Józef Maroszek (historyk)
| Data i miejsce urodzenia |
18 października 1950 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
20 sierpnia 2024 |
| doktor habilitowany nauk humanistycznych | |
| Specjalność: historia nowożytna, zabytkoznawstwo | |
| Alma Mater | |
| Doktorat |
1981 |
| Habilitacja |
21 listopada 2000 |
| Nauczyciel akademicki | |
| Uczelnia | |
Józef Maroszek (ur. 18 października 1950 w Białymstoku, zm. 20 sierpnia 2024 tamże[1]) – polski historyk[2].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Był bratankiem konstruktora broni i wieloletniego wykładowcy Politechniki Warszawskiej, także Józefa Maroszka[3].
W 1974 ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim, w 1981 uzyskał tam stopień naukowy doktora. W 2000 habilitował się na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Od 2002 był profesorem Uniwersytetu w Białymstoku, gdzie pracował w Instytucie Historii i Nauk Politycznych[4]. Aktywny w tworzeniu białostockiego środowiska historycznego, promotor 6 obronionych tam doktoratów[5].
Współtwórca Instytutu Historii Filii UW w Białymstoku.[6]
W 2015 roku został odznaczony za ratowanie polskiego dziedzictwa kulturowego[7].
Profesor Józef Maroszek przez wiele lat był wykładowcą Instytutu Historii Uniwersytetu w Białymstoku (kierował Zakładem Historii Regionalnej) oraz prezesem Białostockiego Towarzystwa Naukowego.
W swej pracy naukowej podejmował badania, m.in. nad:
- nowożytnymi dziejami Wielkiego Księstwa Litewskiego i Podlasia, ze szczególnym uwzględnieniem pogranicza na linii rzek Biebrza i Brzozówka,
- ochroną dziedzictwa kulturowego Litwy i Korony,
- losami Polaków na Kresach północno-wschodnich w XX w.
Publikacje Józefa Maroszka, szczególnie te z dziedziny historii regionalnej (od Drohiczyna, Białowieży poprzez Jałówkę, Supraśl, Świętą Wodę, Korycin, Knyszyn, Trzcianne, Goniądz po Bobrę Wielką, Pawłowicze, Łosośnę Małą, Tołoczki Wielkie i jeszcze dalej na Wschód – na szlak mickiewiczowski[8] – oraz po Raków, Rudawę i Iwieniec) – poświęcone są tematyce przybliżającej dzieje okolicznych ziem[9].
Jego zainteresowania naukowe ewoluowały od historii gospodarczo-społecznej do badań nad dziejami osadnictwa oraz przemian gospodarczych i kulturowych na terenie Podlasia[10], były inspiracją do badań nad historią rodzinną[11].
Z inspiracji prof. Jerzego Wiśniewskiego skierował swoje zainteresowania naukowe ku Grodzieńszczyźnie i ziemiom dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego (WKL), dostrzegając w tym kierunku nowe perspektywy badawcze po rozpadzie ZSRR[12].
Większość prac, które wyszły spod pióra Józefa Maroszka koncentruje się na problematyce historii dawnego pogranicza Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego w okresie od wczesnego średniowiecza po wiek XX[13].
W 2020 roku Profesorowi Józefowi Maroszkowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, pod red. Ewy Rogalewskiej - zostały ofiarowane prace pt. "Historia, tradycja, pamięć" (Prace Białostockiego Towarzystwa Naukowego, ISSN 0067-6470; nr 54)[14]. Publikacja z 2025 pt. "Józef Maroszek (1950–2024) In memoriam", sumująca dorobek naukowy profesora oraz jego osiągnięcia i zasługi dla regionu, przygotowana pod red. Ewy Rogalewskiej - z inicjatywy Białostockiego Towarzystwa Naukowego[15], upamiętniająca pracę badawczą, organizacyjną i kulturalną prof. Józefa Maroszka, na którą złożyły się teksty wspomnieniowe przygotowane przez uczniów, przyjaciół i współpracowników Profesora, jak również artykuły jemu dedykowane nawiązujące do jego zainteresowań naukowych oraz aktywności społecznych - ukazuje dzieła życia profesora[16], upowszechnia regionalną tradycję, podkreśla wagę dominium i jego genius loci we współczesnym świecie[17].
Wybrane publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Rzemiosło w miastach podlaskich w XVI-XVIII w., Warszawa 1976
- Katalog parków i ogrodów zabytkowych woj. białostockiego, t. I-XII, Białystok 1988
- Targowiska wiejskie w Koronie Polskiej w XVII i XVIII w., Białystok 1990
- Prawa i przywileje miasta i dóbr ziemskich Zabłudów, Białystok 1994
- Klasztory Podlasia – źródła kultury i świadomości narodowej, Białystok 1995
- Dziedzictwo unii kościelnej w krajobrazie kulturowym Podlasia, Białystok 1996
- Księga wizyty dziekańskiej dekanatu podlaskiego, Białystok 1996
- Akta albo sprawy Knyszyna 1553-1580 (wstęp i opracowanie J. Maroszek), Białystok 1999
- Pogranicze Litwy i Korony w planach króla Zygmunta Augusta – z dziejów realizacji myśli monarszej między Niemnem a Narwią, Białystok 1999
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ PLanR, Zmarł prof. Józef Maroszek, twórca białostockiej szkoły historycznej. Wieloletni wykładowca Uniwersytetu w Białymstoku miał 73 lata, https://poranny.pl/zmarl-prof-jozef-maroszek-tworca-bialostockiej-szkoly-historycznej-wieloletni-wykladowca-uniwersytetu-w-bialymstoku-mial-73-lata/ar/c5-18753133, 20 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-21] (pol.).
