Izydor Modelski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Izydor Modelski
Ilustracja
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia

10 maja 1889
Lwów, Austro-Węgry

Data i miejsce śmierci

25 września 1962
Waszyngton, USA

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne
Orzeł LWP.jpg ludowe Wojsko Polskie

Formacja

Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie

Jednostki

PKU Łuniniec

Stanowiska

komendant PKU

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa,
wojna polsko-ukraińska (obrona Lwowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Order Lwa Białego II Klasy (Czechosłowacja)

Izydor Modelski (ur. 10 maja 1889 we Lwowie, zm. 25 września 1962 w Waszyngtonie) – doktor filozofii, generał dywizji ludowego Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Izydor Modelski

Izydor Modelski urodził się 10 maja 1889 we Lwowie. Studiował na Uniwersytecie Lwowskim, działając jednocześnie w Polskich Drużynach Strzeleckich. W okresie od sierpnia 1914 do lipca 1917 służył w I Brygadzie Legionów na stanowiskach: dowódcy plutonu, komendanta szkoły podoficerskiej, dowódcy batalionu 6 pułku piechoty, komendanta szkoły oficerskiej. W 1917 roku pełnił służbę w Głównym Urzędzie Zaciągu do Wojska Polskiego na stanowisku komendanta Inspektoratu w Grodzisku. 26 czerwca 1917 roku „promował się na Uniwersytecie Lwowskim na doktora filozofii”[1]. Po kryzysie przysięgowym internowany w Beniaminowie.

Po uwolnieniu służył w Polskiej Sile Zbrojnej i następnie w Wojsku Polskim. Komendant garnizonu Warszawa (major z listopada 1918). Dowódca Grupy Operacyjnej w walkach z Ukraińcami w rejonie Lwowa (listopad 1918–1919). W okresie czerwiec 1919–1920 w sztabie gen. Józefa Hallera, kwatermistrz Armii, potem w Oddziale IV Sztabu Generalnego. Podpułkownik z 1 czerwca 1919. Na froncie bolszewickim dowódca 79 pułku piechoty od czerwca do lipca 1920. Po wojnie członek Najwyższej Komisji Opiniującej przy Naczelnym Wodzu – do 1922.

3 listopada 1922 został przeniesiony do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza II Kursu Doszkolenia. Z dniem 15 października 1923, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do Departamentu I Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie. 31 marca 1924 został awansowany na pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 21. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Następnie pełnił służbę w Inspektoracie Armii Nr 2, pozostając oficerem nadetatowym 72 pułku piechoty. W sierpniu 1924 został odkomenderowany do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu na trzy tygodnie w charakterze szefa sztabu[2]. Następnie przedłużono mu odkomenderowanie do 1 listopada 1924[3]. W październiku tego roku został przydzielony z Inspektoratu Armii Nr 2 do DOK X na stanowisko szefa sztabu[4].

W latach 1925–1926 dowódca 30 pułku piechoty. W czasie przewrotu majowego opowiedział się po stronie rządowej. Aresztowany przez podkomendnych oficerów (słowo „aresztowany” jest tu eufemizmem, Modelski w czasie „wypadków majowych” został po prostu zamknięty przez podwładnych w klozecie[5]). Pozostawał w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX. W dniu 31 marca 1927 r. został przydzielony z dyspozycji Szefa Sztabu Generalnego do dyspozycji Ministra Spraw Wojskowych (jako nadetatowy oficer 30 pułku piechoty znajdował się wówczas na służbowym przeniesieniu do Oddziału I Sztabu Generalnego)[6]. Z dniem 31 października 1927 r. został przeniesiony do kadry oficerów piechoty z równoczesnym przydziałem do Powiatowej Komendy Uzupełnień Łuniniec na stanowisko komendanta[7]. W kwietniu 1928 został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy OK IX[8]. Z dniem 31 października 1928 został przeniesiony w stan spoczynku[9]. Przewodniczył Związkowi Hallerczyków.

