Józef Herzog

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Herzog
major major
Data i miejsce urodzenia 16 marca 1901
Osiek
Data i miejsce śmierci 21 stycznia 1983
Kraków
Przebieg służby
Lata służby 1915–1945
Siły zbrojne Armia Austro-Węgier,
Wojsko Polskie
Jednostki 1 Pułk Piechoty,
4 Pułk Piechoty Legionów,
Korpus Ochrony Pogranicza,
20 Pułk Piechoty Ziemi Krakowskiej,
27 Pułk Piechoty,
GO „Piotrków”
Stanowiska dowódca batalionu, oficer sztabowy
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
powstanie antykomunistyczne w Polsce
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi
Odznaka „Za wierną służbę”

Józef Herzog (ur. 16 marca 1901 w Osieku, zm. 21 stycznia 1983 w Krakowie) – major piechoty Wojska Polskiego, żołnierz Legionów Polskich, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej, piłsudczyk, działacz patriotyczny, więzień polityczny okresu stalinowskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Józef Herzog był piątym z sześciorga dzieci i najmłodszym z czterech synów Franciszka i Heleny z Jędrzejowskich[1]. Urodził się 16 marca 1901 roku w podoświęcimskim Osieku[2]. W młodości należał do drużyny skautowej przy gimnazjum w Wadowicach.

Po wybuchu I wojny światowej zgłosił się wraz z bratem Stefanem (śladem starszych Franciszka i Stanisława) do Legionów Polskich, fałszując metrykę. Został wcielony w maju 1915 roku[3]. W składzie 1 pułku piechoty wziął udział w kampanii wołyńskiej, był dwukrotnie ranny. Został wyróżniony odznaką „Za Wierną Służbę”[2]. Po kryzysie przysięgowym został wysłany na front włoski. W listopadzie 1917 roku zgłosił przełożonym swą niepełnoletniość i został zwolniony do domu[1].

W porozumieniu z bratem Franciszkiem przystąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej, brał udział w wyzwalaniu Andrychowa. Następnie, w składzie 4 pułku piechoty Legionów, uczestniczył w odsieczy Lwowa[1]. Jednocześnie, w trakcie urlopów, zaliczał eksternistycznie program nauki w gimnazjum[3]. W tym czasie nawiązał przyjaźń z Leopoldem Okulickim[1]. Podczas wojny polsko-bolszewickiej wyróżnił się w walkach z armią Budionnego[3].

Razem z braćmi Franciszkiem i Stefanem (Stanisław poległ jeszcze w 1914 roku w Karpatach) pozostał w czynnej służbie wojskowej. W 1924, po zdaniu matury w Wilnie, został przeniesiony do wywiadu Korpusu Ochrony Pogranicza. W 1931 przeniesiono go do 20 pułku piechoty, a w 1934 do 27 pułku, jako dowódcę batalionu[1]. Pracował społecznie, między innymi w Lidze Morskiej i Kolonialnej[3]. Ożenił się z Marią Sworzeniówną, mieli jedną córkę[1].

W czasie kampanii wrześniowej był, w stopniu majora, oficerem sztabowym Grupy Operacyjnej „Piotrków”, dowodzonej przez generała Wiktora Thommée, w składzie Armii „Łódź”. Uczestniczył w obronie Modlina. Został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari[3].

Po kapitulacji trafił do niewoli niemieckiej i został osadzony w oflagu II C Woldenberg, gdzie działał w konspiracji obozowej i zaangażował się w pomoc jeńcom radzieckim. Uwolniony w styczniu 1945, powrócił do Krakowa[1].

W marcu 1945 roku zgłosił się do Wojska Polskiego, ale nie został przyjęty ze względu na sanacyjną przeszłość[1]. Podjął pracę w sklepie chemiczno-farbiarskim przy ulicy Długiej, będącym własnością byłego oficera Armii Krajowej, Franciszka Ponickiego[3]. Jednocześnie zaangażował się w działalność w organizacji Wolność i Niezawisłość. 20 października 1946 roku został aresztowany i poddany brutalnemu śledztwu[1]. Skazany na 10 lat pozbawienia wolności, przebywał w więzieniu we Wronkach. Został zwolniony w 1951 roku, na mocy amnestii[3]. Odtąd był stale inwigilowany przez organy bezpieczeństwa[2]. Działał na rzecz zachowania pamiątek po Józefie Piłsudskim, odnowienia krypty na Wawelu i wyremontowania kopca Piłsudskiego[3]. Uczestniczył w organizacji Marszu Szlakiem I Kompanii Kadrowej w 1981 roku i wszedł w skład kapituły odznaki[2]. Na grobie rodzinnym na cmentarzu Rakowickim umieścił epitafia braci: Franciszka i Stefana, zamordowanych przez NKWD w Charkowie i Katyniu, podając miejsca ich śmierci[1].

Zmarł w Krakowie 21 stycznia 1983 roku i został pochowany na cmentarzu Rakowickim. Jego pogrzeb przemienił się w wielką manifestację patriotyczną[2].

W 1994 roku nakładem Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce ukazała się jego książka wspomnieniowa Krzyż Niepodległości. Wspomnienia służby w Legionach[2].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Przemysław Wywiał: Czwórka legionowa: Bracia Herzogowie w służbie Niepodległej. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. 4(111)/2010. ISSN 1641-9561.
  2. a b c d e f g Grażyna Falkiewicz: Józef Herzog: W stulecie urodzin. „Oleandry. Biuletyn Związku Piłsudczyków Oddział Świętokrzyski w Kielcach”. 2 (listopad)/2001.
  3. a b c d e f g h i j k l Stanisław M. Jankowski, Józef Herzog 1901–1983 [w:] 11 dzielnych ludzi: W 90. rocznicę Odzyskania przez Polskę Niepodległości, Ryszard Bonisławski, Jarosław Warzecha (red.), Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, 2008, ISBN 978-83-61587-04-0, OCLC 297781518.
  4. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 62)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991, s. 385. ISBN 83-11-07836-X.