095
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0320489
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Iwanowice Włościańskie
Iwanowice Włościańskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Iwanowice Włościańskie
Iwanowice Włościańskie
Ziemia50°13′38″N 19°57′25″E/50,227222 19,956944

Iwanowice Włościańskie (Iwanowice) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Iwanowice[1]

Miejscowość leży przy drodze wojewódzkiej nr 773.

Miejscowość jest siedzibą gminy Iwanowice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Integralne części miejscowości: Kolonia, Ruska Wieś, Zamek[2].

Położenie[edytuj]

Wieś położona ok. 20 km na północny wschód od Krakowa, w północnej części województwa małopolskiego. Oddalona ok. 10 km na południowy zachód od Słomnik i 10 km na wschód Skały oraz 15 km na północny wschód od Ojcowa i Pieskowej Skały. Od południa graniczy z Maszkowem, od północy z Biskupicami, od wschodu z Poskwitowem, a od zachodu z Sułkowicami. Przez Iwanowice przepływa rzeka Dłubnia, od której powstała nazwa Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego, który obejmuje właśnie Iwanowice.

Iwanowice położone są w środkowym odcinku Doliny Dłubni, zwanym Kotliną Iwanowicką. Przebiega tam granica między Wyżyną Miechowską, a Jurą Krakowsko-Częstochowską. Kotlinę Iwanowicką obrzeżają wzgórza, między innymi Góra Klin i Babia Góra, których wysokość przekracza 40 m ponad dno doliny. Przez wieś przepływa rzeka Dłubnia i jej dopływ oraz potok Minóżka. Krajobraz urozmaicony przez kompleksy leśne w pobliskich Zagajach i Maszkowie. Ze względu na ukształtowanie terenu odcinek Doliny Dłubni między Maszkowem a Iwanowicami nazywany jest "Małym Ojcowem".

Inne miejscowości o nazwie Iwanowice: Iwanowice, Iwanowice Duże, Iwanowice Małe, Iwanowice-Naboków

Szkolnictwo[edytuj]

Na terenie Iwanowic działa szkoła podstawowa, gimnazjum i przedszkole.

Zabytki[edytuj]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego: [3]

  • Kościół św. Trójcy w Iwanowicach stoi w samym środku wsi, na niewielkim wzniesieniu. Został wybudowany w 1745 roku. Słynie z oryginalnych dwóch drewnianych zdobiących fasadę wież. Ufundował go dziedzic Iwanowic August Aleksander Czartoryski. Główny i boczny ołtarz pochodzą z okresu wczesnego baroku. W kościółku stoi figurka św. Krzysztofa, pochodząca ze szkoły Wita Stwosza, oraz figurka Madonny z Dzieciątkiem z 1480 roku, z kapliczki dawniej stojącej na środku wsi.
  • Kaplica św. Rocha w Iwanowicach pochodząca z przełomu XVIII i XIX wieku kaplica ma formę klasycystycznego portyku z kolumnami. U jej podnóża wypływa źródełko, któremu nadal przypisuje się leczniczą moc.
  • Zabytkowa karczma w Iwanowicach usytuowana w centrum wsi, pochodzi z XVIII wieku. Budynek należał do dworu, potem był własnością prywatną. W 1992 roku stał się siedzibą Muzeum Regionalnego. Na szczególną uwagę zasługują bogate zbiory pochodzące z wykopalisk z Babiej Góry i Góry Klin.

Inne[edytuj]

  • Kapliczka Matki Boskiej Pocieszenia, murowana kapliczka znajduje się w centrum wsi. Wybudowana w 1854 r. Na ołtarzu stała piętnastowieczna rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem.
  • Kapliczka Zmartwychwstania Pańskiego, murowana kapliczka stoi na stoku przy drodze na cmentarz. Została wybudowana w II połowie XIX wieku
  • Figura świętego Jana Nepomucena, kamienna figura pochodzi z 1800 r. Mieszkańcy Iwanowic postawili figurę przy moście na Minóżce.
  • Cmentarz wojskowy z I wojny światowej, znajduje się w lesie, na południowym wschodnim końcu wsi.
  • Drewniany młyn wodny na rzece Dłubni, przy drodze Iwanowice-Skała; budynek, choć nie pełni już funkcji młyna, zachował się w bardzo dobrym stanie (własność prywatna).
  • Dwa ciałopalne groby wojów z okresu lateńskiego[4] z bogatą zawartością (miecz, grot włóczni, zapinki).

Historia[edytuj]

Iwanowice były świadkiem wielu zdarzeń historycznych. Tu w XVI wieku działali bracia polscy. W 1557 roku odbył się tu ich synod. Rekatolicyzacja wsi nastąpiła po przejściu rodziny Dłuskich, właścicieli Iwanowic na katolicyzm. Wówczas kościół wcześniej zamieniony na zbór, po odrestaurowaniu ponownie został konsekrowany w 1624 roku. W roku 1809 przez wieś przeszły w zwycięskim pochodzie wojska księcia Józefa Poniatowskiego, podążające za wojskami austriackimi. Tutaj też w 1817 roku przeszedł, zmierzający na Wawel kondukt pogrzebowy ze zwłokami księcia Józefa. Później po upadku powstania listopadowego przez wieś przemaszerowały wojska generała Samuela Różyckiego, by chronić się za granicą.

Iwanowice były też polem działań powstania styczniowego. Tu stacjonowały w punkcie etapowym pomiędzy Ojcowem, a Miechowem powstańcze oddziały pod dowództwem Apolinarego Kurowskiego, a okolica stawała się często miejscem potyczek z wojskami rosyjskimi. Tędy przemaszerowały oddziały Mariana Langiewicza, który w niedalekiej Goszczy ogłosił się dyktatorem powstania. Niestety po upadku powstania styczniowego przyszły czasy ciemnoty, zacofania, pijaństwa i rusyfikacji.

Pierwsza wojna światowa wciągnęła Iwanowice w jej orbitę. Następowało liczne wstępowanie mieszkańców do oddziałów Związku Strzeleckiego. 3 września 1939 roku do Iwanowic wkroczyły oddziały hitlerowskie. Prześladowania ludności (trzykrotne pacyfikacje, śmierć 63 osób) wpłynęły na współpracę mieszkańców z organizacjami podziemnymi: Armią Krajową, Gwardią Ludową, Batalionami Chłopskimi. Kilku mieszkańców wsi walczyło pod Monte Cassino.

W dniu 16 stycznia 1945 roku do Iwanowic w wyniku blisko czterogodzinnej bitwy wkroczyły wojska radzieckie i polskie.

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  2. GUS. Rejestr TERYT
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. małopolskiego. [dostęp 2013-03-09].
  4. Praca zbiorowa: Oxford - Wielka Historia Świata. Cywilizacje Europy. Indoeuropejczycy - Celtowie. T. 12. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 259. ISBN 83-7425-367-3.