Józef Marcinkiewicz (matematyk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Marcinkiewicz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 30 marca 1910
Cimoszka, gubernia grodzieńska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci wiosna 1940
Charków, USRR, ZSRR
Zawód matematyk
Narodowość polska
Tytuł naukowy profesor

Józef Marcinkiewicz (ur. 30 marca 1910 w Cimoszce, zm. 1940 w Charkowie) – polski matematyk, autor prac z dziedziny analizy matematycznej, dr filozofii, docent Uniwersytetu Wileńskiego, porucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys[edytuj]

Urodził się 30 marca 1910 w Cimoszce jako syn Klemensa i Aleksandry z domu Chodakiewicz. W 1933 ukończył Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Już na drugim roku studiów rozpoczął pracę naukową. Uzyskał tytuł naukowy doktora filozofii. Został docentem na macierzystej uczelni USB. W 1934 ukończył dywizyjny kurs podchorążych rezerwy piechoty. Ćwiczenia dla rezerwistów odbywał w latach 30. w 1 Pułku Piechoty Legionów na stanowisku dowódcy plutonu. Mianowany porucznikiem rezerwy piechoty Wojska Polskiego

W 1939, po otrzymaniu stypendium, wyjechał do Paryża, później do Londynu. Na wieść o zbliżającej się wojnie wrócił do Polski. Brał udział w działaniach wojennych, przydzielony do 41 Suwalskiego Pułku Piechoty. Po najeździe sowieckim na Polskę 17.09.1939 r. wzięty do niewoli przez Armię Czerwoną. Przebywał w obozie jenieckim w Starobielsku. Wiosną 1940 r. zamordowany w Charkowie przez NKWD. Pochowany został na Polskim Cmentarzu Wojennym w Charkowie.

Mimo zaledwie sześcioletniego okresu działalności naukowej ogłosił ponad 50 prac na temat teorii funkcji zmiennej rzeczywistej, szeregów trygonometrycznych, interpolacji funkcji wielomianami trygonometrycznymi, operacji funkcyjnych, układów ortogonalnych, funkcji zmiennej zespolonej i rachunku prawdopodobieństwa. Po powrocie do Polski w 1939 powierzył notatki i rękopisy rodzicom. Zostali oni w 1940 deportowani przez NKWD na Syberię, gdzie zmarli. Rękopisy Marcinkiewicza w konsekwencji zaginęły bez śladu.

Prace Marcinkiewicza oprócz oryginalnych i ważnych wyników zawierają wiele pomysłów, do dzisiaj nie do końca wykorzystanych, które wciąż inspirują matematyków. Jednym z ważniejszych wyników uzyskanych przez niego jest tzw. Twierdzenie Interpolacyjne Marcinkiewicza, które jest daleko idącym uogólnieniem twierdzenia Riesza-Thorina o interpolacji w przestrzeniach . Stosując je, otrzymał wiele twierdzeń z teorii szeregów trygonometrycznych. W serii prac Marcinkiewicza wskazał na istotne różnice własności wielomianów interpolacyjnych funkcji ciągłych i wielomianów aproksymacyjnych sum częściowych tzw. szeregu Fouriera funkcji. W teorii prawdopodobieństwa znane jest twierdzenie Marcinkiewicza, które mówi o tym, że funkcja wykładnicza, której podstawą jest liczba e, a wykładnikiem wielomian stopnia wyższego niż dwa, nie jest funkcją charakterystyczną żadnej zmiennej losowej.

Oddział Toruński Polskiego Towarzystwa Matematycznego organizuje corocznie konkurs im. J. Marcinkiewicza na najlepszą studencką pracę matematyczną.

Symboliczny grób Józefa Marcinkiewicza na cmentarzu w Janowie (woj. podlaskie).
Osobne odbicie z tomu XLIV Wiadomości Matematycznych, 1937 rok

Bibliografia[edytuj]