János Arany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Miklós Barabás: János Arany (1884)

János Arany (węg.: Arany János, ur. 2 marca 1817 w Nagyszaloncie; zm. 22 października 1882 w Budapeszcie) – węgierski poeta[1][2].

Arany pochodził ze zubożałej szlachty węgierskiej[1]. Początkowo pracował jako nauczyciel, aktor i notariusz. W roku 1846 debiutował swoim pierwszym poematem pt. Śmierć Budy i odniósł od razu duży sukces. W tym samym roku napisał też pierwszą część trylogii Toldi[1] (jego główne dzieło), za którą otrzymał nagrodę Kisfaludyego. Toldi opowiada historię bohatera z ludu, Miklósa Toldiego[3], trafiając tym samym w ówczesnego ducha czasu, budzącej się węgierskiej świadomości narodowej. Epos ten został oparty na wierszowanej kronice Pétera Ilosvai Selymesa z XVI wieku[1]. Inspiracją dla Aranya był János vitéz Petőfiego[3]. Epos składa się z dwunastu pieśni[3] i ma 1688 wersów[3]. By wyrazić swe poparcie dla węgierskiej rewolucji 1848, Arany napisał patriotyczne opowiadania.

Po klęsce rewolucji euforia ustąpiła miejsca pesymizmowi[1]. W 1854 r. napisał drugą część trylogii Zmierzch Toldiego[3], a w 1879 r. trzecią – Miłość Toldiego. W okresie tym zajmował się głównie liryką i epiką, które tworzyły dla niego związek między przekazywaną ustnie poezją ludową i abstrakcyjnym językiem sztuki.

Przypisy

  1. a b c d e János Arany Hungarian poet (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2016-10-27].
  2. Janos Arany (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2016-10-27].
  3. a b c d e János Arany (ang.). mek.oszk.hu. [dostęp 2016-11-04].

Bibliografia[edytuj]