Józef Gałuszka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Gałuszka
Ilustracja
Portret Józefa Aleksandra Gałuszki autorstwa Leona Wyczółkowskiego, 1925
Pełne imię i nazwisko Józef Aleksander Gałuszka
Data i miejsce urodzenia 1893-03-1717 marca 1893
Szczurowa
Data i miejsce śmierci 1939-09-066 września 1939
pod Annopolem
Miejsce spoczynku Cmentarz Salwatorski
Zawód, zajęcie poeta, publicysta, pisarz, redaktor
Małżeństwo Edyta Mertlik

Józef Gałuszka, pełne nazwisko Józef Aleksander Gałuszka (ur. 17 marca 1893 w Szczurowej, zm. 6 września 1939 pod Annopolem) – polski poeta, publicysta, pisarz, redaktorGazety Literackiej” (w latach 1931–1934).

Zarys biograficzny[edytuj | edytuj kod]

Józef Gałuszka
Portret Józefa Gałuszki z 1919.
Józef Aleksander Gałuszka z żoną Edytą nad Morskim Okiem (29 czerwca 1930).
Józef Aleksander Gałuszka, czerwiec 1938.

Jego matką była Salomea Michalska, a ojcem pracujący jako rzeźbiarz w dworku rodu Kępińskich, Aleksander Gałuszka. Józef Gałuszka studiował na wydziale filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Walczył w I wojnie światowej po stronie Austrii (w latach 1914–1918) na froncie włoskim i rosyjskim oraz w wojnie polsko-bolszewickiej. 17 września 1929 roku poślubił malarkę i literatkę Edytę Mertlik.

W 1933 został laureatem nagrody literackiej miasta Krakowa. Popularny w czasach międzywojennych[1], po wojnie został niemal zapomniany.

Popełnił samobójstwo[1] 6 września 1939 roku, prawdopodobnie w obliczu tragedii narodowej. Jego grób znajduje się w Krakowie na Cmentarzu Zwierzynieckim (Salwatorskim).

Stanisław Ignacy Witkiewicz namalował jego portret, a Bolesław Wallek-Walewski pisał muzykę do jego wierszy.

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

Józef Gałuszka często pisał i publikował teksty uważane za antysemickie[1][2] (np. na łamach Gazety Literackiej i Myśli Narodowej). Gałuszka należał do grona najbardziej aktywnych krytyków Juliana Tuwima[3], który był żydowskiego pochodzenia. Julian Tuwim kilkukrotnie odpowiedział wprost Gałuszce ostrymi artykułami[4] i wydaje się, że kilku wierszach odniósł się do podobnych krytyków (więc być może także do Gałuszki)[5]. Gałuszka tego powodu na łamach Gazety Literackiej zamieścił swój artykuł pt. „O sparszywieniu obyczajów”, w którym zaatakował Tuwima[6].

Niektóre tomiki poezji[edytuj | edytuj kod]

  • 1919 – „Promień i grom”
  • 1922 – „Uśmiechy Boga”[7]
  • 1925 – „Gwiazda komandorii”
  • 1927 – „Ludzie bez twarzy”

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Nie jesteśmy już razem, przyjaciele..., [w:] Jan Parandowski, Wspomnienia i sylwety, wyd. II, Wrocław 1969, s. 41-44, Cytat: [...] Przeczytałem list i odłożyłem go z uczuciem zawodu. Nasze poglądy często były tak różne! Swoim dałeś więcej uporu, niż były warte, pozwalałeś się prowadzić rękom, które nie były godne twojego uścisku. Przeżuwałem ten twój list jak gorzkie źdźbło trawy wyrwane w niewesołej zadumie. A potem poszukałem twojej poezji. [...] Częściej lekceważony niż chwalony, skazany na uznanie u ludzi, z których nie byłeś dumny, [...] Kiedy dowiedziałem się, że podniosłeś na siebie rękę [...] co otwierała się do miłości, zaciskała w bólu i wreszcie zastygła w śmierci, zobaczyłem cię po raz pierwszy jak zagmatwany krajobraz w błyskawicy. [...] Szukałeś siebie w słowach, a odnajdujesz w tym, czego ci najbardziej potrzeba - w roślinach [...] Oddałeś swoje ciało na pokarm ziemi, w której, jak mi kiedyś mówiłeś, słodko umierać....
  2. 10 twarzy Tuwima, culture.pl [dostęp 2020-06-12].
  3. Praktyki dyskursu antysemickiego a słowo Juliana Tuwima, [w:] Paweł Kuciński, Julian Tuwim - tradycja, recepcja, perspektywy badawcze, Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Julian Tuwim. Tradycja - recepcja - perspektywy badawcze", 17-19 czerwca 2013, 2017, s. 235-261, ISBN 978-83-86064-47-02, ISSN 2450-1913.
  4. Julian Tuwim, O Gałuszkach, „Wiadomości Literackie”, IX (7), 14 lutego 1932, s. 5, Cytat: Ataki nieprzytomnej wściekłości w stosunku do mnie nawiedzają p. redaktora Gałuszkę co kilka lat. W r. 1923 zamieścił p. Gałuszka w "Myśli Narodowej" (nr. 45) odpowiedź na mój wiersz "Do generałów" [...] A jak już sobie z własnej łepetyny dodał, że to mowa o polskich generałach, to wio! na całego!.
  5. Julian Tuwim, Absztyfikanci Grubej Berty, 1937 [dostęp 2020-06-12], Cytat: Item aryjskie rzeczoznawce, wypierdy germańskiego ducha (gdy swoją krew i waszą sprawdzę, wierzcie mi – jedna będzie jucha). Karne pętaki i szturmowcy, zuchy z Makabi czy z Owupe, i rekordziści, i sportowcy, całujcie mnie wszyscy w dupę..
  6. Józef Gałuszka, O sparszywieniu obyczajów [wersja cyfrowa cytowanego artykułu], „Gazeta Literacka 1932 nr 6, s.93-94”, polona.pl [dostęp 2020-02-10].
  7. „Uśmiechy Boga” [wersja cyfrowa], polona.pl

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]