Józef Chociszewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Chociszewski
Ilustracja
J Chociszewski z okresu pobytu na Pomorzu
Data i miejsce urodzenia 28 lutego 1837
Chełst
Data i miejsce śmierci 11 listopada 1914
Gniezno
Zawód, zajęcie pisarz, dziennikarz, wydawca, działacz społeczny
Grób Józefa i Alodji Chociszewskich na cmentarzu św. Krzyża w Gnieźnie

Józef Chociszewski (ur. 28 lutego 1837 w Chełście[1] (ówczesny powiat czarnkowski), zm. 11 listopada 1914 w Gnieźnie) – redaktor, wydawca, pisarz ludowy, działacz narodowy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Jakuba Chociszewskiego nauczyciela ludowego z Czeszewa[2] i Marii z Dymków. W latach 1849-1858 uczył się w gimnazjum w Trzemesznie, gdzie organizował tajne kółka samokształceniowe – był członkiem Towarzystwa Tomasza Zana[3]. Działalność publicystyczną rozpoczął w 1859 w „Dzienniku Poznańskim”. W latach 1861-1862 redagował „Gwiazdkę Cieszyńską”. Po wysiedleniu z terytorium austriackiego osiadł w Chełmnie. Prowadził księgarnię polską (1868-1871), wydawał kalendarze, pisma, m.in.: „Katolik” (1868, w 1869 odstąpiony Karolowi Miarce), „Piast” (1867-1869), „Przegląd Słowiański”, „Staszic”; redagował czasopisma: „Nadwiślanin” (1862-1863, 1867), „Przyjaciel Ludu” (1862-1863), „Wielkopolanin”, „Przyjaciel Dzieci” (1867-1868), „Dzwon Wielkopolski” (1878), „Lech” (1878-1879), „Przegląd Słowiański”, „Staszic”, „Pobudka do Szerzenia Wstrzemięźliwości”, „Dziennik Kujawski” (1893-1895, Inowrocław), był redaktorem naczelnym w „Gazecie Gnieźnieńskiej” (od 1895).

Autor wielu popularnych książek, utworów teatralnych i artykułów (ok. 300 pozycji) i wydawca książek popularnych z zakresu historii i literatury polskiej („Dzieje narodu polskiego dla dzieci i młodzieży” - 9 wydań, w tym 1 w Chicago;

„Mała historia Polski dla dzieci i młodzieży z obrazkami” - 17 wydań, „Sobieski pod Wiedniem” - 20 wydań o łącznym nakładzie 100 tys. egzemplarzy). Prowadził ożywioną działalność społeczną jako organizator wielu stowarzyszeń kulturalno-oświatowych. Był wielokrotnie więziony i karany przez władze pruskie[4].

Ogółem autor ok. 300 pozycji o łącznym nakładzie kilku milionów egzemplarzy. Jego książki były najważniejszymi podręcznikami nauki historii Polski w zaborze pruskim, na Śląsku i na emigracji do czasu odzyskania niepodległości.

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

Pochowany na Cmentarzu św. Krzyża w Gnieźnie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. "Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny" Tom I A-M, PWN Warszawa 1984, hasło Józef Chociszewski str. 138
  2. Dziennik Poznański z 1872-01-13 R14 nr.9 str.4 (nekrolog). Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa.[dostęp 2015-03-29]
  3. Sławni absolwenci. Zespół Szkół Gimnazjum i Liceum im. Michała Kosmowskiego w Trzemesznie.
  4. Ś.p. Józef Chociszewski Kurier Lwowski 1914 nr 476 s. 3
  5. Józef Chociszewski, Malowniczy opis Polski czyli geografia ojczystego kraju, polona.pl [dostęp 2018-11-06].
  6. Józef Chociszewski, Podręcznik geografii ojczystej, zawierający treściowy opis ziem dawnej Polski, z uwzględnieniem dzisiejszych stosunków i podziału politycznego : dodana krótka wiadomość o Czechach i Rusinach, wyd. 1892, polona.pl [dostęp 2018-11-06].
  7. Józef Chociszewski, Dzieje narodu polskiego dla ludu polskiego i młodzieży, wyd. 1869, polona.pl [dostęp 2018-11-06].
  8. Józef Chociszewski, Sobieski pod Wiedniem dnia 12 września 1683, polona.pl [dostęp 2018-11-06].
  9. Józef Chociszewski, Ilustrowane dzieje porozbiorowe Polski od r. 1791-1864, polona.pl [dostęp 2018-11-06].
  10. Józef Chociszewski, Książka dla ludu polskiego, w której są zawarte opowiadania, powieści i wiersze. Cz. 1, polona.pl [dostęp 2018-11-06].
  11. Józef Chociszewski, Książka dla ludu polskiego, w której są zawarte opowiadania, powieści i wiersze. Cz. 2, polona.pl [dostęp 2018-11-06].
  12. Józef Chociszewski, Pielgrzymka do ważniejszych miejsc w ziemiach polskich wsławionych cudownemi obrazami N. Maryi Panny, polona.pl [dostęp 2018-11-06].
  13. Józef Chociszewski, Bukiet pieśni światowych w którym się znajdują piosnki, dumki, arye, krakowiaki, mazury, pieśni miłosne pasterskie, obyczajowe, towarzyskie, myśliwskie, studenckie, wesołe, żartobliwe, wyjątki z oper i t. d., wyd. 1901, polona.pl [dostęp 2018-11-06].
  14. Józef Chociszewski, Księga sybillińska o przyszłości : zbiór objaśnień, proroctw, przepowiedni i jasnowidzeń o różnych narodach, a szczególnie o kościele katolickim, Polsce i słowiańszczyźnie : z starych ksiąg, z różnych pism i z ust ludu, polona.pl [dostęp 2018-11-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Markiewicz: Pozytywizm. Wyd. VII. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 452, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13849-3.

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]