Józef Baran (poeta)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Baran na ul. Piotrkowskiej w Łodzi (2005)
Józef Baran
autor Zbigniew Kresowaty

Józef Baran (ur. 17 stycznia 1947 w Borzęcinie) – polski poeta, mieszkający w Krakowie.

Życiorys[edytuj]

Ukończył technikum górnicze w Wałbrzychu oraz filologię polską w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie. Debiutował w 1969 na łamach tygodnika "Życie Literackie". Jego poezję odkrył Artur Sandauer, który napisał o nim, że trafia "swoją liryką prosto do ludzkich serc". Od 1975 w dziennikarstwie, m.in. redaktor naczelny tygodnika "Wieści", później w "Gazecie Krakowskiej" i "Dzienniku Polskim". W 2000 brał udział w spotkaniu 3 poetów polskich i 3 poetów amerykańskich w ONZ w Nowym Jorku, a w 2001 w Światowym Kongresie Poezji w Sydney.

W 1989 jego wiersze trafiły do programów szkolnych, w następnych latach na matury języka polskiego (m.in. wiersze"Apokalipsa domowa", "Tańcowały dwa Polaki" czy "Mam 25 lat"). Odtąd są też publikowane w wielu antologiach krajowych i zagranicznych.

Jego wiersze stały się również inspiracją dla wielu piosenkarzy i kompozytorów, m.in. dla "Starego Dobrego Małżeństwa",Beaty Paluch, Jakuba Pawlaka, Julii Zarckiej, Elżbiety Adamiak, Hanny Banaszak, Krzysztofa Myszkowskiego i Andrzeja Zaryckiego. Tłumaczone były na kilkanaście języków, m.in. angielski, hebrajski, niemiecki, czeski, rosyjski, hiszpański i szwedzki.

W wierszu "Światy" napisał: "Można być w kropli wody światów odkrywcą Można wędrując dookoła świata przeoczyć wszystko "

Publikacje[edytuj]

  • "Nasze najszczersze rozmowy": wiersze – Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1974
  • "Dopóki jeszcze": wiersze – Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1976
  • "Na tyłach świata": wiersze – Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1977
  • "W błysku zapałki": wiersze – Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1979
  • "Wiersze wybrane" – Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1984
  • "Pędy i pęta": wiersze – Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1984
  • "Autor! Autor!: rozmowy z ludźmi pióra i palety." – Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1986
  • "Skarga": wiersze – Szczecin, "Glob", 1988
  • "Czułość": poezje – Kraków, Miniatura, 1988, 1989
  • "Wiersze wybrane" – Kraków, "Miniatura", 1990
  • "Śnił mi się Artur Sandauer": rozmowy i wspomnienia – Kraków, Centrum Kultury Żydowskiej Na Kazimierzu, Hereditas Polono – Judaica, 1992
  • "Pacierz Szwejka": wiersze – Kraków, "Miniatura", 1992
  • "Mała kosmogonia": wiersze – Kraków, "Miniatura", 1994
  • "115 wierszy" (wiersze z lat 1985-1993) – Tarnów, "Comdruk", 1994
  • "Zielnik miłosny": wiersze – Oficyna Konfraterni Poetów, Kraków – Jawor (1995)
  • "Zielnik miłosny": wiersze – wyd. II, Konfraterania Poetów (1996)
  • "Epifania słoneczna": wiersze – Poznań, Arka, 1997
  • "Majowe zaklęcie": wiersze – Kraków, Wydawnictwo Baran i Suszczyński, 1997
  • "Pod zielonym drzewem życia": wiersze - seria Poeci Krakowa, Kraków, Śródmiejski Ośrodek Kultury w Krakowie, 2000
  • "Dolina ludzi spokojnych" (fotografie – Jakub Ciećkiewicz) – Tarnów, Biblos, 2001
  • "Dom z otwartymi ścianami" – Warszawa, Nowy Świat, 2001
  • "Najdłuższa podróż" – Warszawa, Nowy świat, 2002
  • "Spotkanie – Begegnung" – Kraków, Oficyna Konfraterni Poetów – 2003 (przekład na niemiecki Henryk Bereska)
  • "A wody płyną i płyną" – Toruń, Wyd. Adam Marszałek, 2004
  • "Koncert dla nosorożca – dziennik poety z przełomu wieków" – Poznań, Zysk i S-ka, 2005
  • "Zielnik miłosny i inne liryki" – Poznań,Zysk i S-ka, 2005
  • "Hymn poranny" – Lodnyn, London Publishing Br@ndBook, 2006
  • "Tragarze wyobraźni" – Rzeszów, Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, 2006
  • "Taniec z ziemia" – Poznań, Zysk i S-ka, 2006
  • "Rondo. Wiersze z lat 2006-2009" - Poznań, Zysk i S-ka, 2009
  • "Podróże z tej i nie z tej ziemi" - migawki z sześciu kontynentów: Europy, obu Ameryk, Australii, Azji i Afryki - Poznań, Zysk i S-ka, 2010
  • "Borzęcin. Poezja i proza Józefa Barana" - Gminna Biblioteka Publiczna w Borzęcinie, 2014
  • "Spadając patrzeć w gwiazdy" -Poznań, Zysk i S-ka 2013
  • "Scenopis od wieczności" - korespondencja ze Sławomirem Mrożkiem - Poznań, Zysk i S-ka, 2014
  • "Szczęście w czapce niewidce" - tom wierszy - Poznań, Zysk i S-ka, 2015