- ↑ Leonard Drożdżewicz, Józef Maroszek – badacz dziejów wschodnich, „Znad Wilii”, nr 3 (83), 2020, s. 120-123.
- ↑ Józef Maroszek: Wspomnienie o profesorze Politechniki Warszawskiej inż. Józefie Maroszku (1904–1985), konstruktorze karabinów samopowtarzalnych wz. 32, wz. 38 „M” i przeciwpancernego „UR” wz. 35. W: Społeczeństwo, wojsko, polityka: studia i szkice ofiarowane profesorowi Adamowi Czesławowi Dobrońskiemu w okazji 70 urodzin. Małgorzata Dajnowicz, Adam Miodowski, Tomasz Wesołowski (red. nauk.), Juliusz Łukasiewicz (rec.). Białystok: Wydawnictwo PRYMAT Mariusz Śliwowski, 2013, s. 313. PB 2014/25973. ISBN 978-83-7657-192-8. OCLC 876451312. (pol.).
- ↑ Instytut Historii i Nauk Politycznych • Katedry i Zakłady. Instytut Historii i Nauk Politycznych UWB. [dostęp 2019-07-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-03-20)].
- ↑ Stopień doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie Historia nadany przez Radę Naukową Instytutu Historii i Nauk Politycznych (1997-2019), historia.uwb.edu.pl, 24 września 2020 [zarchiwizowane 2020-09-24].
- ↑ Wydział Historii Uniwersytetu w Białymstoku, Spotkanie promocyjne publikacji poświęconej pamięci prof. Józefa Maroszka / Wydarzenia / Wydział Historii Uniwersytetu w Białymstoku [online], historia.uwb.edu.pl, 8 stycznia 2026 [dostęp 2026-01-13] (pol.).
- ↑ Uniwersytet w Białymstoku, Prof. Józef Maroszek odznaczony za ratowanie polskiego dziedzictwa kulturowego, [online], 5 października 2015 [dostęp 2021-03-22].
- ↑ Józef Maroszek, Borys Klein, Szlak mickiewiczowski [online], 1992 [dostęp 2024-09-20] (pol.).
- ↑ Leonard Drożdżewicz, Jubileusz Profesora Józefa Maroszka [online] [dostęp 2020-12-23] (pol.).
- ↑ Nie żyje Józef Maroszek – wybitny historyk, krewny znanego konstruktora broni [online], histmag.org [dostęp 2024-08-23].
- ↑ Leonard Drożdżewicz., Pół wieku z prof. Józefem Maroszkiem: inspiracje do badań nad historią rodzinną, W: Historia tradycja pamięć. S. 69-81, https://katalogi.bn.org.pl/discovery/fulldisplay/alma991053038345305066/48OMNIS_NLOP:48OMNIS_NLOP [online], katalogi.bn.org.pl, 2020 [dostęp 2026-01-15] (pol.).
- ↑ Krzysztof Jodczyk Grzegorz Ryżewski, Profesor Józef Maroszek (1950–2024), file:///C:/Users/Notariusz/Downloads/17_Jodczyk_mem.pdf [dostęp 2026-01-12] (pol.).
- ↑ Leonard Drożdżewicz, Benefis Profesora Józefa Maroszka, „Znad Wilii”, nr 4(88), 2021, s. 92.
- ↑ Historia, tradycja, pamięć : prace ofiarowane Profesorowi Józefowi Maroszkowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin / pod red. Ewy Rogalewskiej [online], NUKAT.
- ↑ Spotkanie promocyjne publikacji Józef Maroszek (1950–2024). In memoriam [online], Portal informacyjny województwa podlaskiego – podlaskie.eu, 7 stycznia 2026 [dostęp 2026-01-08].
- ↑ Białostockie Towarzystwo Naukowe, Józef Maroszek (1950-2024) In Memoriam, https://www.facebook.com/people/Bia%C5%82ostockie-Towarzystwo-Naukowe/100075767924488/, 2025 [dostęp 2025-12-29] (pol.).
- ↑ Muzeum Podlaskie, Spotkanie promocyjne publikacji Józef Maroszek (1950–2024). In memoriam [online], Muzeum Podlaskie w Białymstoku, 30 grudnia 2025 [dostęp 2026-01-02].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Józef Maroszek, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2009-09-06].
- Bibliografia prac prof. Józefa Maroszka