Józef Bellert

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Bellert
Ilustracja
Józef Bellert (1920)
Data i miejsce urodzenia 19 marca 1887
Samsonów
Data i miejsce śmierci 25 kwietnia 1970
Warszawa
Zawód, zajęcie lekarz, działacz społeczny, kapitan WP[1]
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Pomnik „Ku chwale pierwszych bojów Józefa Piłsudskiego o niepodległość Polski” w Czarkowach, inicjatorem jego budowy był Józef Bellert

Józef Stanisław Ferdynand Bellert[2] (ur. 19 marca 1887 w Samsonowie[3], zm. 25 kwietnia 1970 w Warszawie) – polski lekarz, żołnierz I Brygady Legionów.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Aleksandra Bellerta (zm. 1890[4]), oficera wojska carskiego oraz Jadwigi z domu Zarębskiej[5]. Miał starszą siostrę Helenę Arkadię (ur. 1886[6]) i młodszego brata Piotra[7] (1888-1979) oraz przyrodnie rodzeństwo z poprzedniego małżeństwa ojca.

Uczył się w gimnazjum w Kielcach, skąd został relegowany za udział w strajku szkolnym w 1905. Naukę kontynuował w Sankt Petersburgu, po złożeniu egzaminu dojrzałości przeniósł się do Krakowa, gdzie rozpoczął studia na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W uznaniu wybitnych osiągnięć w nauce otrzymał stypendium Krakowskiej Akademii Umiejętności, podczas studiów wstąpił do Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego. Po wybuchu I wojny światowej 3 sierpnia 1914 zgłosił się ochotniczo w oddziale strzelców Józefa Piłsudskiego, otrzymał szarżę sierżanta i przydział do batalionu I Brygady Legionów Polskich. W 1915 urlopowany uzyskał dyplom lekarza, dzięki czemu w czerwcu 1916 został komendantem szpitala w Radomiu, następnie w Kielcach, gdzie równolegle zasiadał w komisji uzupełnień wojskowych[8]. Po kryzysie przysięgowym posiadając stopień porucznika został przeniesiony do rezerwy i objął funkcję lekarza miejskiego w Chęcinach, równocześnie działał w konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej.

Odwołany z rezerwy w lipcu 1920 został mianowany ordynatorem Oddziału Chirurgicznego Szpitala Okręgowego w Kielcach. W 1921 powrócił na wcześniej zajmowane stanowisko w Chęcinach[9], od 1925 był dyrektorem szpitala św. Juliana w Pińczowie. Działał aktywnie w Związku Legionistów Polskich, Związku Oficerów Rezerwy RP i Polskim Towarzystwie Lekarskim. Jako prezes pińczowskiego oddziału Związku Strzeleckiego należał do głównych inicjatorów budowy cmentarza i Pomnika Czynu Legionowego w Czarkowach, który odsłonięto w 1928[10]. Następnie w 1930 zainicjował budowę powszechnej szkoły ślusarsko-mechanicznej w Winiarach, jej uruchomienie przerwał wybuch II wojny światowej[11]. W latach 30. XX wieku przeniósł się do Warszawy, gdzie został zastępcą lekarza naczelnego ZUS. Podczas kampanii wrześniowej w 1939 był ordynatorem szpitala polowego nr 202. Po wybuchu powstania warszawskiego kierował szpitalem powstańczym przy ulicy Jaworzyńskiej 2[12]. Po zakończeniu wyjechał z rannymi, których ewakuowano do szpitala przy ulicy Grzegórzeckiej w Krakowie[13].

W 1945 jako Naczelny Lekarz PCK zorganizował 38-osobowy ochotniczy oddział ratowniczy niosący pomoc dla pozostałych przy życiu więźniów obozu Auschwitz-Birkenau, zorganizował szpital dla 4800[14] chorych[15], którym kierował od 5 lutego do jego rozwiązania 1 października 1945[16]. Następnie pełnił funkcję dyrektora szpitala św. Łazarza oraz lekarza orzekającego w Wojewódzkiej Komisji Lekarsko-Społecznej, od 1951 pracował w III Dzielnicowej Przychodni dla Dzielnicy Kleparz w Krakowie. Na emeryturę przeszedł w wieku 82 lat, zmarł 25 kwietnia 1970 podczas pobytu w Warszawie.

Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (Stare Powązki), kw. 259, rząd III, grób 18[13][17].

Jest patronem ulicy w Krakowie.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski[13],
  • Złoty Krzyż Zasługi (trzykrotnie)[13],
  • Odznaką „Za Wzorową Pracę w Służbie Zdrowia”[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rocznik Oficerski 1924
  2. biogram, Biblioteka Uniwersytecka Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  3. Józef Stanisław Ferdynand Bellert urodził się we wsi Samsonów dnia 7/19 marca 1887, ochrzczony 4/16 lipca 1888 r. — na podstawie akt stanu cywilnego parafii rzym.-kat. w Tumlinie, U 60/1888.
  4. Na podstawie ASC parafii rzym.-kat. w Tumlinie, akt zgonu: Z 36/1890.
  5. Ślub odbył się w parafii Tumlin, 8/20 lutego 1886 r. ASC M 14/1886.
  6. ASC par. rzym.-kat. w Tumlinie, U 110/1886.
  7. ASC par. rzym.-kat. w Tumlinie, U 63/1888.
  8. Andrzej Grygiel. Żołnierz i lekarz w: „Eskulap Świętokrzyski” nr 6 z 2003 r., pismo Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej.
  9. Na podstawie spisu lekarzy: Dziennik Urzędowy Województwa Kieleckiego. R. 3, nr 9 (26 sierpnia 1922), str. 6/20
  10. Ojczyzna to ziemia i groby. Narody tracąc pamięć – tracą życie. 98. rocznica Pierwszych Bojów Legionów Józefa Piłsudskiego. Starostwo Powiatowe w Kazimierzy Wielkiej 25 września 2012.
  11. Historia Placówki, Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza w Winiarach.
  12. Józef Bellert, Encyklopedia Medyków Powstania Warszawskiego.
  13. a b c d e Józef Bellert, powstańcze biogramy 1944.pl.
  14. Józef Bellert w raporcie PCK z 1946 kwestionował tę liczbę podając jako prawdopodobną 4500 chorych, ponieważ lżej chorzy przemieszczali się po terenie byłego obozu.
  15. Józef Bellert. Praca polskich lekarzy i pielęgniarek w szpitalu obozowym PCK w Oświęcimiu po oswobodzeniu obozu w: „Przegląd Lekarski” nr 1a/1963, s. 66.
  16. Szymon Piegza Anioły życia w obozie śmierci. Onet. 14 października 2017.
  17. Cmentarz Stare Powązki - opis nagrobka

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]