1 października 1939 gen. Władysław Sikorski, nowy Naczelny Wódz i minister spraw wojskowych, powołał go do służby czynnej we Francji, mianując początkowo I pomocnikiem, a 24 listopada – II zastępcą ministra spraw wojskowych (pełnił tę funkcję do lipca 1940). Modelski kierował Gabinetem Ministra i Komendą Kwatery Głównej, odpowiadał za sprawy personalne (kierowanie Biurem Personalnym i Rejestracyjnym powierzył uległemu płk. Fryderykowi Mally) i za ewakuację generałów i wyższych oficerów internowanych w różnych krajach Europy do Francji, gdzie formowana była armia polska. Podczas obsadzania stanowisk zapisał się niechlubnie tropieniem sanatorów i usuwaniem niejednokrotnie wartościowych oficerów z tworzonych sił zbrojnych, kierując się animozjami politycznymi i osobistymi. Wojskowych napiętnowanych w trybie kapturowym kierowano do obozu specjalnego w Cerizay. Na tym tle powstał konflikt między nim a generałem Marianem Kukielem, I zastępcą ministra spraw wojskowych. 3 maja 1940 mianowany generałem brygady. Kierował ewakuacją części wojsk polskich przez francuski port Le Verdon-sur-Mer w czerwcu 1940.

We wrześniu 1942 kandydat na stanowisko I zastępcy dowódcy I Korpusu, niepowołany na nie wskutek negatywnej opinii dowódcy tej jednostki, gen. Kukiela, który pisał nie tylko o młodym wieku Modelskiego, ale także o jego niepopularności w wojsku z powodu zatruwania atmosfery waśniami politycznymi. Pełnił funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wojskowych (od 19 listopada 1942 Ministerstwo Obrony Narodowej), po powołaniu do kierowania resortem gen. Kukiela odsunięty od czynnego udziału w pracach przez udzielenie mu długotrwałego urlopu zdrowotnego. Do grudnia 1944 był formalnie II wiceministrem obrony narodowej i generałem do zleceń Naczelnego Wodza. W marcu 1945 został przeniesiony w stan spoczynku.

W lipcu 1945 powrócił do kraju. 1 marca 1946 awansowany na generała dywizji[10] – szef Misji Specjalnej Wojska Polskiego w Londynie z zadaniem ewakuacji żołnierzy polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie do kraju. W latach 1946–1948 attaché wojskowy w Waszyngtonie. Odwołany z powodu niewywiązywania się z obowiązków, odmówił powrotu do kraju i rozpoczął publikowanie wiadomości na temat działalności wywiadowczej państw bloku wschodniego. Nawiązał współpracę ze Stanisławem Mikołajczykiem i działaczami polskiej emigracji. Skazany zaocznie na 15 lat więzienia i utratę praw obywatelskich, osiedlił się w Stanach Zjednoczonych, gdzie zmarł.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pismo L. pers. 116/GUZ/17 por. Izydora Modelskiego do Krajowego Inspektoratu Zaciągu do WP w Warszawie z 2 lipca 1917 roku [1].
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 75 z 5 sierpnia 1924 roku, s. 429.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 81 z 22 sierpnia 1924 roku, s. 461.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 110 z 15 października 1924 roku, s. 613.
  5. Szejnert na Wyspie Węży. Paweł Goźliński o warsztacie królowej polskiego reportażu, wyborcza.pl [dostęp 2018-09-09] (pol.).
  6. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 III 1927, s. 99.
  7. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 X 1927, s. 296.
  8. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 IV 1928, s. 128.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 380.
  10. Dziennik Bałtycki, 1946, nr 64 - Nowe awanse na wyższych stanowiskach wojskowych, s. 3., bibliotekacyfrowa.eu [dostęp 2020-02-03].
  11. Dekoracja Orderem „Virtuti Militari”. „Gazeta Lwowska”. Nr 87, s. 4, 17 kwietnia 1921. 
  12. M.P. z 1934 r. nr 27, poz. 41 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”
  13. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 27.
  14. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2027 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 40, poz. 1854, s. 1533)
  15. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1987 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 39, poz. 1831)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]