Izabella Cywińska
| Data i miejsce urodzenia |
22 marca 1935 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
23 grudnia 2023 |
| Minister kultury i sztuki | |
| Okres |
od 12 września 1989 |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Odznaczenia | |
     
| |
Maria Izabela (Izabella) Cywińska-Michałowska (ur. 22 marca 1935 we Lwowie[1][2], zm. 23 grudnia 2023 w Warszawie[3]) – polska reżyser teatralna i filmowa, krytyk filmowy; w latach 1970–1973 dyrektor Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu, w latach 1973–1989 dyrektor Teatru Nowego w Poznaniu, w latach 1989–1991 minister kultury i sztuki, w latach 2008–2011 dyrektor artystyczna Teatru Ateneum w Warszawie.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]_01.jpg)
Jej przodkowie ze strony ojca pieczętowali się herbem Puchała[4]. Córka Andrzeja i Elżbiety z domu Łuszczewskiej[3][5]. Jej dziadkiem był Konrad Łuszczewski, a stryjecznym prapradziadkiem Stanisław Skarbek[5].
W młodości należała do Powszechnej Organizacji „Służba Polsce”[6]. Była absolwentką I Liceum Ogólnokształcącego w Legnicy[7]. Ukończyła etnografię na Uniwersytecie Warszawskim oraz studia na Wydziale Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. Reżyserowała w teatrach Białegostoku, Warszawy, Nowej Huty[8].
W latach 1970–1973 była dyrektorem Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu. W 1973 reaktywowała Teatr Nowy w Poznaniu, którym kierowała do 1989. W 1981 wystawiła w nim sztukę Oskarżony: czerwiec pięćdziesiąt sześć. W konsekwencji była przez kilka miesięcy internowana w okresie stanu wojennego[9] (współautorem scenariusza był Włodzimierz Braniecki[10]). W marcu 2008, po śmierci Gustawa Holoubka, objęła obowiązki dyrektora artystycznego Teatru Ateneum w Warszawie. Funkcję tę pełniła do lipca 2011.
Jako reżyser realizowała spektakle w Teatrze Telewizji (m.in. Wróg ludu Ibsena i Cmentarze Hłaski) oraz produkcje filmowe (serial Boża podszewka w 1997 i 2004, filmy Kochankowie z Marony i Cud purymowy).
Od 12 września 1989 do 12 stycznia 1991 sprawowała urząd ministra kultury i sztuki w gabinecie Tadeusza Mazowieckiego[9]. W 1991 wstąpiła do Unii Demokratycznej[6]. Przed wyborami parlamentarnymi w 2001 wchodziła w skład wyborczego komitetu honorowego Unii Wolności[11]. W 2005 podpisała deklarację poparcia Partii Demokratycznej, była też współautorką programu tego ugrupowania w dziedzinie kultury. Była członkinią komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w 2010 i w 2015[12][13]. Została członkinią Komitetu Wspierania Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie[14].
Była żoną aktora Janusza Michałowskiego. Napisała wspomnienia pt. Nagłe zastępstwo. Z dziennika pani minister[15]. Opublikowała też pamiętnik pt. Dziewczyna z Kamienia[16].
Została pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach[17].
W 2024 została patronką Teatru Nowego w Poznaniu[18], w którym w 2025 odsłonięto upamiętniający ją mural[19].
Odznaczenia i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2011)[20]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1989)[21]
- Złoty Krzyż Zasługi (1974)[21]
- Medal Komisji Edukacji Narodowej (1976)[21]
- Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005)[22]
- Krzyż Oficerski Orderu „Za zasługi dla Litwy” (2006)[23]
- Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za osiągnięcia w twórczości reżyserskiej (1977)[21]
- Nagroda Przewodniczącego Komitetu do spraw Radia i Telewizji (1986)[21]
- Medal Kalos Kagathos (1987)[24]
- Tytuł honorowego obywatela Kalisza (2008)[25]
- Tytuł honorowego obywatela Poznania (2013)[26]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Who is who w Polsce. Wyd. III. Zug: Hübners blaues Who is who, 2004, s. 612. ISBN 3-7290-0043-8.
- ↑ Izabella Cywińska urodziła się we Lwowie, w dokumentach jako miejsce urodzenia wpisano jednak Kamień Puławski (zob. Izabela Cywińska: Dziewczyna z Kamienia. Warszawa: Agora, 2015. ISBN 978-83-268-1394-8. OCLC 911408160.)
- ↑ a b Maria Izabela Cywińska-Michałowska. rejestry-notarialne.pl. [dostęp 2026-04-03].
- ↑ Maria Minakowska: Izabella Cywińska. sejm-wielki.pl. [dostęp 2025-08-18].