Piosenki ze słowami Józefa Barana[edytuj]

  • "Najlepsze lata - Atlantyda" (muzyka Elżbieta Adamiak)
  • "Prośba o nadzieję" (muzyka Elżbieta Adamiak)
  • "Szara piosenka" (muzyka Elżbieta Adamiak)
  • "Ballada majowa" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Ballada o arenie cyrkowej" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Niepokój" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Spóźnione wyznanie" (muzyka Roman Ziobro)
  • "Ballada z gór" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Ballada o poecie" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Zwózka nieba" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Przechyla się ku jesieni ziemia" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Zapomniany grajek" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Szara ballada" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Ballada o dwóch braciach" (muzyka Mirosław Czyżykiewicz)
  • "Ballada na urodziny" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Ballada powojowa" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Piosenka o nadziei" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Pastorałka bezdrożna" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Marcowy swing" (muzyka Ryszard Żarowski)
  • "Piosenka zauroczonego" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Ballada o listopadzie" (muzyka Krzysztof Myszkowski)
  • "Piosenka dla tych,którzy się rozstają" (muzyka Arkadiusz Zawiliński)

Nagrody[edytuj]

  • 1975 – Nagroda im. Bursy za najlepszy debiut poetycki (tom "Nasze najszczersze rozmowy")
  • 1977 – Nagroda im. Stanisława Piętaka za tom "Dopóki jeszcze"
  • 1980 – Nagroda im. Kościelskich w Genewie za zbiór "W błysku zapałki"
  • 1984 – Nagroda Funduszu Literatury za najlepszy tom roku ("Pedy i peta")
  • 1992 – Doroczna Nagroda Wojewody Małopolskiego
  • 1996 - Uhonorowanie dyplomem Mistrz Sztuki przez Fundację Kultury
  • 2001 – Nagroda Krakowska Książka Miesiąca – luty 2001 – za książkę "Dom z otwartymi ścianami"
  • 2001 - Wyróżnienie Pen West w Los Angeles za dwujęzyczny tom wierszy J. Barana "W błysku. In a Flash" (tłum. J. A. Gregorek)
  • 2002 – Nagroda im. Władysława Orkana
  • 2004 – Nagroda Miasta Krakowa
  • 2015 - Srebrny Krzyż Gloria Artis przyzany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • 2016 -Nominacja do poetyckiej nagrody Orfeusza im. K.I.Gałczyńskiego za tom wierszy "Szczęście w czapce niewidce"

Linki zewnętrzne[edytuj]

  • Piotr Szewc, "Czarodziej z Borzęcina", recenzja książki "Borzęcin", w: "Nowe Książki", 01.01.2015
  • Wojciech Ligęza, "Bez prawdy osobistej i osobniczej nic się nie poradzi w literaturze, "Topos" nr 6 z 2014
  • Marcin Kołodziejczyk, "Józef Baran metaforyzuje szczegół", "Polityka" z grudnia (Nr 51/52),
  • JANUSZ DRZEWUCKI "Charakter pisma", esej: "Dajmy na to Józef Baran" (strona 174 - 185) - Instytut Książki - "Twórczość", Kraków - Warszawa 2015.