- ↑ a b Izabella Cywińska. Pani Minister. W: Jerzy Janicki: Cały Lwów na mój głów… Alfabet lwowski. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, 1993, s. 45. ISBN 83-7066-474-1.
- ↑ a b Kto jest kim w polityce polskiej. Warszawa: PAI, 1993, s. 55. ISBN 83-223-2645-9.
- ↑ Znani absolwenci. 1liceum.pl. [dostęp 2026-02-07].
- ↑ Izabela Cywińska: Dziewczyna z Kamienia. Warszawa: Agora, 2015. ISBN 978-83-268-1394-8. OCLC 911408160.
- ↑ a b Izabella Cywińska. wyborcza.pl, 8 września 2009. [dostęp 2010-06-18].
- ↑ Magdalena Baranowska-Szczepańska. Włodzimierz Braniecki. Kochał sztukę i ludzi. „Głos Wielkopolski”, s. 17, 31 października 2016.
- ↑ Wyborczy Komitet Honorowy Unii Wolności. uw.org.pl, 12 lipca 2001. [dostęp 2025-11-11].
- ↑ Komitet poparcia Bronisława Komorowskiego. onet.pl, 16 maja 2010. [dostęp 2015-03-15].
- ↑ Kto wszedł do komitetu poparcia Komorowskiego. dziennik.pl, 15 marca 2015. [dostęp 2015-03-15].
- ↑ Komitet Wspierania Muzeum Historii Żydów Polskich Polin. Muzeum Historii Żydów Polskich Polin. [dostęp 2021-06-01].
- ↑ Izabella Cywińska: Nagłe zastępstwo. Z dziennika pani minister. Warszawa: BGW, 1992. ISBN 83-7066-325-7.
- ↑ Izabella Cywińska: Dziewczyna z Kamienia. Warszawa: Agora, 2015. ISBN 978-83-268-1394-8.
- ↑ Maciej Nycz: Pogrzeb Izabelli Cywińskiej. „Ona żyła teatrem”. rmf24.pl, 9 stycznia 2024. [dostęp 2024-01-09].
- ↑ Teatr Nowy w Poznaniu ma nową patronkę. gov.pl, 25 marca 2024. [dostęp 2026-03-03].
- ↑ Szymon Majchrzak: Teatr Nowy w Poznaniu upamiętnił swoją patronkę. radiopoznan.fm, 23 marca 2025. [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 maja 2011 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2011 r. Nr 78, poz. 780).
- ↑ a b c d e Izabella Cywińska, [w:] Twórcy [online], Culture.pl [dostęp 2025-11-11].
- ↑ Warszawa. Wręczono złote medale „Gloria Artis”. e-teatr.pl, 10 września 2005. [dostęp 2011-06-21].
- ↑ Apdovanotų asmenų duomenų bazė. lrp.lt. [dostęp 2020-10-21]. (lit.).
- ↑ Kalós Kagathós. portalwiedzy.onet.pl. [dostęp 2025-06-17].
- ↑ Mariusz Kurzajczyk: Nie żyje Izabella Cywińska, Honorowa Obywatelka Miasta Kalisza, reżyser, była dyrektor kaliskiego teatru. naszemiasto.pl, 24 grudnia 2023. [dostęp 2024-02-28].
- ↑ Honorowi i zasłużeni obywatele Miasta Poznania: 2013. poznan.pl. [dostęp 2018-02-15].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Izabella Cywińska, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2021-04-08].
- Izabella Cywińska, [w:] Twórcy [online], Culture.pl [dostęp 2024-03-21].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Izabella Cywińska: Felietony. teatralny.pl. [dostęp 2015-03-22].
- Izabella Cywińska w bazie filmpolski.pl. [dostęp 2021-04-08].
- Izabella Cywińska na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”. [dostęp 2021-04-08].
| W dniu zaprzysiężenia |
|
|---|---|
| Późniejsi członkowie rządu |
|
|
.svg)
- Absolwenci Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza
- Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Legnicy
- Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego
- Artyści związani z Kaliszem
- Członkowie Powszechnej Organizacji „Służba Polsce”
- Dyrektorzy Teatru Nowego w Poznaniu
- Honorowi obywatele Kalisza
- Honorowi obywatele Poznania
- Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982
- Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa)
- Ministrowie kultury III Rzeczypospolitej
- Ministrowie kultury PRL
- Nagrodzeni Medalem Kalos Kagathos
- Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
- Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)
- Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
- Politycy Unii Demokratycznej
- Polscy krytycy filmowi
- Polacy odznaczeni Orderem „Za Zasługi dla Litwy”
- Polscy reżyserzy filmowi
- Polscy reżyserzy teatralni
- Ludzie urodzeni we Lwowie
- Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie
- Urodzeni w 1935
- Zmarli w 2023